Қазақша рефераттар

Сұлушаш поэмасы

Сабақтың тақырыбы

Сәбит Мұқановтың «Сұлушаш» поэмасы бойынша қорытынды сабақ.

Сабақтың мақсаты

  1. 1 С. Мұқанов поэмалары туралы түсінік қалыптастырып, поэманың мазмұнын меңгерту.
  2. 2 Ой-өрісті кеңейту, шығармашылық қабілетті, есте сақтау мен тіл байлығын дамыту; өзіндік жұмысқа дағдыландыру.
  3. 3 Поэманы талдау арқылы адамгершілікке, адалдыққа, шынайылыққа және рухани тазалыққа тәрбиелеу.

Сабақтың әдістері

  • Түсіндіру
  • «Әдеби сынақ хат»
  • Оқулықпен жұмыс
  • Ойын элементтері

Көрнекіліктер

  • Оқулық
  • Интерактивті тақта

Сабақ барысы

1) Ұйымдастыру

Сыныпты 2 топқа бөлу.

2) «Әдеби сынақ хат» (үй тапсырмасын тексеру)

Интерактивті тақта арқылы

1-топ

  1. С. Мұқанов 1900–1973 жылдары өмір сүрді.
  2. 1922 жылы Орынбор қаласында жұмысшы факультетінде оқыды.
  3. 1926–1928 жылдары республикалық «Еңбекші қазақ» газетінде жұмыс істеді.
  4. Кейін Ленинград университетінде, одан соң Мәскеудегі Қызыл профессура институтында оқыды.

2-топ

  1. 1937 жылы Қазақстан Жазушылар одағының төрағасы қызметін атқарды.
  2. Бұл кезеңдегі ірі туындылары: «Ботагөз», «Менің мектептерім» (романдары), «Колхозды ауыл осындай».
  3. 1950 жылы «Сырдария» романын және «Ш. Уәлиханов» пьесасын жазды.
  4. «Сұлушаш» поэмасының жарық көрген жылын анықтау.

Қосымша сұрақ

  • Ақынның шығармаларын атау.

3) «Сұлушаш» поэмасына сатылай кешенді талдау

Негізгі мәліметтер

Тақырыбы
Поэма тақырыбын анықтау.
Авторы
Сәбит Мұқанов.
Әдеби жанры
Поэма (жанрлық ерекшелігін дәлелдеу).
Кейіпкерлер
Сұлушаш, Алтай және басқа тұлғалар.
Негізгі идея
Шынайы сезім, адамгершілік ұстаным және әлеуметтік қайшылықтар.

Композициялық құрылым

  • Оқиғаның басталуы: кіріспе жағдайлар мен таныстыру.
  • Оқиғаның дамуы: кейіпкерлер арасындағы қатынас тереңдеуі.
  • Шиеленісуі: әлеуметтік тосқауылдар мен қайшылықтардың күшеюі.
  • Шарықтау шегі: трагедиялық түйіннің айқындалуы.
  • Шешімі: оқиғаның қорытындылануы.

Әдеби-теориялық ұғымдар (кестені толтыру)

Эпитет

Мәтіннен бейнелі анықтауыштарды табу.

Теңеу

Теңеу арқылы жасалған көркемдік тәсілдерді анықтау.

Көнерген сөздер

Тарихи, көнерген лексиканы белгілеу.

Мақал-мәтелдер

Поэмадағы нақыл сөздерді жинақтау.

4) «Талдау — табыс кілті» (ұжымдық жұмыс)

1-топ тапсырмасы

Тілеуберді байдың қызын Алтайға беруге қарсы болуына қатысты көзқарас білдіру, дәлел келтіру.

2-топ тапсырмасы

Үлкендердің қыз тағдырын атастыру арқылы шешуіне баға беру, салт пен жеке таңдау қайшылығын талдау.

5) Мәнерлеп оқу

Мәтіннен Алтайдың монологын таңдап, мәнерлеп оқыту.

6) Кейіпкерлерге мінездеме

1-топ

Сұлушаш бейнесіне мінездеме беру.

2-топ

Алтай бейнесіне мінездеме беру.

7) Өлең құрылысына талдау

Үзінді

Күн-күн санап толқыды туған айдай, (11 буын)

Қап-қара көз, қыр мұрын, қасқа маңдай, (11 буын)

Қаз мойынды, кең иық, сұлу тұлға, (11 буын)

Тіп-тік боп тауда өскен қарағайдай. (11 буын)

Ұйқас түрі: қара өлең ұйқасы — а, а, б, а.

8) Бекіту: «Орамал тастамақ» ойыны

  1. С. Мұқанов қай жерде туған?
  2. С. Мұқановтың өлеңдерін ата.
  3. С. Мұқанов қандай қызметтер атқарды?
  4. С. Мұқановтың прозалық туындыларын ата.
  5. «Сұлушаш» поэмасының тақырыбы мен идеясы қандай?
  6. Сұлушаш пен Алтайдың трагедиялық жағдайының басты себебі неде?
  7. «Сұлушаштың» реалистік шығарма екенін дәлелде.
  8. «Сұлушаш» поэмасының маңызы қандай?

Қорытынды

«Сұлушаш» поэмасы — нағыз реалистік шығарма. Оның қаһармандары — ойдан жасалған, қиялдан шыққан жансыз, қансыз суреттер емес, өмірдің қайнар бұлағынан алынған таза жанды, ыстық қанды еңбек адамдары.
М. Базарбаев

Үй тапсырмасы

  1. Поэмадағы әдет-ғұрып пен халық психологиясының көрінісін сипаттап жазу.
  2. Поэмадан үзінді жаттау.

Бағалау

Оқушылардың жауаптары мен белсенділігіне қарай білімін бағалау.

Мектеп және өткізген мұғалім

Мектеп

Октябрь орта мектебі

Өткізген

Нуртазина А. К.