Жаңылтпаш оқып, жатқа жазу
Сабақ жоспары
Түбір мен қосымша (359–363-жаттығулар)
Бұл сабақта оқушылар түбір мен қосымша туралы білімін тереңдетіп, мәтінмен жұмыс арқылы сөздерді талдауды үйренеді. Жазу дағдысы, сөздік қоры және шығармашылық қабілеті дамытылады.
Мақсаты
- Түбір мен қосымша туралы білімді кеңейту және нақтылау.
- Сөздік қорды молайту, каллиграфиялық жазуды дамыту.
- Ынталы, зерделі, ұқыпты, білімді болуға тәрбиелеу.
Көрнекіліктер мен құралдар
Құралдар сабақтың қарқынын арттырып, тапсырмаларды ойын және талдау арқылы меңгертуге көмектеседі.
Сабақ форматы
- Топтық жұмыс: «Білгірлер» және «Зейінділер».
- Мәтін жазу, талдау, ауызша сөйлеу және шығармашылық тапсырмалар.
- Жаттығулар: 359–363.
І. Ұйымдастыру кезеңі
Дайындық
- Сабаққа қажетті құрал-жабдықтарды дайындау.
- Оқушыларды екі топқа бөлу: «Білгірлер», «Зейінділер».
Кілт ұстаным
Сабақтың басынан-ақ оқушының белсенді қатысуы маңызды: тыңдау, жауап беру, дәлелдеу, жазу және талдау бір-бірімен байланыста жүреді.
ІІ. Үй тапсырмасын тексеру
358-жаттығу
Екі топтан екі оқушыдан мәтінді оқыту және талқылау.
Қайталау сұрақтары
- Түбір деген не?
- Қосымшаның түрлерін атаңыз.
- Жұрнақ пен жалғаудың негізгі ережелерін айтыңыз.
Сөзжұмбақ арқылы қорытындылау
Тақырыпты бекіту үшін сұрақтар арқылы сөзжұмбақ шешіледі:
- Түбірге жалғанған сөз.
- Сөз бен сөзді байланыстыратын қосымша.
- Заттың, санның, сапаның атауы.
- «Аттар» сөзінің түбірі.
- «Тапқыш» сөзінің қосымшасы.
- «Достар» сөзінің түбірі.
- «Балалар» сөзіндегі қосымша.
- Сөз мағынасын өзгертетін қосымша.
Сөзжұмбақтың шешуі: «Қазақстан».
Оқушылар Қазақстан туралы ой-пікірлерін айтып, қысқа әңгіме құрайды.
ІІІ. Жаңа сабақ
Дәптермен жұмыс
1-қадам
Күннің жадын жазу.
2-қадам
«Қ қ» әрпін көркем жазу.
3-қадам
«Менің Қазақстаным» тақырыбына шағын әңгіме жазу.
Шығармашылық бөлімі
4–5 оқушы өз жұмыстарын оқып береді. Сынып мәтіннің мазмұнына және тілдік қолданысына пікір білдіреді.
Өнермен байланыстыру
Қазақстан туралы білетін өлең, тақпақтарды 2–3 оқушы айтып береді.
Тілдік талдау
Жазылған мәтіннен түбірі мен қосымшасы бар сөздер таңдалып, тақтаға жазылады. Әр сөздің түбірі және қосымшасы ажыратылып талданады.
360-жаттығу: жұмбақ
Жұмбақты көшіріп жазып, шешуін табу:
Әрі шешен, әрі әнші, әрі күйші.
Әр үйде бар тапқышым, кәне, тапшы?
Талқылау
- Радио деген не?
- Одан нені тыңдауға болады?
Практика
Қазақ радиосынан қысқа хабар тыңдатып, мәтіндегі түбірі мен қосымшасы бар сөздерді тауып, ажырату.
Сергіту сәті
Қысқа қимыл-қозғалыс арқылы назарды жаңарту және жұмыс ырғағын қалпына келтіру.
361-жаттығу: жаңылтпаш
Жаңылтпашты оқып, жатқа жазу. Содан кейін мәтіндегі қосымшалы сөздерді табу.
Еске түсіру
Жұрнақ пен жалғаудың ережелерін қайталау, айырмашылығын нақтылау.
362-жаттығу: ребус
Ребусты шешу және сөзбен жұмыс жасау.
Ребус
«Қозы» + «З ы» + «таға» → Қозыға
Тапсырма
«Қозыға» сөзімен сөйлем құрау, түбірі мен қосымшасын талдау.
Қорытындылау: топтастыру стратегиясы
Оқушылар түбір және қосымша туралы білімін жүйелеу үшін қосымшаларға мысал келтіріп, топтастырады.
І қатар
ІІ қатар
Бүгін біз түбір, жұрнақ, жалғау туралы білімімізді ортаға салып, тапсырмалар арқылы бекіттік және талдау дағдымызды көрсеттік.
Үй тапсырмасы және бағалау
Үйге тапсырма
- Ережені жаттау.
Бағалау және мадақтау
Оқушылардың белсенділігі, жазу сауаттылығы, тапсырмаларды орындау дәлдігі және топтық жұмысқа қатысуы ескеріледі. Жақсы жауаптар мадақталады.