Қазақша рефераттар

Кезек команда капитандарында

Математика – ғылымдардың патшасы

Мақсаты

Білім көтерудің басты шарты – оқушылардың математика пәніне деген қызығушылығын арттыру. Жақсы ұйымдастырылған апталықтар мен кештер оқу үлгерімін көтеріп қана қоймай, шығармашылық қабілетті дамытып, ой-өрісті кеңейтеді. Бағдарламаның негізгі мақсаты – оқушылардың ой-өрісін жетілдіру, білімін, жан-жақты ойлау қабілетін және ой ұшқырлығын сынау.

Көрнекілігі

  • Плакаттар
  • Қанатты сөздер
  • Шарлар және т.б.

Әдістері

  • Ой қозғау
  • Сұрақ-жауап
  • Жылдам жауап және дәлелдеу

Кештің ашылуы

Уа, халайық, халайық, бәріңе жар салайық! Бүгінгі кеш төрінде – Математика елінде, математика тілінде есеп шешіп жарысып, жұмбақ шешіп аңдысып, шабыт тасып шалқысып, есеппен ән салысып, көңілді кеш жасайық.

Құрметті ұстаздар мен оқушылар! Бүгін сіздердің алдарыңызда жоғары интеллектуалды ұлдар мен қыздар өз білімдерін сарапқа салады. Өрісі кең, өрге жүзер өнерлі оқушыларды қолдап отырыңыздар. «Математика – ғылымдардың патшасы» атты сайысымызды бастауға рұқсат етіңіздер!

Жыр шумақтары

Жүйелі сөз шығады шабытты ерден,
Жүйріктер бар талай сында озып келген.
Білімі мен ақылын қайрат қылған,
Жүзден жүйрік, мыңнан бір тұлпар деген.

Бәйгеден келеді екен талмай шапқан,
Жүйріктен тұлпар озар күш сынасқан.

Сайыс туралы

Сайысқа екі топ қатысады. Алдымен әділқазылар алқасымен таныстырылады. Бүгінгі сайысымыз 7 кезеңнен тұрады.

  1. Таныстыру
  2. Бәйге
  3. Шешендік өнер
  4. Математикалық жұмбақтар
  5. Математикалық мақал-мәтелдер
  6. Формулалар сыры
  7. Ойлан тап

Математика – ғылымдардың патшасы деп мойындатқан бар ғылым жер шарында. Сол қағида бүгінгі кештің жоспарында тағы бір мәрте дәлелденбек. Математика төрт амал негізінде талай заң туындатты. Жұмбақ әлем болғанымен, еңбектенген жанға меңгеріледі.

Математика, математика қандай қиын: оқымасаң – түйін. Ал өмірде тек соның көмегімен орындалар заңдылық, байламның бәрі де.

Кезең 1 — Таныстыру

Команда капитандары ортаға шақырылады. Бұл турда әр команда өзін таныстырады.

Ең жоғары баға: 5 ұпай

Кезең 2 — Бәйге

Логикалық сұраққа кім тез әрі нақты жауап берсе, жеңіс соныкі. Қолындағы карточканы бірінші көтерген ойыншы бірінші жауап береді.

Бағалануы: 5 ұпай

1) Столдың 4 бұрышы бар. Егер 1 бұрышын кесіп тастаса, неше бұрыш қалады?

Жауабы: 5 бұрыш.

2) Жер полюстері геометрияда қандай түзулерді еске түсіреді?

Жауабы: перпендикуляр түзулер.

3) Бір тонна мақта ауыр ма, әлде бір тонна темір ауыр ма?

Жауабы: тең.

4) Тұрмыста қолданылатын қандай геометриялық фигураларды білесіңдер?

Жауабы: төртбұрыш, дөңгелек, үшбұрыш, ромб және т.б.

5) Екі санның қосындысы 8-ге, айырмасы 2-ге, көбейтіндісі 15-ке тең. Олар қандай сандар?

