Қазақша рефераттар

Атырау облысы Құрманғазы ауд

Ана тілі сабағына арналған жоспар

Ә. Сәрсенбаев. «Халыққа жеткіз күйімді»

Бұл жоспар оқушылардың мәтінді түсініп оқу дағдысын жетілдіруге, ұлттық өнерге құрмет сезімін қалыптастыруға және күй өнерінің алып тұлғалары — Құрманғазы мен Дина туралы білімін тереңдетуге бағытталған.

Мақсаты

Мәтін мазмұнын ашу, ойлау мен тіл дамыту, ұлттық өнерге тәрбиелеу.

Әдістері

Ой қозғау, сұрақ-жауап, ойын, көрнекілік, түсіндіру.

Түрі

Кіріктірілген сабақ (әдебиет + музыка мазмұны).

Сабақтың көрнекілігі

  • Дина мен Құрманғазының суреттері, слайдтар
  • Домбыра
  • Тірек-сызбалар, сәйкестендіру парақтары

Сабақтың барысы

1) Ұйымдастыру кезеңі

Оқушыларды түгендеу

Сыныптың сабаққа дайындық деңгейін тексеру, назарды бір ортаға шоғырландыру.

Психологиялық дайындық

Оқушылармен жылы амандасу, қонақтарға ізет көрсету мәдениетін қалыптастыру.

Ақ көңілді жүрекпен,
Ақ ниетті тілекпен,
Амандасып алайық,
Қонақтарға ізетпен.

Жағдаят туғызу (ой қозғау)

  • Жылдың қай мезгілі?
  • Қыс айындағы қандай өзгерістерді байқаймыз?
  • Қыс туралы тағы не білесіңдер?

Айнала аппақ, аппақ тыс,
Аяз алып келді қыс.
Қар атысып тоңбаймыз,
Аққала соғып ойнаймыз.

2) Үй тапсырмасын тексеру

Ойын: «Аққала құрастыру»

Сұрақ-жауап арқылы өткен тақырыпты еске түсіру және оқушының ойлау белсенділігін арттыру.

  1. 1 Сәкеннің анасы мен қарындастарының есімі қандай?
  2. 2 Іңкәрбек кім? (көп балалы, тұрмысы жұпыны адам)
  3. 3 Омар кім? (жылқысы көп, малы мол бай)
  4. 4 Бала Сәкенге сипаттама бер.
  5. 5 Анасының балаларына айтатын жылы сөздері қандай?

3) Жаңа сабақ

Автор туралы мәлімет

Ә. Сәрсенбаев — өлеңдер мен пьесалардың авторы, Қазақстанның халық жазушысы. 1905 жылы Атырау облысы, Құрманғазы ауданында дүниеге келіп, 1997 жылы өмірден өтті.

Оқулықпен жұмыс

  • Іштей оқу
  • Сұрақ-жауап

Ой қозғау сұрақтары

  • Әңгімеде кімдер туралы сөз болады?
  • Бұл есімдер сендерге таныс па?
  • Олар туралы не білесіңдер?

Мәтін мазмұнын түсіндіру (негізгі тірек)

Құрманғазы — 1818 жылы Батыс Қазақстан өңірінде туған, 1889 жылы дүниеден өткен күйші, сазгер, дүлдүл домбырашы. Ол аңшылықпен, балықшылықпен де айналысқан. Құрманғазының 60-тан астам күйі бар.

1888 жылдың дауылды бір күні еді. Кәрі Атырау әлденеге ашуланғандай арындап, ақ бас толқындарын шыңға соғып жатты. Жар жиегіндегі көгалда күмістей ақ сақалы төсін жапқан бір қария отырды.

Дина туралы не білеміз?

Өмір сүрген жылдары: 1861–1955

Туған жері: Батыс Қазақстан облысы

Ұстазы: Құрманғазы

Өнері: күйші, сазгер

Ата-анасы: анасы — Жәмиха, әкесі — Кенже

«Ат тұяғын тай басар» — өнер жалғастығын білдіретін өнегелі ұғым.

Оқулықпен жұмыс (оқылым түрлері)

  • Үзбей, мәнерлеп оқу
  • Рөлге бөліп оқу
  • Сұрақтарға жауап беру

4) Дәптермен жұмыс

Тапсырма: сөздерді дұрыс орналастыр

Мақсаты — ой ұшқырлығын, тапқырлықты дамыту. Сөздерді реттеп, Құрманғазының Динаға қалдырған аманатын оқыңдар.

Шешуі

«Мұрамды саған қалдырдым, халыққа жеткіз күйімді»

Түсіндірме сөздік

  • Атырау — өзеннің атауы.
  • Мұра — кейінгі ұрпаққа қалатын қазына, аманат.
  • Мұра етіп қалдыру — кейінгілерге табыстау, аманаттау.

5) Сергіту сәті

«Көбік шашқан» күйін тыңдау (саз пәні мұғалімінің орындауында). Тыңдалым арқылы күйдің көңіл күйін сезіну, әсерді сөзбен жеткізуге үйрету.

6) Өткенге көз жүгірту

Құрманғазының күйлері

«Лаушкин» «Адай» «Кішкентай» «Кісен ашқан» «Алатау» «Серпер» «Сарыарқа» «Балбырауын»

Есіңде сақта!

  • Алматыда Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы бар.
  • Алматыда Құрманғазы атындағы Қазақ мемлекеттік халық аспаптар оркестрі жұмыс істейді.
  • Құрманғазы есімі аудан, көше, мектептерге берілген.
  • Атырауда Құрманғазы атындағы мәдениет сарайы бар.
  • Құрманғазы ауданында Құрманғазы атындағы саз колледжі бар.

7) Сәйкестендіру тапсырмасы

Оқушыларға берілген деректерді Құрманғазы мен Динаға қатысты дұрыс топтастырып, сәйкестендіру сызбасын толтыру ұсынылады.

Құрманғазыға тән

  • Күйші, сазгер
  • 60-тан астам күйі бар
  • Өнер мұрасын кейінгіге аманат етті

Динаға тән

  • Дарынды күйші, талантты сазгер
  • Ұстаз аманатын орындап, күйді халыққа жеткізді
  • Есімі өнер тарихында қалды

8) Қорытынды (Венн диаграммасы)

Құрманғазы мен Динаның ортақ және дара қасиеттерін салыстыру арқылы негізгі идеяны бекіту.

Құрманғазы

  • 60-тан астам күй қалдырған
  • Өнер мұрасын ұрпаққа аманаттаған

Ортақ

  • Күйші, сазгер
  • Есімдері өнер тарихында сақталған
  • Ұлттық өнерді ұлықтаудың үлгісі

Дина

  • Дарынды, тапқыр күйші
  • Ұстаз аманатын халыққа жеткізген

9) Үй тапсырмасы

  • Тақырып бойынша қосымша материал жинақтау.
  • Мәтінді мазмұндап айтуға дайындалу.

10) Бағалау

Оқушылардың мәтінді түсінуі, сұрақтарға жауап беруі, рөлге бөліп оқуы, тапсырмаларды орындауы және сабаққа белсенді қатысуы бойынша бағаланады.