Отбасында қыздар қанша, ұлдар қанша
Сабақтың мақсаты
Бұл сабақтың негізгі мақсаты — оқушыларға Тәуелсіздіктің қандай ауыр жолмен, кімдердің қаны мен қайсарлығы арқылы келгенін түсіндіру. Әрбір қазақ баласының бойына ұлттық сезім, ұлттық мақтаныш, ұлттық сана және ұлттық парыз ұғымдарын сіңіру — басты міндет.
Сонымен бірге оқушыларды туған жерін, елін, Отанын сүюге баулып, патриоттық тәрбие беру көзделеді.
Сабақтың түрі
«Зерде» зияткерлік ойын сабағы
Көрнекіліктер
- Тапсырма жазылған кітап суреттері
- Асық
- Ребус, сөзжұмбақ
- Астананың көрікті орындарының суреттері
- Мемлекеттік рәміздер
Негізгі ой
Тәуелсіздік — тәңірден келген тәтті сый.
Ұйымдастыру кезеңі
Топқа бөлу
Оқушылар тарихи тұлғалардың есімдері арқылы топтарға бөлінеді: Ләззат Асанова, Мәншүк Маметова, Сәбира Мұхамеджанова, Бауыржан Момышұлы, Әлия Молдағұлова, Ербол Сыпатаев.
І топ: «Желтоқсан»
ІІ топ: «Тәуелсіздік»
Топтардың таныстыруы
«Білім» тобының ұраны
Білімді бірді жығар, білекті мыңды жығар.
«Ұшқыр» тобының ұраны
Ұшқыр ой — тілден жүйрік.
Әділқазылар алқасы
- Тәрбие ісінің меңгерушісі: Камзина С. О.
- Орыс тілі мен математика пәнінің мұғалімі: Әділбек Әмина
Кіріспе сөз: Тәуелсіздік туралы ой
Мұғалімнің өлең жолдары
Қазақстан, көк байрағыңның нұры едің,
Сен дегенде лүпілдейді жүрегім.
Өзің — менің қуанышым, бақытым,
Өзің — менің мақтанышым, тірегім.
Қыран құсым көк аспанда самғасын,
Желбіреп көк байрағың сан ғасыр.
Жас ұландар, берік ұстап туыңды,
Жарқыратып туған елдің таңбасын.
Сұрақ-жауап
Сұрақ
16 желтоқсан қандай мереке?
Жауап
16 желтоқсан — Тәуелсіздік күні.
Сұрақ
Желтоқсан оқиғасы туралы не білесіңдер?
Жауап
Біз ол кезеңді өз көзімізбен көрмесек те, теледидардан, ұстаздардың әңгімесінен, кітаптардан оқып білеміз.
Сұрақ
Неге қазақ студенттері алаңға шықты деп ойлайсыңдар?
Жауап
Қазақстан Компартиясы Орталық Комитетінің бірінші хатшысы қызметіне Г. Колбиннің тағайындалуына қарсылық ретінде жастар алаңға шықты.
Тарихи шындық
Аяз қысып, қыс қаһары күшейген сәтте де жастардың қатары сиремеді. Билік шеруді тарату үшін күш қолданды, жала жауып, «ұлтшыл», «нашақор» деген негізсіз айып тақты. Жүздеген адам жарақат алды, ұсталғандардың біразы сотталды. Сол күндері Алматы қаласының басқа өңірлермен байланысы да уақытша үзілді.
Желтоқсан жаңғырығы Өскеменге де жетіп, студент жастар қала орталығындағы «Ушанов» алаңына шеру тартты. Сол шеруге әділет іздеп, бейбіт үн қосқан жастардың арасында Сәбира Мұхамеджанқызы да болды.
Сәбираның ерлігі — ел жадындағы өшпес із
Сәбира — отбасындағы кенже қыз. Шеруден кейін жастарға қысым жасалып, жазықсыз балағаттау мен ұрып-соғу орын алды. Оқу орнында ата-аналар шақырылған үлкен жиналыс өтті. Көптің кінәләуі мен «тентек» деген ауыр сөз Сәбираның жанын жаралады. Құрбылары үнсіз жылады.
Сәбираның сөзі
«Бәріне кінәлі мен. Жазаласаңдар, мені жазыңдар! Бұлардың еш жазығы жоқ. Оларды алаңға мен үгіттеп апардым. Бәріне мен жауап беремін! Бұларды оқу орнынан қумаңдар. Шеруді де мен ұйымдастырдым».
Осыдан кейін Сәбира жиналыстан жүгіріп шығып, жатақхананың бесінші қабатынан секіріп кетеді. Намыс пен ардың алдында тайсалмаған қайсар қыздың қысқа ғұмыры ел жадында мәңгілікке сақталды.
Желтоқсан күндері қорлық пен зорлықтың небір түрін көрген Қайрат, Ербол, Сәбира, Ләззат сияқты жас қаһармандардың ерлігі — бүгінгі ұрпаққа аманат. Олардың батырлығын үлгі ету, құрмет көрсету — бәріміздің ортақ парызымыз.