Жауабы: 5 және 3.

6) Бір бөлмеде 2 әке, 2 бала отыр. Бөлмеде неше адам бар?

Жауабы: 3 адам.

7) Дорбада 10 асық бар. 10 бала бір-бірлеп алды. Сонда бір асық дорбада қалды. Бұл қалай?

Жауабы: бір бала асықты дорбасымен бірге алды.

8) Түнгі сағат 10-да жаңбыр жауып тұрса, 24 сағаттан кейін күн жарқырап тұруы мүмкін бе?

Жауабы: жоқ, 24 сағаттан кейін де түн болады.

9) Қосарлап жегілген ат-арбамен Жантілеу 25 шақырым жүрді. Әр ат неше шақырым жүрді?

Жауабы: 25 шақырым.

10) Үш түйеқұс ұшып келе жатты. Аңшы олардың бірін атып алды. Қаншасы қалды?

Жауабы: түйеқұстар ұшпайды.

Кезең 3 — Шешендік өнер

Бұл бөлімде екі сайыскер өздеріне тиесілі тақырып бойынша қарама-қарсы пікірлерді дәлелдеп, шешендік өнерін көрсетеді: бір команда позитив бағытты, екінші команда негатив бағытты қорғайды.

Позитив

«Математикасыз өмір жоқ».

Негатив

«Математикасыз да өмір сүруге болады».

Кезең 4 — Математикалық жұмбақтар

Математикалық атаулар мен ұғымдар – бәрімізге таныс. Ендеше, бір сәт солар жайлы жұмбақ шешіп көрейік.

1) Жұмбақ

Алпыс төрт бөлмеде, отыз екі тұрғын бар.
Ақ, қара қып бөлгенде, бірін-бірі қуғандар.
Ханы үшін де, жаны үшін де бермейді олар намысын.

Жауабы: шахмат.

2) Жұмбақ

Бір көлден он екіден қаз ойнайды,
Алсам деп бірін-бірі наз ойлайды.
Келгенде жақындасып, қожаңдасып,
Бірін-бірі алмасына еш қоймайды.

Жауабы: дойбы.

3) Үлкен-кіші сандарды ажырату үшін қандай таңба қоямыз?

Жауабы: теңсіздік таңбасы.

4) Патшаларға мола болған, геометрияға мұра болған.

Жауабы: пирамида.

5) Бірдей санды бірнеше рет көбейтуден тұрады. Ықшамдасаң, қалай аталады?

Жауабы: дәреже.

6) Бүтін нәрсенің бөлігін көрсететін қандай сан?

Жауабы: бөлшек сан.

7) Нүктеден екі сәуледен құралған бұл не?

Жауабы: бұрыш.

8) Нәрселерді санағанда ауадай керек болатын бұл қандай сан?

Жауабы: натурал сан.

Кезең 5 — Математикалық мақал-мәтелдер

«Мақал айтсаң – жол көрсетер, мәтел айтсаң – жаныңды жадыратар». Бұл турда ойыншы мақал-мәтелдегі қажетті санды тауып, оны үш тілде: қазақша, орысша, ағылшынша атауы керек.

1) (2) жарты – (1) бүтін.

2) 100-ден біреуі шешен – 1000-нан біреуі көсем.

3) (7) рет өлшеп, (1) рет кес.

4) (1) кісі қазған құдықтан, (1000) кісі су ішер.

5) (30) тістен шыққан сөз, (30) рулы елге жайылады.

6) Жігіт адамға (70) өнер де аз.

7) (6) ала болса, ауыздағы кетеді. (4) түгел болса, төбедегі келеді.

8) (50) жылда ел жаңа, (100) жылда қазан.

9) (100) сом ақшаң болғанша, (100) жолдасың болсын.

10) Бесік баласы (5) түлейді.

11) (90) ауыз сөздің тобықтай түйіні бар.

