Қазақша рефераттар

Ағайынға қарап мал өсер, Ағашқа қарап тал өсер

№21 сабақ Өзін-өзі тану 11-сынып

Тақырып: «Ағайын — ер ырысы»

Құндылық

Сүйіспеншілік

Туыстық байланыс пен жақындықты қадірлеу арқылы адамгершілік сезімді тереңдету.

Қасиеттер

  • Мейірімділік — жылы ықылас, жанашырлық таныту.
  • Қамқорлық — қолдау көрсету, жауапкершілік алу.
  • Бауырмалдық — туысқа жақындық, бірлік пен татулықты сақтау.

Ресурстар

  • Үнтаспа (баяу әуен, ән жазбасы)
  • Суреттер, бейнетаспа
  • Нақыл сөздер, карточкалар
  • Ватман, фломастер

Сабақ мақсаты мен міндеттері

Сабақ мақсаты

Туыстық және бауырмалдық ұғымдарына түсінік бере отырып, сүйіспеншілік құндылығының мәнін ашу.

Міндеттері

  • «Туыс», «жамағат», «құда-жегжат», «нағашы», «жиен» ұғымдарын меңгерту.
  • Ағайын арасындағы ынтымақ, береке, бірлікті сақтаудың маңызын ұғындыру.
  • Оқушыларды мейірімділікке, қамқорлыққа, бауырмалдыққа тәрбиелеу.

1) Ұйымдастыру кезеңі

Сыныппен жұмыс

  • Сәлемдесу, көңіл күйін сұрау.
  • Сабаққа қатысуды тексеру.
  • Топтарға бөлу: «Ынтымақ», «Береке», «Бірлік».

Сынып келісімі

«5 Т» ережесі еске түсіріліп, әр оқушыдан сабақты бірлесіп, тыныш әрі құрметпен өткізуге ниет білдіру сұралады.

2) Тыныштық сәті: «Нұрға бөлену»

Мақсаты — ішкі тыныштыққа келу, мейірімді ойды күшейту, жақындарға ізгі тілек бағыттау.

Ыңғайланып отырыңыздар, денелеріңізді түзу ұстаңыздар. Аяқ-қолды айқастырмаңыз. Қолыңызды тізеңізге немесе үстелге қоюға болады. Көздеріңізді жұмуларыңызды өтінемін.

Елестетіп көріңіз: күн нұры төбеңізден өтіп, кеудеңізге қарай бойлап барады. Кеудеңіздің орта тұсында гүл түйнегі бар. Ол нұрдың әсерімен баяу ашыла бастайды. Таза, әсем гүл ойыңызды, сезіміңізді, эмоцияңыз бен тілегіңізді мейіріммен шайып, жүрегіңіздің мейірімге толуына жол ашады.

Нұр сәулесі бойыңызға ақырын тарайды, бірте-бірте күшейеді. Оймен нұрды қолдарыңызға түсіріңіз: қолдарыңыз нұрға бөленіп, сәуле шашсын. Қолымыз тек жақсы, ізгі істер жасап, баршаға көмектессін.

Нұр аяқтарыңызға тарасын: аяқтарыңыз сізді тек жақсылық жасауға жетелейтін жақсы жерлерге апарсын. Олар нұр мен махаббаттың құралына айналсын.

Нұр аузыңызға, тіліңізге жетсін: тіліңіз шындықты әрі ізгі сөзді ғана айтсын. Нұрды құлақтарыңызға бағыттаңыз: құлағыңыз жақсы сөз бен әсем әуенді ғана естісін. Нұр көздеріңізге жетсін: көздеріңіз тек жақсылықты көріп, әр нәрседен игілік таба білсін.

Басыңыз түгелдей нұрға бөленсін: ойыңызға тек ізгі, сәулелі ой келсін. Нұр күшейіп, денеңізден шығып, жан-жағыңызға тарасын.

Осы нұрды туысқандарыңызға, мұғалімдеріңізге, достарыңызға, таныстарыңызға бағыттаңыз. Уақытша түсініспей, ренжісіп жүрген адамдарға да бағыттаңыз: олардың да жүрегі нұрға толсын.

Нұр бүкіл әлемге — барлық адамдарға, жан-жануарларға, өсімдіктерге, барша тірі жанға тарасын. Ғаламның түпкір-түпкіріне нұр бағыттаңыз.

Ойша айтыңыз: «Мен нұрлымын… Нұр менің ішімде… Мен — Нұрмын».

Осы күйде сәл отырыңыз. Енді нұрды жүрегіңізге орналастырыңыз: нұрға толы әлем сіздің жүрегіңізде. Сол әсем қалыпты сақтаңыз. Жаймен көзіңізді ашуға болады. Рахмет.

Ой бөлісу

«Қандай сезімде болдыңыздар?»

3) Үй тапсырмасын тексеру

Сұрақтар

  1. Әкенің адам өміріндегі орны қандай?
  2. Өзің шеше алмаған мәселелерді ата-анаңмен еркін бөлісе аласың ба?
  3. Әкең мен анаң қай уақытта саған риза болады?