Зияткерлік ойын: ережелер мен бөлімдер
Ойынды бастау тәртібі
Бірінші болып қай топ бастайтынын анықтау үшін мұғалім қолындағы санның (16) қай қолында екенін табу ұсынылады. Дұрыс тапқан топ бірінші болып ойынды бастайды.
Ойын бөлімдері
- Ойлан тап 1 минут, «иә/жоқ»
- Білгенге маржан кітап таңдау, сұраққа жауап
- Сөзжұмбақ екі топ алмасып шешеді
- Көңілді ребус жылдам шешім
- Математика логикалық есептер
- Арнайы сұрақ кім бұрын жауап береді
Тапсырмалар мазмұны
І. «Ойлан тап» (иә/жоқ)
1 минут ішінде қысқа әрі нақты жауап беріледі.
ІІ. «Білгенге маржан» (кітап таңдау)
Оқушы 6 кітаптың бірін таңдайды. Әр кітаптың артында сұрақ жазылған.
1-кітап
Астана
Астанадағы қандай көрікті орындарды білесің?
2-кітап
Рәміздер
Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәміздерін ата.
4-кітап
Батырлар
«Желтоқсанның қарлығаштарын» ата.
5-кітап
Хандар
Қазақ хандығын ең алғаш құрған қай хандар?
Керей хан мен Жәнібек хан
6-кітап
Тәуелсіздік
Тәуелсіздік күнін ата.
ІІІ. «Сөзжұмбақ»: «Отан»
Екі топ бір-біріне алдын ала дайындаған сөзжұмбақтарын алмастырып, шешеді.
IV. «Көңілді ребус шешу»
Екі топқа ребус ұсынылады. Мақсат — мүмкіндігінше тез шешу.
Үлгі жауап
«Астана»
Асық, кітап, нан (берілген белгілер арқылы құрастыру).
V. «Математика» (логикалық сұрақтар)
1) Үш дос шахмат ойнап отыр. Олардың әрқайсысы 2 партия ойнаса, барлығы неше партия ойнайды?
Жауабы: 3 партия
2) Апта күндерінің қайсысы «ма» буынымен аяқталады?
Жауабы: жұма
3) Отбасында төрт бала бар: қыздар қанша болса, ұлдар да сонша. Қыздар қанша, ұлдар қанша?
Жауабы: 2 қыз, 2 ұл
4) Мұзайдынға 6 бала сырғанап жүрді. Екеуі түскі тамаққа кетті де, түстен кейін қайта оралды. Мұзайдынға қанша бала болды?
Жауабы: 6 бала
5) Жануардың екі оң аяғы, екі сол аяғы, екі алдыңғы аяғы, екі артқы аяғы бар. Ол жануарда неше аяқ бар?
Жауабы: 4
6) Шортан, алабұға және табан балықтардың ішінде: шортан табаннан ауыр, табан алабұғадан ауыр. Ең жеңілі қайсы?
Жауабы: алабұға
VI. «Арнайы сұрақ»
Екі топқа бір сұрақ қойылады. Кім бірінші жауап берсе — жеңімпаз.
«Қ» әрпінен басталып, «қ» әрпімен аяқталатын елдің атын атаңдар.
Қорытынды және марапаттау
Жинаған ұпайлар есептеліп, орындар анықталады:
І орын
«Білім» тобы
ІІ орын
«Ұшқыр» тобы
Жеңімпаз командаға сыйлық табысталып, «Астана» кітабы сыйға тартылады.
Әндер мен өлеңдер бөлімі
Ән: «Қазақ елі — Тәуелсіздік»
Маржан
Тәуелсіздік — бабалардың ұраны.
Тоғжан
Тәуелсіздік — еркіндіктің жыр-әні.
Бекзат
Тәуелсіздік — халқымыздың байлығы.
Нұрай
Тәуелсіздік — Қазақстан айбыны.
Саян
Тәуелсіздік — елдігім, еркіндігім.
Назерке
Тәуелсіздік, аспанымызда жарқыра, қырандай қалықта әрқашан!
Өлең: «Отан» (оқитын: Ержанұлы Бекзат)
Назерке
Тәуелсіздік арқасы —
Ашылса көкірек көзіміз,
Билікке өтсе сөзіміз,
Елінің ең тарихын —
Енді ашып жатсақ өзіміз.
Маржан
Тәуелсіздік арқасы —
Жалтақтатпай бөтенге,
Ие қып ата-мекенге,
Қайратты Қазақстанды —
Танытсақ алыс шетелге.
Нұрай
Тәуелсіздік арқасы —
Жорықта қарсы бел буып,
Хандық құрған қазаққа
Құрмет қылса ел тұрып.
Тоғжан
Тәуелсіздіктің арқасы —
Тойласақ Қазақ хандығын,
Ол — тектілік, арлы ұғым,
Хан ұрпағы мәз бүгін.
Саян
Тәуелсіздіктің таңы атты.
Қорытынды ой
Егемендіктің арқасында Қазақстанды әлем таныды. Әнұранымыз, Туымыз, Елтаңбамыз, мемлекеттік тіліміз және төл теңгеміз бар. Тәуелсіздік үшін қан төккен аға-апаларымыздың ерлігін мәңгі есте сақтайық.
Ән: «Біз бақытты баламыз»