Жұрнақ жалғанған сөзді тап
Сабақтың мақсаты мен міндеттері
Бұл сабақта оқушылар «сөз табы» ұғымымен танысады және сөз таптары туралы бастапқы түсінік қалыптастырады. Әрбір сөздің белгілі бір мағынаны білдіретіні, сөйлемде сөздердің өз орны бар екені және олардың мағыналық байланысы болатыны түсіндіріледі.
Дамытушылық
- Өз бетінше жұмыс арқылы теориялық ойлауды дамыту
- Жазба тілін және байланыстырып сөйлеуін жетілдіру
- Шығармашылық қабілетін арттыру
Тәрбиелік
- Білімге құштарлыққа тәрбиелеу
- Еңбексүйгіштік пен ұқыптылықты қалыптастыру
- Пәнге қызығушылығын күшейту
Сабақтың құрылымы
1) Ұйымдастыру кезеңі
- Оқушылармен амандасу
- Сабақтың мақсатымен таныстыру
2) Үй тапсырмасын тексеру (тест)
1. Түбір сөзді тап:
- a) жаңалық
- ә) күй
- б) құрылысшы
2. Түбірге жалғанған бөлік қалай аталады?
- a) қосымша
- ә) түбір
- б) жалғау
3. Қосымшаның неше түрі бар?
- a) 4
- ә) 2
- б) 3
4. Жұрнақ жалғанған сөзді тап:
- a) көлдер
- ә) батырлық
- б) досым
5. Жалғау жалғанған сөзді тап:
- a) зейнеткер
- ә) қобызшы
- б) гүлді
3) Жаңа сабақ: «Сөздер туралы ертегі»
Ерте, ерте ертеде біз білмейтін бір елде сөздер өмір сүріпті. Ол ел Морфология деп аталыпты. Бір күні кең сарайда өмір сүріп жатқан сөздер бір нәрсеге келісе алмай, айтысып жатады: «Сен ұзынсың, мен қысқамын. Сен көп мағына бересің, көп сөзбен тіркесе аласың. Ал мен бір ғана мағына беріп, оқшау жүргенді ұнатамын», — дейді.
Мұны естіген хан сөздерді жинап алып: «Өз мағыналарыңа, жауап беретін сұрақтарыңа және ерекшеліктеріңе қарай топқа бөлініңдер. Сонда әрқайсыңды жеке отау етіп орналастырамын», — депті. Сөйтіп, сөздер ұқсас белгілеріне қарай бөлініп, әр топқа атау берілген екен. Осылайша Морфология елі Сөз таптары еліне айналыпты.
Ережемен жұмыс
Тақтадағы плакат пен схемаға сүйене отырып, жаңа тақырып түсіндіріледі.
Қарастырылатын сөз таптары: зат есім, етістік, сын есім, сан есім.
Неге маңызды?
- Сөздің сөйлемдегі қызметін түсінуге көмектеседі
- Сөйлем құрауды жеңілдетеді
- Сөз мағынасын дәл қолдануға үйретеді
4) Кітаппен жұмыс
312-жаттығу
Сөздерді тізбектеп оқып, әр сөзге сұрақ қойыңдар.
5) Сергіту сәті
Ұзын құлақ сұр қоян
Естіп қалды сыбдырды.
Ойлы-қырлы жерлермен
Ытқып-ытқып жүгірді.
6) Дәптермен жұмыс
313-жаттығу
Жұмбақты оқып, шешуін табыңдар. Шешуін жатқа жазыңдар.
314-жаттығу
Ребусты шешіп, шыққан сөзді қатыстырып сөйлем құраңдар.
40,,, З,,, 40
315-жаттығу
Бірінші бағандағы көп нүктенің орнына заттың сынын, екінші бағанға заттың қимылын, үшінші бағандағы көп нүктенің орнына заттың санын білдіретін сөзді тауып жазыңдар. Неліктен сол сөзді таңдағандарыңды дәлелдеңдер.
| Сыны (қандай?) | Қимылы (не істейді?) | Саны (қанша?) |
|---|---|---|
| … баяу | сиыр … | … дәптер |
| … үй | қар … | … қалам |
| … ауа | құс … | … сызғыш |
7) Қорытындылау және бағалау
Сабақ соңында сөз таптарын ажырату дағдысы пысықталады, оқушылардың жауаптары талқыланады.
Ойын: «Сөздерді дұрыс теріп жаз»
Оқушыларға сөздер жазылған жапырақшалар таратылады. Олар сөздерді төрт кәрзеңкеге сол сөздің қандай сұраққа жауап беретініне қарай орналастырады:
8) Үй тапсырмасы
- 316-жаттығу
- Ережені жаттау
- «Сөз таптары» тақырыбы бойынша материал/слайдтарды жүктеп алу (қажет болса)
Қысқа түйін
Бұл сабақ оқушыларды сөздердің мағынасына, сөйлемдегі қызметіне және сұрақтарына қарай топтастыруға үйретеді. Ертегі, жаттығу, ребус және ойын арқылы сөз таптарын (зат есім, етістік, сын есім, сан есім) ажырату дағдысы қалыптасады.