Қазақша рефераттар

Абайдың аяқталмаған поэмасы

10-сынып · Өзбек сыныбы · Сайыс сабақ

Сабақтың тақырыбы: Абайдың табиғат лирикасы

Бұл сабақ Абайдың табиғат лирикасы арқылы оқушылардың тілдік және танымдық қабілеттерін дамытып, көркем мәтінді талдауға баулиды. Сабақ форматы — командалық сайыс: сұрақ-жауап, талдау, іздендіру, орындау және қысқа тексеру жұмыстары біріктірілген.

Білімділік

Табиғат лирикасын оқыту арқылы ой-өрісті кеңейту, тіл байлығын молайту, ізденімпаздық пен қабілетті арттыру.

Дамытушылық

Оқу материалындағы ең маңызды ойды ажырата білу, жүйелі талдау жасау дағдысын дамыту.

Тәрбиелілік

Табиғат пен өнердегі сұлулықты түсінуге, сатылай кешенді талдау арқылы адамгершілік, сабырлылық, танымдық қасиеттерді сіңіруге бағыттау.

Сабақ туралы қысқаша мәлімет

Сабақ түрі
Сайыс сабақ
Сабақ әдістері
Талдау, сұрақ-жауап, іздендіру
Көрнекіліктер
Интерактивті тақта, үлестірмелі қағаздар, бүктеме
Пәнаралық байланыс
Дүниетану, қазақ тілі, өзбек тілі

Ұйымдастыру кезеңі

  • Сәлемдесу, сабақ мақсатын қысқаша таныстыру.
  • Оқушыларды жетон арқылы төрт топқа бөлу: А-1, А-2, А-3, А-4.
  • Кіріспе сергіту: мерзімдерге/маусымға қатысты сұрақтар арқылы сөздік түсінігін белсендіру.

Сабақ барысы

I. Бой сергіту ойыны

Топтық жұмыс

Әр топқа жыл мезгілдеріне қатысты сұрақтар беріліп, сөздік мағынасы мен түсіндіру дағдылары тексеріледі.

1-топ (Күз)

  • •Неліктен «сары күз», «күрең күз», «қоңыр күз» деп аталады?
  • •Күз айларының мазмұнын (табиғат құбылыстары мен тіршілік өзгерісін) түсіндіріңдер.

2-топ (Қыс)

  • •«Ұлпа», «қасат», «домбы қар» сөздеріне түсінік беріңдер.
  • •Қыс айлары атауларының шығу себептерін түсіндіріңдер.

3-топ (Көктем)

  • •«Жазғытұрым», «көктем» сөздерінің мағынасын түсіндіріңдер.
  • •Көктем айларының аталу себептеріне түсінік беріңдер.

4-топ (Жаз)

  • •«Жасыл жаз», «жайдары жаз» тіркестерін түсіндіріңдер.
  • •Жаз айлары атауларының мәнін ашыңдар.

II. Сөйлесім: «Идеялар тоғыстыру»

Талдау + орындау

1) Мәнерлеп оқу

Әр топтан бір оқушы өзіне берілген жыл мезгіліне сәйкес өлеңді жатқа, мәнерлеп оқиды.

2) Сөздік жұмысы (қазақшадан өзбек тіліне аудару)

Әр топқа 3 сөзден беріледі. Мақсат — мағынасын дәл жеткізу және контексті түсіндіру.

түсі суық анталаса бұрқ-сарқ етіп долданғанда алты қанат ақ орда домбығу масатыдай құлпыру салбыраңқы тартып шуда жіп күзеу сұры қашып сыз

3) Лирикалық өлеңдерді талдау

Үлгі бойынша әр топ жыл мезгілдеріне байланысты Абайдың лирикалық өлеңін талдайды: тақырып, идея, көркемдік тәсілдер, негізгі бейнелер, авторлық көзқарас.

4) «Желсіз түнде жарық ай»

Өлеңді әнімен орындау: мәтіннің әуезділігі мен лирикалық көңіл күйін сезіну, тыңдау мәдениетін қалыптастыру.

5) Үндестік топтастыру

Өлең мәтінінен үндестік заңдылықтарына (дыбыс үйлесімі, әуезділік) қатысты мысалдарды іріктеп, жүйелеу.

III. Қорытынды бөлім

Тексеру

1) Өлеңді толықтыр

Тапсырма оқушылардың өлеңді толық жаттағанын байқатады. Дұрыс жауап арқылы тексеріледі.

  1. 1) Жасыл .... бәйшешек .... бұрынғыдай .... күлме, жүгірмес .... шулай
  2. 2) Дем алысы .... аяз бен қар. Кәрі .... қыс келіп, .... салды.
  3. 3) Жан-жануар .... анталаса, .... құлпырар .... жүзі.
  4. 4) Көрінбей жердің ...., .... жасыл .... жүзі.

2) Сұрақ-жауап

Оқушылар сұрақтарға жазбаша жауап береді. Соңында дұрыс нұсқаларымен тексеріледі.

  1. Абай Құнанбайұлының «Қыс» өлеңіндегі кедей ауылдың аты: (Қондыбай)
  2. Абайдың аяқталмаған поэмасы: («Әзімнің әңгімесі»)
  3. «Ескендір» поэмасы қай қолбасшы туралы аңыз негізінде жазылған: (Македонский)
  4. «Ескендір» поэмасының негізгі кейіпкері: (Ескендір)
  5. Заттың не құбылыстың айрықша сипатын білдіретін бейнелі сөз: (эпитет)
  6. 4, 6, 8 жолдан құралатын, ой түйетін бөлікті қалай атаймыз: (шумақ)

Қосымша тексеру

  • •«Ғажайып алаң» формасындағы қысқа тест
  • •Диктант (сауатты жазу мен тыңдап түсіну дағдысы)

IV–V. Бағалау және үй тапсырмасы

  • •Бағалау: топтық және жеке белсенділік, дәлелді жауап, мәнерлеп оқу, талдау сапасы ескеріледі.
  • •Үй тапсырмасы: Абайдың қара сөздерін оқу.