Бізге көмектесіңдерші
Мақсаты мен міндеттері
Бұл сабақтың негізгі мақсаты — табиғаттағы қар мен мұз құбылыстары туралы түсінік қалыптастыру, тәжірибе арқылы олардың қасиеттерін байқату және балаларды бірлесе жұмыс істеуге, өзара сыйластық пен түсіністікке тәрбиелеу.
Білімділік
Тәжірибе арқылы қар, мұз және судың қасиеттерін таныстыру.
Тәрбиелік
Бірігіп әрекет етуге, сыйластыққа және түсіністікке баулу.
Көрнекілік
Суы бар стақан, табақтағы қар мен мұз, қар бейнеленген суреттер.
Ұйымдастыру кезеңі
Балалар шеңбер құрып, қонақтармен және бір-бірімен амандасады. Жылы атмосфера қалыптастыру үшін шағын өлең жолдары айтылады.
Шаттық шеңбері
Арайлап таң атты, Алтын шуақ таратты. Жарқырайды күніміз, Жарқырайды даламыз. Қайырлы күн, балалар! Қайырлы күн, қонақтар!
Сұрақ-жауап: қыс мезгілін анықтайық
Балаларға бірнеше жетекші сұрақ қойылады. Одан кейін келіссе — көк, келіспесе — қызыл карточка көрсету арқылы пікір білдіреді.
Жетекші сұрақтар
- Қазір қай мезгіл?
- Қалай білдіңдер?
- Табиғатта қандай өзгерістер байқалады?
Келісу/келіспеу тапсырмасы
- 1Күн ерте шығып, кеш батады.
- 2Жаңбыр жауады.
- 3Жердің бетінде қар жатыр.
- 4Жылғалардан су ағады.
- 5Күн қысқарды.
- 6Боран соғады.
- 7Жолдар тайғақ болады.
- 8Көлдердің беті мұз болып қатады.
Қорытынды: Қыс мезгілі — табиғаттың ең қызықты әрі құпияға толы кезеңдерінің бірі. Бұл уақытта қар мен мұздың алуан түрлі құбылыстарын байқауға болады.
Ертегілік сәт: «Екі егіз тамшының хаты»
Қатты жел тұрып, терезеден хат «ұшып келеді». Хаттың ішінде екі егіз тамшыдан келген өтініш бар: бірі аяздан мұзға айналған, екіншісі әдемі қар болып түскен. Екеуі бір-бірін менсінбей, ренжісіп қалыпты. Балалардан мақсат — олардың екеуі де судан жаралғанын дәлелдеп, қайта татуластыру.
Хат мазмұны (қысқартылған, өңделген)
«Сәлеметсіңдер ме, балалар! Біз — екі егіз тамшымыз. Бір күні қатты аяз соғып, біріміз мұз болып қатып қалдық, ал екіншіміз әдемі қарға айналдық. Енді бір-бірімізге ренжіп қалдық. Бізге көмектесіңдерші: екеуіміздің де судан жаралғанымызды дәлелдеп берсеңдер, қайтадан дос боламыз».
Тәжірибе арқылы дәлелдеу: қар мен мұздың қасиеттері
Балалар бірнеше тәжірибе жасап, қорытынды шығарады: қар да, мұз да — судың қатты күйі.
1-дәлел: Қар ериді, суға айналады
Жұмбақ: «Аппақ етіп айналаны, ақ көбелек айналады» — жапалақтап жауған қар.
Балалар қарды ұстап көреді: ол мұздай, алақанды суландырады. Демек, қар жылуда ериді.
2-дәлел: Мұз да ериді
Жұмбақ: «Өзі судан жаралған, бірақ судан қорқады» — мұз.
Мұзды ұстап көргенде ол да суық, ал жылы жерде суға айналып ериді.
Қорытынды: жылы жерде қар да, мұз да суға айналады.
3-дәлел: Түсі мен мөлдірлігі
- Қардың түсі — ақ.
- Мұз — көбіне түссіз әрі мөлдір.
- Мұздың астынан алақан көрінеді, ал қардың астынан көрінбейді.
Сергіту сәті
Күн болып жанайық, Су болып ағайық, Терең-терең дем алып, Жүгіріп-жүгіріп алайық.
4-дәлел: Қаттылығы мен құрылымы
Мұздың үстінен қарындашпен басып көргенде сынып кетуі мүмкін. Ал қардың үстінен басқанда із қалады.
Қорытынды: мұз — сынғыш, қар — тығыз.
5-дәлел: Суда қалқып жүреді
Қар мен мұзды суға салғанда олар батпай, бетінде қалқып жүреді.
Демек, қар мен мұз судан жеңіл.
Жалпы қорытынды
Қар мен мұз — судан жаралған. Олар — судың қатты күйі. Ауа райы салқындағанда су мұз болып қатады, ал аспандағы өте ұсақ мұз түйіршіктері жерге қар болып түседі. Сондықтан қар мен мұз — мәңгі дос.
Қыс қызығы: қар мен мұздан не жасауға болады?
Қардан да, мұздан да әртүрлі пішіндер жасауға болады. Далада балалар қардан аққала жасайды, ал мұзда сырғанап, қысқы ойындарды тамашалайды.
Қармен
- Аққала жасау
- Қардан мүсін тұрғызу
Мұзбен
- Сырғанақ тебу
- Мұздың қасиетін бақылау
Қимылды ойын: «Қатырмақ»
Тәрбиеші «сиқырлы таяқшамен» балалардың қолына тигізеді. Кімнің қолына тисе, сол бала қатып қалады. Ойын балалардың зейінін арттырып, көңіл-күйді көтереді.
Шығармашылық жұмыс: қағаздан қар қиып безендіру
Балалар жұмсақ қағаздан қар қиып, терезеге жапсырады. Жұмысқа кіріспес бұрын қайшымен жұмыс істеудің қауіпсіздік ережелері еске түсіріледі.
Қауіпсіздік ережелері
- 1Қайшымен жұмыс істегенде мұқият болу керек.
- 2Қайшыны көзден алыс ұстаймыз.
- 3Қайшының ұшын жоғары қаратып ұстауға болмайды.
- 4Қайшыны досыңа бергенде жабық күйде ұстап, сақинасын беретін адамға қаратып ұсын.
Нәтиже
Балалардың жұмысы тексеріліп, еңбегі мадақталады. Сабақ соңында «сиқырлы қорапшадан» мұз кәмпит үлестіріледі.
Қоштасу
Қонақтармен сыпайы қоштасу ұйымдастырылады: «Келесі кездескенше, қош сау болыңыздар!»