Ашаршылық сөзінің мәнін ашу
Сабақ тақырыбы: 1931–1933 жылдардағы ашаршылық
Бұл материал 9-сыныптағы Қазақстан тарихы пәні аясында 1931–1933 жылдардағы ашаршылықтың себептері мен зардаптарын түсіндіруге бағытталған. Негізгі міндет — ашаршылықтың қазақ қоғамына қалай келгенін талдап, тарихи деректер арқылы оның ауқымы мен салдарын көрсету.
Сабақтың мақсаты
- Ашаршылықтың себептері мен зардаптарына тоқталу.
- Ашаршылықтың қазақ еліне қалай келгенін анықтау.
- Ізденімпаздыққа баулу, дерекпен жұмыс жасау дағдыларын дамыту.
Әдіс-тәсілдер
- Топтық жұмыс
- Сын тұрғысынан ойлау (СТО) элементтері
- Оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау
- Постер қорғау
Күтілетін нәтиже
Өткенін танып, тарихи оқиғалардың себеп-салдарын бағамдай алатын, келешегін болжап, жауапкершілікпен ой қорыта алатын ұрпақ тәрбиелеу.
Сабақтың барысы: мағынаны тану
Ассоциация және ой қозғау
Оқушылармен бірге «ашаршылық» ұғымының мәнін ашып, оның қоғам өміріндегі көріністерін талқылау ұсынылады.
Талқылау сұрағы
1930–1932 жылдарындағы жазалау шаралары мен аштық салдары Қазақстандағы демографиялық жағдайға қалай әсер етті?
1932–1933 жылдардағы ашаршылық: себептері мен салдары
Негізгі себептер
Шабындық пен егістік жерлерді қайта бөлу, тәркілеу, азық-түлік салығы, күштеп отырықшыландыру және ұжымдастыру барысындағы зорлық-зомбылық алдымен қазақ халқына ауыр соққы болып тиді.
Көптеген отбасылар бар дүниесінен — мал-мүлкінен, шаруашылық құрал-саймандарынан, тіпті паналаған баспанасынан да айырылып, ашаршылыққа ұшырап, босқындыққа мәжбүр болды.
Шаруашылықтың күйреуі
-
Ауыл шаруашылығында егіншілік көлемі күрт қысқарды.
-
Мал шаруашылығы терең күйзеліске ұшырады: ұжымдастыру қарсаңында Қазақстанда 40,5 млн бас мал болса, 1933 жылғы 1 қаңтарда 4,5 млн бас қана қалды.
Демографиялық апат
1931–1933 жылдары бүкіл Қазақстанды жайлаған аштық салдарынан республикадағы 6,2 млн халықтың 2,1 млн-ы қырылды.
Деректен үзінді (мазмұндалған)
Өлкелік партия комитетінің Торғай ауданындағы уәкілі 1932 жылдың қыркүйегінде әр адамға орта есеппен 56 кг ғана астық және бір ғана мал қалғанын хабарлаған. Оның айтуынша, бұл қор алты айдан кейін толық таусылып, қаңтардың соңына қарай қыстың қақаған аязында аса ауыр жағдай туындайтыны алдын ала белгілі болған.
Сондай-ақ, толық емес мәліметтер бойынша ауданда кемінде 2042 адам аштық құрбаны болғаны, ал 8500 адам өмір мен өлімнің арасында қалғаны туралы ресми түрде ескертілген.
Аш адамдардың тыржалаңаш күйде дала кезіп жүргені, тіршілік үшін даладағы өсімдіктер мен ұсақ жануарларды да қорек етуге мәжбүр болғаны айтылады. Осындай қайғылы жағдайдың көрші Батпаққара ауданында да кең тарағаны көрсетілген.
Деректерге қарағанда, сол кезеңдегі басшылық қазақ даласындағы ахуалды өз уәкілдері арқылы біліп, үздіксіз хабар алып отырған. Арнайы тапсырмамен Сарысу ауданында болған О. Жандосов та жағдайдың ауырлығын баяндаған мәліметтер ұсынған.
Қорытынды ой
1931–1933 жылдардағы ашаршылық — тек шаруашылық дағдарыс емес, тұтас ұлттың демографиялық, әлеуметтік және мәдени дамуына орасан зиян келтірген тарихи қасірет. Бұл тақырыпты оқу — өткенді танып, себеп-салдарды саралау арқылы тарихи жауапкершілік пен азаматтық сананы қалыптастыруға мүмкіндік береді.
Ескерту
Бастапқы мәтінде «жүктеу» және «слайдты жүктеу» туралы техникалық жолдар кездеседі. Бұл блог-пост нұсқасында олар мазмұнға қатысы жоқ болғандықтан алынып тасталды.