Сақшының міндеттерін айт
Сабақтың тақырыбы
Постта өрт шыққан кезде немесе күзетілетін объектіге шабуыл жасалған кезде сақшының іс-қимылы.
Сабақтың мақсаты
Оқушыларға посттағы сақшының өрт кезіндегі және объектіге шабуыл жасалған кездегі іс-қимылын түсіндіру, сондай-ақ іс жүзінде көрсету арқылы меңгерту.
Тәрбиелік мәні
Оқушылардың пәнге қызығушылығын арттыру, Қазақстан Республикасы Қарулы Күштеріне құрмет сезімін қалыптастыру, қырағылық пен батылдыққа тәрбиелеу.
Методикалық мақсаты
Посттағы сақшының өрт және объектіге шабуыл жасалған кездегі іс-қимылы туралы толық мәлімет беру және дағдыларын қалыптастыру.
Материалдық қамтылуы
- АӘД оқулығы, планшеттер және плакаттар
- АК-74 макеттері
Ұйымдастыру деректері
- Өткізілетін жері
- Қарауылдық қызметті үйретіп, пысықтау алаңы
- Бөлінген уақыты
- 45 минут
Сабақтың барысы
Кіріспе бөлім
- Взвод (бөлімше) командирлерінің мәліметін тыңдау, оқушылармен сәлемдесу.
- Оқушылардың сыртқы келбетін және сабаққа дайындығын тексеру.
- Сабақтың тақырыбы мен мақсаттарын жариялау.
Негізгі бөлім
Өткен тақырып бойынша білімді тексеру үшін сұрақтар қойылады:
Сұрақ 1
Посттағы сақшының қаруы қандай жағдайда болуы керек?
Сұрақ 2
Сақшының міндеттерін атаңыз.
Негізгі ұғым: «Сақшы»
Сақшы — өзіне тапсырылған постты күзету және қорғау жөніндегі жауынгерлік міндеттерді орындайтын, қаруланған қарауыл. Сақшы — қол сұғылмайтын тұлға.
- Сақшының құқығы қорғалады және ол тек қатаң айқындалған тұлғаларға бағынады: қарауыл бастығына, қарауыл бастығының көмекшісіне және өзінің жұмысқа тартушысына.
- Барлық адамдар сақшы қызметімен белгіленген талаптарды сөзсіз орындауға міндетті.
- Жарғыда көрсетілген жағдайларда сақшыға қару қолдану құқығы беріледі.
- Өзіне немесе күзететін объектіге тұтқиылдан шабуыл жасалғанда қаруды ескертусіз қолдануға міндетті.
Постқа жақындаған адамға қатысты тәртіп
Сақшы қарауыл бастығынан, өзінің жұмысқа тартушысынан және олар ертіп келген адамдардан басқа, постқа немесе тыйым салынған шекараға жақындаған барлық адамдарды дауыстап тоқтатады: «Тоқта, кейін!» немесе «Тоқта, оң (сол) жағынан айналып өт!».
Талап орындалмаса, сақшы: «Тоқта, атамын!» деп ескертеді және дереу қарауыл бастығын немесе жұмысқа тартушыны шақырады (мысалы: «Пост №2-ге шабуыл жасалды!»).
Егер талаптар орындалмаса, сақшы оқшантайға патрон салып, аспанға атып ескерту жасайды. Бұдан кейін де тәртіп бұзушы тоқтамаса, оған қарсы оқ атады.
Көру мүмкіндігі нашарлаған жағдайда
Пост табелінде көрсетілген қашықтықтан жақындаушыны көру мүмкіндігі нашар болса, сақшы: «Тоқта, кім келе жатыр?» деп дауыстап тоқтатады. Жауап болмаса: «Тоқта, атамын!» деп кідіртіп, белгіленген дабыл арқылы қарауыл үй-жайына хабар береді және объектіні күзетуді жалғастыра отырып, тәртіп бұзушының әрекетін бақылайды.
Талап орындалмаса, сақшы аспанға атып ескерту жасап, әрі қарай тәртіп бұзушыға оқ атады.
Өз адамдары келген жағдайда
Егер «Қарауыл бастығы (көмекшісі, жұмысқа тартушы) келеді» деген жауап естілсе, сақшы: «Қарауыл бастығы маған кел, қалғандарың орындарыңда қалыңдар» деп бұйырады.
Қажет болса, жақындаған адамның бет-жүзіне жарық түсіруді талап етеді. Өз адамдары екеніне көз жеткізген соң, келген адамдарды өзіне қарай жібереді.
Егер «қарауыл бастығы» деп аталған адам бейтаныс болып шықса немесе талаптарды орындамаса, сақшы: «Тоқта, атамын!» деп ескертеді. Талап орындалмаса, оларға оқ атады.
Жақын ұрыстағы әрекет
Сақшы қоян-қолтық айқас туындаған жағдайда қарудың сүңгісімен немесе дүмімен батыл әрі шапшаң әрекет ете білуі тиіс.
Өрт шыққан кездегі іс-қимыл
Постта өрт пайда болғанда сақшы бұл туралы қарауыл үй-жайына дереу хабарлайды және күзететін объектіні назарда ұстай отырып, өрт сөндіру шараларын қолданады (қару арқада).
Егер күзетілетін объектінің сыртқы немесе ішкі қоршаулары, техникалық аумағы не пост маңы өртенсе, сақшы қарауыл үй-жайына хабарлап, қарауыл бастығының нұсқауы бойынша әрекет етеді.
Кенеттен сырқаттану немесе жаралану
Аяқ астынан ауырған (немесе жараланған) жағдайда сақшы қызметін тоқтатпай, таратушыны немесе қарауыл бастығын шақырады.
Практикалық бекіту
Жоғарыда көрсетілген қару қолдану тәртібі және өрт кезіндегі іс-қимыл оқушыларға іс жүзінде көрсетіліп, жаттығулар арқылы пысықталып меңгертіледі.
Қорытынды бөлім
- Өтілген сабақты қорытындылау, қарастырылған мәселелерді қысқаша қайталау.
- Сыныптың сабаққа дайындығын және белсенділігін бағалау.
- Оқушылардың бағаларын жариялау.
- Үй тапсырмасын беру.
- Оқушылармен қоштасу.