4) Дәйексөз

«Тату болса — ағайын жақын,
Ақылшы болса — апайың жақын.
Бауырмал болса — інің жақын,
Инабатты болса — келінің жақын.»
Қазыбек би

Талқылау сұрағы

Нақыл сөздің мән-мағынасын қалай түсінесіңдер?

Қысқаша мәлімет

Қаз дауысты Қазыбек би (Қазыбек Келдібекұлы) — XVII–XVIII ғасырлардағы қазақ халқының ұлы үш биінің бірі, көрнекті қоғам және мемлекет қайраткері. Ол 1667 жылы Сыр бойында дүниеге келген. Арғы аталары Шаншар абыз, Бұлбұл, әкесі Келдібек — елге белгілі әділ билер.

5) Әңгімелеу: «Ағайын» (терме)

Мұғалімнің сыйы ретінде терме тыңдалып, ағайынның қадірі, татулық пен ынтымақтың құны талқыланады.

Бейнетаспа

Сұрақтар

  1. «Ағайын тату болса — ат көп, абысын тату болса — ас көп» мақалын қалай түсінесіңдер?
  2. Туыс-туғанның қадірін алғаш қашан байқадың?
  3. Қазақ халқының бауырмалдығы туралы қандай шығармалар оқыдың?

6) Шығармашылық жұмыс және топтық тапсырмалар

1-топ: «Шаңырақ жарастығы»

Көрініс

Тақырыпқа сай сюжеттік көрініс дайындау: отбасыдағы сыйластық, өзара қолдау, келісім.

2-топ: «Жеті ата»

Талқылау

«Жеті ата» дегеніміз не? Оны білу арқылы тектілікті танудың мәні қандай?

3-топ: «Жігіттің үш жұрты»

Жазылым

Әр жұртқа жеке тоқталып, біреуіне шағын әңгіме құрастыру.

«Жалғасын тап»: мақал-мәтелдерді толықтыр

Карточка • ватман • фломастер

Тапсырма үлгілері

  • Ағасы ақылдының ауылы азбайды, …
  • Мал қонысын іздейді, …
  • Жақыныңды жат етсең, …
  • Нағашы жұртың жақсылығыңа сүйсінеді, …
  • Ағасы бардың жағасы бар, …
  • Ағайынға қарап мал өсер, …
  • Жалғыздың үні шықпас, …
  • Ағайын жақсы болса — қанатың, …
  • Ағайын тату болса — ат көп, …
  • Үйдің жылы-суығын қыс түскенде білерсің, …
  • Бауыр шырын, бас тәтті, …
  • Ағайынға қарап бала өсер, …

Дұрыс жауаптар

  • Ағасы ақылдының ауылы азбайды, жеңгесі шебердің тоны тозбайды.
  • Мал қонысын іздейді, ер туысын іздейді.
  • Жақыныңды жат етсең, жатқа күлкі боларсың.
  • Нағашы жұртың жақсылығыңа сүйсінеді, жамандығыңа күйінеді.
  • Ағасы бардың жағасы бар, інісі бардың тынысы бар.
  • Ағайынға қарап мал өсер, ағашқа қарап тал өсер.
  • Жалғыздың үні шықпас, жаяудың шаңы шықпас.
  • Ағайын жақсы болса — қанатың, ағайын жақсы болса — санатың.
  • Ағайын тату болса — ат көп, абысын тату болса — ас көп.
  • Үйдің жылы-суығын қыс түскенде білерсің, ағайынның алыс-жақынын іс түскенде білерсің.
  • Бауыр шырын, бас тәтті, ағайынмен ішкен ас тәтті.
  • Ағайынға қарап бала өсер, қарағайға қарап тал өсер.

7) Топпен ән айту

«Жанұя» — Қайрат Нұртас

Отбасы құндылығы мен берекені дәріптейтін ән.

Бейнетаспа

1-шумақ

Ой ойлатқан талай-талай өтті-ау күндер алыс, Міне, бүгін бізде үй-жай, ол да біздің парыз. Өз үйіміз — бір Отан, береке, Қандай қызық бір қыдырсақ жанұямен бірге.

Қайырмасы

Аман болсын ата-анамыз бізді өсіріп баптаған, Аман жүрсін бауырымыз алыстағы аңсаған. Берік болсын босағамыз, отауымыз қосылған, Ең керегі — тату-тәтті болсын менің жанұям.

2–3-шумақ (қысқаша)

Әннің келесі шумақтарында адал жардың қадірі, үйге жылулық сыйлайтын мейірім, сондай-ақ бала — отбасының берекесі екені айтылады.

8) Үй тапсырмасы

Жазылым тапсырмасы

«Менің алтын тұғырым» тақырыбында шағын әңгіме жазу.

Оқулықпен жұмыс.

9) Қорытындылау және соңғы тыныштық сәті

Қорытынды сұрақтар

  • Ағайынмен тату болу үшін сен не істей аласың?
  • Ағайынды өз қалауымызша таңдап алуға бола ма? Неліктен?

Соңғы тыныштық

Оқушылар қайтадан ыңғайланып отырып, тынысқа назар аударып, «Нұрға бөлену» жаттығуын қысқаша қайталайды (баяу әуенмен).

Ақпарат

Мектеп
№11 орта мектеп
Мұғалім
Тойшыбекова Н. Б.