Лашын қандай құс

Сабақ жоспары Әдеби талдау Құсбегілік лексикасы 5-сынып

Мақсат және күтілетін нәтиже

Мақсаты

«Лашын» әңгімесінің баяндау стилін, тақырыбы мен идеясын анықтау; жазушының көркемдік тәсілдерді қолданудағы шеберлігін түсіну.

Күтілетін нәтиже

Құсбегілікке қатысты сөздердің мағынасын меңгереді.
Сөздік қоры молаяды, көркем баяндау дағдысы қалыптасады.
Шығарманың идеялық-көркемдік қырларын талдайды.

Әдіс-тәсілдер

Өзара бағалау
«Миға шабуыл» (сұрақ-жауап)
«Автор орындығы» (сұрақ-жауап)
Кері байланыс

Кіріктірілген модульдер

Оқыту мен оқудағы жаңа әдіс-тәсілдер
Сыни тұрғыдан ойлау
Оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау
Жас ерекшеліктеріне сәйкес білім беру

Сабақ барысы

Қызығушылықты ояту

шамамен 10 минут

1. Оқушыларды түгендеу (1 минут).
2. Білім алуға және өмірді сүюге құлшынысын арттыру мақсатында «Салыстыру» таныстырылымын көрсету (3 минут).
3. Үй тапсырмасын тексеру: С. Мұқановтың «Лашын» әңгімесі. Оқиға желісін меңгеру деңгейін анықтау үшін «Бағдаршам» әдісін қолдану (1 минут).
4. «Миға шабуыл» сұрақтары (5 минут).
- Неліктен әңгіменің атауы «Лашын» деп қойылған?
- Құсбегілік (құс салып аң-құс аулау) қалай пайда болды деп ойлайсыңдар?
- Әңгіме кімнің атынан баяндалады?
- Әңгімеден қандай әсер алдыңдар?
- Жазушының бұл әңгімені жазудағы мақсаты қандай?
- Шығарма қай ауылға байланысты жазылған?
- Балтабай ауылында Сәбит Мұқанов ерекше жақсы көрген адам кім? Ол немен айналысқан?
- Лашын қандай құс?
- Ахмет лашынын салуға қай мезгілде шығатын еді?
- Құс салатын адамның құралдары қандай? Олар не үшін қажет?
- Лашын қандай құстарды алады?
- Лашынға алдырмайтын құс қайсы?
- Құстың «отқа шығатын» мезгілі қашан?
- Құстың қай сезім мүшесі ерекше дамыған?
5. «Автор орындығы» әдісі (5 минут).

Мағынаны тану

негізгі бөлім

Жаңа сабақ тақырыбы таныстырылады: «Лашын» әңгімесін талдау. Сабақ мақсаты түсіндіріледі: әңгіменің тақырыбы мен идеясын анықтау, көркемдік ерекшелігін талдау.

1-тапсырма

7 минут

Слайдтан құс суреттерін таңдап, сол құсқа қатысты эпизодтарды әңгімелеу.

2-тапсырма

5 минут

Құсбегілікке қатысты сөздердің мағынасын ашу және сөздікпен жұмыс.

Сөз	Мағынасы
қадім	ескі, бұрыннан келе жатқан
атбегілік	атты баптау өнері
құсбегілік	құсты баптау, аңға салу өнері
бидайық	қиялдағы (аңыздық) құс
дабыл	ұрмалы аспап
дабылдау	дабылды ұрып, дыбыс шығару
түлек	құстың жасы (жас қыран)
саят	құс салып аңға шығу
әр тайпы	әр топ, әр түр
құс оттайтын кез	құстардың топталып жайылатын, азықтанатын мезгілі
құс салып айдын көлді дабылдаттым	құсты ұшырып, көл маңын дабылмен жаңғырттым
қыран құс қисық ұшып, түзу ілер	қыран құс тура қумай, дәл тұсына келгенде тік көтеріліп іледі
бір қызық ісім екен сұм жалғанда	мына жалғанда ең қызық ісім осы екен

3-тапсырма

7 минут

Көркемдік құралдар

Әңгімеден эпитет пен теңеулерді табу үшін ережені еске түсіру.

Эпитет: Заттың айрықша сипатын білдіретін көркем анықтауыш сөздер.
Теңеу: Зат немесе құбылысты басқа бір затпен салыстыра суреттеу арқылы әсерлі жеткізу тәсілі.

Қорытынды сұрақ: әңгіменің тақырыбы мен идеясы қандай? (1 минут)

Бекіту

С. Мұқановтың шығармашылығы және «Лашын» әңгімесіне арналған слайд көрсету, аудиожазбаны тыңдату (3 минут).

Ой толғаныс, бағалау және кері байланыс

Ой толғаныс

«Екі жұлдыз, бір тілек» әдісі арқылы пікір білдіру: екі ұнаған тұсын атап, бір ұсыныс айту.

Бағалау

Өзара бағалау және жиынтық бағалау элементтері арқылы оқу нәтижесін қорытындылау.

Кері байланыс

Рефлексия жаздыру: оқушының бүгінгі сабақтан алған әсері мен түсінгенін қысқаша түйіндеу.

Үй тапсырмасы

Құстар тақырыбында эссе жазу.