Кезең 6 — Формулалар сыры

Бұл сайыста математика формулалары жасырылады. Тақтадағы цифрлар жазылған торкөзді оқушылар таңдайды. Әр оқушы дұрыс жауап берсе, торкөздегі сан мөлшерінде ұпай қосылады.

1) Қысқаша көбейту формуласы

(a + b)² = a² + 2ab + b²

2) Көлем

V = abc

3) Үшбұрыштың ауданы

S = (үшбұрыштың ауданының формуласы)

4) Виет теоремасы

Қосынды және көбейтінді арқылы түбірлерді байланыстырады.

5) Пифагор теоремасы

c² = a² + b²

6) Квадрат теңдеу

ax² + bx + c = 0

7) Көпмүшені көбейткіштерге жіктеу

ax² + bx + c = a(x − x₁)(x − x₂)

Кезең 7 — Ойлан тап

Команда капитандарына арналған бөлім: 30 секундта 30 сұраққа жылдам жауап беру керек. Әр дұрыс жауапқа 5 ұпай беріледі. Әр топқа 15 сұрақтан ұсынылады.

І-топ (8-сынып)

  1. Геометрияның жазықтықтағы фигураларды зерттейтін бөлімі. (Планиметрия)
  2. Жазықтықтың негізгі геометриялық фигурасы. (Нүкте)
  3. «Қатаң» деген атқа ие болған фигура. (Үшбұрыш)
  4. Жазықтықтағы қиылыспайтын екі түзу. (Параллель)
  5. Қосу амалын өрнектейтін белгі. (Плюс)
  6. Тік бұрышты үшбұрыш туралы теорема кімнің атымен аталады? (Пифагор)
  7. Уақыттың өлшем бірлігі. (Тәулік)
  8. «Миллион» ұғымын қазақ жеріне алғаш таратқан кім? (Ы. Алтынсарин)
  9. Бұрышты өлшеу құралы. (Транспортир)
  10. Тек бір жағынан шектелген түзу. (Сәуле)
  11. Бағыты бар кесінді. (Вектор)
  12. Белгісізі бар теңдік. (Теңдеу)
  13. Санның жүзден бір бөлігі. (Процент)
  14. 100 жыл. (Ғасыр)
  15. Квадраттық функцияның графигі. (Парабола)

ІІ-топ (9-сынып)

  1. Геометрияның кеңістіктегі фигураларды зерттейтін бөлімі. (Стереометрия)
  2. Нүктенің орнын анықтайтын сан. (Координата)
  3. Тік бұрыш жасап қиылысатын екі түзу. (Перпендикуляр)
  4. Көпбұрыштың барлық қабырғаларының қосындысы. (Периметр)
  5. Азайту амалын өрнектейтін белгі. (Минус)
  6. Кубтық функцияның графигі. (Гипербола)
  7. Дәлелдеусіз қабылданатын сөйлем. (Аксиома)
  8. Үшбұрыш төбесінен қарсы жатқан қабырғаның ортасын қосатын кесінді. (Медиана)
  9. Бұрыштың түрлері. (Сыбайлас, сүйір, доғал, тік)
  10. Тік бұрышты үшбұрышта көлбеудің рөлін атқаратын қабырға. (Гипотенуза)
  11. «Кем» ұғымына қарама-қарсы ұғым. (Артық)
  12. Қалдықты табу үшін пайдаланатын амал. (Бөлу)
  13. Аристотельден кейін «екінші ұстаз» атанған кім? (Әл-Фараби)
  14. Шеңбер ұзындығының диаметрге қатынасы. (Пи саны)
  15. Бұрышты қақ бөлетін түзу. (Биссектриса)

Қорытынды

Сайыс – толқын айналған қатты ағыс: табылғандай таным да, жат дауыс та. Біреу кейін келеді аптығыста, біреу мығым, біреулер шалыс басып. Осы сайыста байқалар ғұлама ойлар.