Сәкен Сейфуллин Ақсақ киік Сабақтың мақсаты
Әдебиет (5-сынып) — сабақ жоспары
Сабақтың тақырыбы
Сәкен Сейфуллин — «Ақсақ киік»
Сабақтың түрі
Аралас
Әдіс-тәсілдер
- Ой қозғау
- СТО (сыни тұрғыдан ойлау)
- Талдау, пікір алмасу
Көрнекіліктер
Сабақ барысында табиғат пен адам қарым-қатынасы, жанашырлық пен жауапкершілік, көркем мәтінді эмоциялық қабылдау және дәлелді пікір айту дағдылары назарда болады.
Сабақтың мақсаты
1) Білімділік
С. Сейфуллин туралы және оның шығармашылығы жайлы мағлұмат беру; «Ақсақ киік» өлеңін көркем туынды ретінде танытып, ақынның бейнелеу қуатын аңғарту.
2) Дамытушылық
Өлең желісін көз алдына елестете отырып, эстетикалық тұрғыдан талдауға үйрету; өз ойын еркін айтуға, пікірін дәлелдеуге және ұсыныс білдіруге ынталандыру.
3) Тәрбиелік
Сұлулықты көре білуге және бағалай білуге тәрбиелеу; адам мен табиғат гармониясын сезіндіру; сүйіспеншілік пен аяныш сияқты адамгершілік сезімдерді танып, жүрекпен қабылдауға жетелеу.
Сабақтың барысы
1) Ұйымдастыру кезеңі
- Сәлемдесу, оқушыларды түгендеу, сынып тазалығына назар аудару.
- Оқушылардың зейінін сабаққа шоғырландыру.
2) Үй тапсырмасын сұрау
Талқылау сұрақтары
- Ж. Жабаев туралы не айта аласыңдар?
- Өтеген батыр өмірде болған ба? Не білесіңдер?
- Өтеген батыр мен Асан қайғының ұқсастығын айқындаңдар.
- Сенің елесіңде Өтеген батыр қандай бейнеде көрінеді?
Фокус
Оқушылардың мәтін бойынша дәлел келтіруі, салыстыру жасауы және кейіпкер бейнесін сипаттай алуы бағаланады.
3) Жаңа сабақ
Сергіту сәті (тілек)
Оқушылар бір-бірінің қолын ұстап, бірге айтады:
Бүгінгі күн біз үшін және жақындарымыз үшін сәтті күн болсын. Біз мектебімізге, ауылымызға, Отанымызға, бүкіл жер шарына бейбіт күн тілейміз.
Музыкалық кіріспе
«Жезкиік» әні тыңдалады. Осыдан кейін сыныппен талқылау жүргізіледі:
Бүгін біз Сәкен Сейфуллиннің «Ақсақ киік» өлеңімен танысамыз. Мұғалім өлеңді мәнерлеп оқиды.
Эмоциялық қабылдау сұрақтары
- Өлең сендерге қалай әсер етті?
- Қандай сезімдер басым болды?
- Киіктің аянышты хәлге түсуіне кім себеп болды?
Негізгі ой
Киікті атқан — мерген. Мерген — адам. Адам табиғатты сақтауға, тіршілікке зиян келтірмеуге тиіс. Әсемдікті көре білейік, табиғатты аялауды үйренейік.
Қорытынды сұрақ
Киікті атқан адам мейірімді ме, әлде зұлымдығы басым ба? Дәлел келтіріп жауап бер.
Тезис-жоспар (талдау бағыты)
1
Бетпақ дала — киіктер мекені
Бетпақ дала — Сарыарқа аймағындағы шөлейт зона. Бұл өңірді шөлге төзімді киіктер мекендейді.
2
Киіктің сипаты (көркемдік тәсілдер)
Эпитет
«Қап-қара екі көзі мөлдіреген»
Елестету, бейнелеу
«Әдемі екі танауы желбіреген»
Теңеу
«Елеңдеп жас балаша жалтаңдайды»
Салыстыру
«Жел түрткен жусаннан да селдіреген»
Сөздікпен жұмыс
- Қос
- Отырық (қос тігу, уақытша қоныс).
- Сегіз көштік
- Көлемді, ұзақ қашықтықты білдіретін өлшем.
- Бетеге
- Қыратты, қырлы жерде өсетін шөп.
3
Мергеннің жауыздығы
Талқылауда мерген әрекетінің себебі мен салдары қарастырылады: табиғатқа жасалған қиянаттың тіршілікке әкелетін зардабы және адамдық жауапкершілік.
Өлең құрылысы
- 17 шумақ, 51 тармақ
- 11 буынды
- Қара өлең ұйқасы
- 3 бунақты
Қосымша мәлімет
Сергіту: «Білесің бе?»
Қызыл кітапқа енген сирек кездесетін жануарлар:
Тақырыптық өзек
Табиғат — тіршіліктің ортақ үйі. Өлең оқушыны жануардың жан әлемін түсінуге, аяушылық сезімін әрекетке айналдыруға, табиғатты қорғауға жауапкершілікпен қарауға жетелейді.
4) Пысықтау
Рефлексия сұрақтары
- Табиғатқа, экологияға деген жанашырлық сезімдерің оянды ма?
- Табиғатты қорғау үшін қандай ұсыныс айтар едің?
- Қазіргі кезде киікті ататындарға көзқарасың қандай? Неге?
Топтық тапсырма
«Табиғатты қорғау» тақырыбында 3 нақты ұсыныс дайындаңдар:
- 1 Заңсыз аулауға қарсы түсіндіру және ақпараттандыру.
- 2 Табиғи мекендерді қорғау (қорықтар, бақылау, қамқорлық).
- 3 Экологиялық мәдениет: қоқыс тастамау, ресурсты үнемдеу, жануарға жанашырлық.
5) Қорытынды
«Ақсақ киік» өлеңі арқылы оқушылар табиғатқа жасалған қиянаттың ауыр зардабын сезінеді, адамгершілік пен жауапкершілік ұғымдарын қайта таразылайды. Табиғатты аялау — тек тілек емес, күнделікті әрекет.
6) Білімдерін бағалау
Түсіну
Мәтін мазмұнын дұрыс жеткізу, негізгі ойды табу.
Талдау
Көркемдік тәсілдерді анықтау, дәлел келтіру.
Пікір айту
Ұстанымды анық айту, ұсыныс беру, қорытынды жасау.
7) Үй тапсырмасы
«Табиғатты аялайық» тақырыбында ой толғау жазу.