Өлең мазмұнын ашу
Сусын ішу тәртібі: Ибн Сина мұрасы арқылы денсаулық мәдениетін қалыптастыру
Бұл сабақ жоспары ұлы дәрігер әрі ғалым Абу Әли Ибн Синаның «Сусын ішу тәртібі» атты өлеңі негізінде оқушыларға судың адам өміріндегі маңызын ұғындырып, мәтінді талдау дағдыларын дамытуды көздейді.
Білімділік
Ибн Сина туралы мәлімет беру, өлең мазмұнын ашу, негізгі ойды анықтау.
Дамытушылық
Өлеңді талдау, іздену, өз пікірін дәлелдеп айту арқылы танымдық қабілеттерді дамыту.
Тәрбиелік
Суды дұрыс пайдаланудың маңызын түсіндіру арқылы денсаулықты сақтауға тәрбиелеу.
Сабақтың барысы
Қызығушылықты ояту
Психологиялық тренинг (бірлескен көңіл күй қалыптастыру):
Арайлап таң атты.
Күн шуағын таратты.
Жарқырайды күніміз,
Жарқырайды даламыз.
Қайырлы күн қонақтар,
Қайырлы күн достарым,
Қайырлы күн мұғалім!
Операциялық кезең
- Мұғалім оқушылардың көңіл күйін сұрап, сабақ соңында толтыратын көңіл-күй кестесін ұсынады. Түстердің мәні: көк — нашар, сары — орташа, жасыл — жақсы, қызыл — өте жақсы.
- Сабақ топтық түрде өтеді: әр топ басшысы анықталып, топ атауы мен ұраны айтылады.
- Интербелсенді тақтадағы өлең оқылады: оқушылардан өлеңнің не туралы екенін сұралады.
- Тақтадан дыбыс тыңдатылады: дыбыстың ненің үні екенін анықтау арқылы ой қозғау жүргізіледі.
Ой қозғау: «Су»
Оқушылар пікір білдіреді. Пікірлерді нақтылау үшін интерактивті тақтада 4 топқа арналған ұяшықтардағы сөздер көрсетіледі.
1-топ
Су — тіршілік көзі.
2-топ
Су — сусын.
3-топ
Суды қорғау — міндет.
4-топ
Су — алуан түрлі.
Әр топ өз тұжырымын дәлелдеп болған сайын ұяшықтар біртіндеп ашылып, нәтижесінде Ибн Синаның суреті көрінеді. Оқушылар суреттегі тұлғаны таниды, алдын ала ізденіп келген оқушылар мәліметпен бөліседі, мұғалім толықтырады.
Мұғалім қорытындысы: Ибн Сина — ұлы дәрігер. Ол судың қасиетін зерттеп, оны дұрыс пайдалану жолын «Сусын ішу тәртібі» өлеңінде кеңінен түсіндіреді.
Жаңа тақырыппен жұмыс
Сабақ мақсатын бірлесіп анықтау
Оқушылар жаңа тақырып бойынша қандай мақсат қоятынын айтады. Мұғалім мақсатқа жетудің алғашқы қадамы ретінде өлеңді тыңдауды ұсынады.
Жұмыс алгоритмі
- 1 «Түртіп алу» әдісі арқылы мәтінмен танысу.
- 2 Сөздік жұмысы.
- 3 Шығарманың мазмұнын ашу.
- 4 Теориялық және шығармашылық тапсырмаларды орындау.
- 5 Рефлексия.
«Түртіп алу» әдісі (INSERT)
Өлеңді тыңдау барысында оқушылар белгі қояды:
V — білемін
— — білмеймін
? — мені таң қалдырды
+ — мен үшін жаңалық
Сөздік жұмысы
Топтарға сөздер мен түсіндірмелерді сәйкестендіру ұсынылады.
1-топ
Дерт табу — ауруға ұшырау, сырқаттану.
2-топ
Су сіміру — суды ұрттап, мөлшермен ішу.
3-топ
Халге түсу — әлсіреу, жағдайы төмендеу.
4-топ
Бойды суыту — ағзаны салқындату, тоңазыту.
Сергіту сәті
Қимыл-қозғалысқа арналған қысқа жаттығу: «Тербеледі ағаштар…».
Өлеңмен жұмыс: мәнерлеп оқу және мазмұнын ашу
Оқушылар өлеңді мәнерлеп оқиды. Топ мүшелері талдау сұрақтарына жауап береді.
1-топ сұрақтары
- Өлеңде не туралы айтылады?
- Судың қандай түрлері аталады?
2-топ сұрақтары
- Өлең неге осылай аталған?
- Оқығаннан кейін қандай ой түйдің?
3-топ сұрақтары
- Ибн Сина туралы не білдің?
4-топ сұрақтары
- Неліктен су ішудің тәртібін сақтау керек?
Шығармашылық тапсырмалар
1-топ
Сусын ішу ережесін құрастыру.
2-топ
Өлең мазмұнына сай мақал-мәтел жазу.
3-топ
Денсаулық тақырыбында өлең құрастыру.
4-топ
Өлең мазмұны бойынша сахналау.
Пысықтау тапсырмалары
- 1-топ: Таза су мен лай суды Венн диаграммасы арқылы салыстыру.
- 2-топ: Суық судың пайдасы мен зиянын кестеге түсіру.
- 3-топ: «Жер бетінде су жоғалып кетсе не болар еді?» тақырыбында ой толғау.
- 4-топ: Өлең мазмұны бойынша ой түйін жасау.
Рефлексия және бағалау
Рефлексия сұрақтары
- Нені білдім?
- Нені үйрендім?
Көңіл-күй кестесі
Оқушылар сабақ соңында көңіл-күйін түспен белгілеп, кестені тақтаға іледі.
Үй тапсырмасы
- Өлеңді мәнерлеп, түсініп оқу.
- Денсаулық туралы мақал-мәтелдер жинақтау.
Негізгі идея: су — тіршілік көзі, ал оны дұрыс ішу мәдениеті денсаулықты сақтаудың маңызды бөлігі.