Оқушының зейінін сабаққа аудару
Сабақ туралы қысқаша мәлімет
Бұл жоспар 4-сыныптағы «Әдебиеттік оқу» пәніне арналған. Сабақта Мамытбек Қалдыбаевтың «Үлек» тақырыбы бойынша мәтін талданып, түйе түлігі туралы білім жүйеленеді.
- Пән
- Әдебиеттік оқу (4-сынып)
- Тақырып
- Мамытбек Қалдыбаев — «Үлек»
- Негізгі идея
- Үлек пен түйе түрлерін танып-білу, пайдасын түсіну
- Негізгі жұмыс форматы
- Топтық жұмыс, диалог, зерттеу, постер қорғау
Сабақтың мақсаты мен міндеттері
Мақсаты
Үлек туралы мағлұмат беру, түйе түлігіне қатысты ұғымдарды нақтылау.
Білімділік
- Мерсердің танымдық тәсілдері арқылы мәтін мазмұнын өздігінен түсінуге үйрету.
- Түйені жасына, қолтұқымына және жынысына қарай ажырата білу дағдысын қалыптастыру.
Дамытушылық
- Сыни ойлау қабілетін дамыту, ойды дәлелдеп айтуға баулу.
- Ауызекі сөйлеу мәдениетін жетілдіру, білім-білік дағдыларын нығайту.
Тәрбиелік
Төрт түліктің адамға берер пайдасын түсіндіру арқылы жануарларды қорғауға, қамқор болуға тәрбиелеу.
Қосымша тапсырмалар арқылы шығармашылыққа баулу, ұжымшылдық, шапшаңдық және адамгершілік қасиеттерін қалыптастыру.
Күтілетін нәтижелер
- 1 Жаңа тақырып бойынша түсінік қалыптастырады.
- 2 Бір-бірін тыңдап, еркін сөйлеуге дағдыланады.
- 3 Сабақ барысында белсенділік танытады.
- 4 Шығармашылық қабілеттері дамиды.
Қолданылатын модульдер мен құралдар
Модульдер
- Жаңа тәсілдер: топтық жұмыс, диалогтік оқыту.
- Сыни тұрғыдан ойлауға үйрету.
- Бағалау: бағалау парақтары арқылы.
- АКТ: интербелсенді тақта, бейне және аудио материалдар.
- Көшбасшылық.
Көрнекіліктер
Сабақ құрылымы
Қадамдар
- Ұйымдастыру кезеңі
- Топпен жұмыс
- Рефлексия
- Бағалау
Мұғалім мен оқушы әрекеті
Мұғалім
- Топқа бөледі.
- Зейінді сабаққа аударады.
- Жаңа сабақты түсіндіреді.
- Тапсырмалар береді.
Оқушы
- 1–4 сандары арқылы топқа бөлінеді.
- Назарын сабаққа шоғырландырады.
- Мәтін мазмұнымен танысып, үлек туралы ақпарат алады.
- Топта жұмыс істеп, постер қорғайды.
- Кері байланыс береді.
Сабақ барысы: қызығушылықты ояту
«Бағдаршам» ойыны
Үй тапсырмасына дайындық деңгейін анықтау үшін «Бағдаршам» әдісі қолданылады.
Дыбысты тану тапсырмасы
Оқушыларға дыбыс тыңдатылып, оның ненің үні екені анықталады. Аудиодан түйенің үні тыңдатылады.
Сұрақ
Бұл ненің дыбысы?
Жауап
Түйе.
Осыдан кейін: «Бүгінгі сабағымыз не туралы болады?» деген сұрақ арқылы тақырыпқа болжам жасатылады.
Топтастыру стратегиясы: түйе түрлерін зерттеу
Оқушылар түйелерді «ерекше бақылауға» алып, әр топ өзіне берілген түйе түрі бойынша білімін ортаға салады.
Топтардың бөлінуі
- 1-топ Атан
- 2-топ Інген
- 3-топ Нар
- 4-топ Үлек
Қысқа ереже
Әр топтан бір оқушы тұрып, өз тобы зерттеген түйе түрі туралы білетінін айтады. Кейін ақпарат постерге түсіріліп, қорғалады.
Бура, атан
Қазақ тілінде бура және атан — айыр түйенің келеге түсетін еркегі, яғни аталық түйе. «Бура» сөзі ауыз әдебиетінде және ақын-жазушылардың шығармаларында да жиі кездеседі.
«Көрінер інген сұлу бурасымен,
Көрінер бура сұлу шудасымен…»
Інген
Інген — қос өркешті түйенің ұрғашысы. Боталаған, ботасы бар ұрғашы түйені боталаған інген деп те атайды.
Нар (аруана)
Нар — жалғыз өркешті ұрғашы түйе, кейде аруана деп те аталады. Денесі ірі, аяқтары жіңішкелеу, жүні тықыр әрі бұйра болып келеді. Суыққа онша төзімді емес, бірақ шыбынға шыдамды. Емшегі салалы, сүті мол.
Үлек
Үлек — сыңар (жалғыз) өркешті түйенің бурасы. Әдетте аса күшті бола бермейді, сирақтары әлсіздеу, жүні бұйралау келеді. Бақырып, «құспайды» (шулы мінез көрсетпейді) деп сипатталады. Ыстыққа да, суыққа да сезімталдау.
«Миға шабуыл»: ассоциация арқылы талқылау
Әр топ таңдау арқылы берілген сұрақтарға ассоциация әдісімен жауап дайындап, жұмысын қорғайды.
Талқылау сұрақтары
- Түйе туралы не білесіңдер?
- Түйенің адамға тигізер пайдасы қандай?
- Түйеден қандай өнімдер алынады?
- Түйенің қандай түрлері бар?
Жетелеуші шумақ
Иір-иір денесі — сахараның кемесі,
Ащы шөптер — тамағы,
Шөлге шыдап бағады.
Мұғалім түсіндірмесі: түйе туралы танымдық мәлімет
Неге түйе «киелі жануар» деп аталады?
Түйе — шөл мен аштыққа шыдамды түлік. Ұзақ жүрісте қажымайды. Ерте заманда ата-бабаларымыз оны көлік ретінде де, жүк тасуға да пайдаланған.
Тарихи дерек
Түйенің қолға үйретіліп, түлік қатарына қосылғанына шамамен б.з.д. 5000 жылдай уақыт болғаны айтылады. Содан бері түйе шөлейт жерді мекендеген халық үшін ең қолайлы көліктің біріне айналған.
Таралу аймақтары
Түйенің бастапқы шыққан тегі туралы пікірлердің бірінде Солтүстік Америка аталады. Қазіргі таңда түйе Африкада, Орта және Батыс Азияда және өзге аймақтарда да таралған.
Түйенің негізгі түрлері
Түйенің екі негізгі түрі бар: қос өркешті және жалғыз (сыңар) өркешті түйе (нар тектес).