Дененің жылулық күйін өлшейтін құрал
Зияткерлік ойын
«Білім биржасы»
Мақсаты — оқушылардың білімге деген құштарлығын арттыру, информатика мен физика пәндері бойынша білімін тереңдету, зияткерлік қабілетін дамыту.
Ойын құрылымы
Ойын экономикалық аукцион үлгісінде өтеді: әр дұрыс жауап — капиталды көбейтудің мүмкіндігі, әр қате жауап — тәуекел. Шығыс ғұламасы Әбу Райхан әл-Бируни: «Адам байлығының ішіндегі ең тамашасы — білім» деген. Ал А. Байтұрсыновтың ойы бойынша: «Білім — біліктілікке жеткізер баспалдақ, біліктілік — сол білімді іске асыра білу дағдысы».
Қаржылық ереже
- Әр топтың бастапқы капиталы — 5000 тг.
- Пән сұрақтарының бастапқы бағасы — 1000 тг.
- Капитан бағаны 1000 тг-ден жоғары көтере алады.
Тәуекел
- Дұрыс жауап берілсе — ұтыс (сұрақ құны топ қорына қосылады).
- Қате жауап берілсе — сол сома капиталдан шегеріледі.
- Егер топ барлық қаржысын тәуекелге қойып, қателессе — банкрот (аукционға қатыса алмайды).
I кезең: Білім аукционы
Экономикалық ойын шартымен 4 лот ойнатылады.
Базалық баға
1000 тг / сұрақ
№1 лот — Математика
Сұрақ: Үш ат жегілген шана 1 сағатта 15 км жүріп өтті. Әрбір аттың жылдамдығы қандай?
Жауабы: 15 км/сағ
№2 лот — Физика
Сұрақ: Дененің жылулық күйін өлшейтін құрал қалай аталады?
Жауабы: термометр
№3 лот — Информатика
Сұрақ: Англиядағы бір қаланың атауы, калибрі 30×30 болатын мылтықтың атауы және компьютердің бір элементі арасындағы байланысты білдіретін құрылғы.
Жауабы: винчестер
№4 лот — Ұлы тұлғалар галереясы
Сұрақ: Microsoft компаниясының негізін қалаған кім?
Жауабы: Билл Гейтс
II кезең: Эрудиттер сайысы
Әр топқа 3 минут уақыт беріледі. Әр дұрыс жауап — 100 тг. Жауап белгісіз болса, «келесі» деуге болады.
I топқа арналған сұрақтар
- Латынның information сөзінің мағынасы қандай?
- Айға адамзат табаны тиген жыл? (1966 ж)
- Монитордағы түрлі түсті нүктелер қалай аталады? (пиксель)
- Жылдамдықтың өлшем бірлігі. (м/с)
- Компьютердің «миы» атанған құрылғы. (процессор)
- Аспан денелерінің пайда болуы мен дамуын зерттейтін ғылым. (космогония)
- Астрономиялық бақылауға арналған аспап. (телескоп)
- Көбейту кестесінде ақпарат қандай түрде беріледі? (сандық)
- Қазіргі пернетақтада қанша перне бар? (101 немесе 102)
- Ток күшінің бірлігі. (А)
- Операциялық жүйелерді ата. (Windows)
- Дененің жылулық күйін сипаттайтын шама. (температура)
- Молекулалардың бір заттан екіншісіне өзара өту құбылысы. (диффузия)
- Дискеттің сыйымдылығы. (1,44 Мбайт)
- Зат неше күйде болады? (3)
- Аты бар байттар тізбегі. (файл)
- 1 байтта қанша бит бар? (8)
- Н. Коперник қай елдің ғалымы? (поляк)
- Ойын объектілерін басқару құрылғысы. (джойстик)
- Ең алғаш табылған газ. (гелий)
II топқа арналған сұрақтар
- ДК-дің негізгі құрылғыларын ата. (монитор, жүйелік блок, пернетақта)
- Ақпараттың өлшем бірліктері. (бит, байт)
- Ғарышкерлер күні қашан аталады? (12 сәуір)
- Информатика ғылымының негізгі құралы. (компьютер)
- Бұлт пен жер арасындағы аса қатты электр ұшқыны. (найзағай)
- Молекулалардың ретсіз қозғалысын дәлелдеген ғалым. (Броун)
- Ақпаратты сақтау үшін қолданылатын құрылғы. (жад)
- Қазіргі ДК қай буынға жатады? (төртінші)
- Таза алмаз қай жерде табылды? (Оңтүстік Америка)
- Мәтінді қағазға басып шығаратын құрылғы. (принтер)
- Дене тең уақыт аралығында бірдей жол жүрсе, бұл қандай қозғалыс? (бірқалыпты қозғалыс)
- Кодтау кезінде қандай символдар қолданылады? (екілік жүйе таңбалары — биттер)
- Н. Коперник жүйесі қалай аталады? (гелиоцентрлік жүйе)
- Тышқанның неше түрі бар? (2)
- Бастапқы орын мен келесі орынды қосатын бағытталған кесінді. (орын ауыстыру)
- Басу сапасы мен жылдамдығы өте жоғары принтер. (лазерлік принтер)
- Бірнеше атом байланысса не түзіледі? (молекула)
- Дискета сыйымдылығы сантиметрмен өлшене ме? (жоқ)
- Тарихта «екінші ұстаз» атанған ғалым. (Әл-Фараби)
- Адам ақпаратты қайда сақтайды? (мида)
Кезең соңында эксперттер алқасы ұпайларды есептеп, аралық қорытындыны жариялайды.
III кезең: Таңдау — табыс
Әр топ өз таңдаған пәні бойынша тапсырма орындайды. Бастапқы баға — 1000 тг (аукцион қағидасымен).
Формат
Жұмбақ / ұғым
Математика
Сол санның өзі шығады,
Санды оған бөлуге болмайтынын
Математиктер ұғады.
Көп адамдар сол санға
Шекесінен қараған.
Сан өсін қақ бөлуге
Сол саныңыз жараған.
Жауабы: нөл
Информатика
Бұл құралдың жасы шамамен 2000–5000 жыл. Гректер мен Батыс Еуропа елдері оны — абак, қытайлықтар — суанпан, жапондықтар — серобян деп атаған. Бұл не?
Жауабы: есепшот
Физика
Химиялық элементтің қасиеттерін сақтайтын ең кіші бөлшек.
Жауабы: атом
Тапсырмалар орындалған соң эксперттер жауаптарды бағалап, қорытындысын айтады.
IV кезең: «Абайла, вирус!» — капитандар сайысы
Алдарыңызда шар — «вирус». Оны «Касперский жебесімен» жару үшін тапсырманы жылдам әрі дұрыс орындау қажет. Әр дұрыс орындалған әрекет — 100 тг.
Ұпай
100 тг / дұрыс жауап
Тапсырма
Енгізу және шығару құрылғыларын дұрыс орналастырыңыз.
Енгізу құрылғылары
- Пернетақта
- Микрофон
- Сканер
- Тышқан
Шығару құрылғылары
- Монитор
- Принтер
- Колонка
Тізім (аралас)
Тышқан, монитор, сканер, принтер, микрофон, колонка, пернетақта, файл, жүйелік блок, модем, дискета, флешка, қапшық, диск, қатты диск, меңзер, қалам, винчестер.
Эксперттер жауаптарды бағалап, кезең нәтижесін хабарлайды.
V кезең: Сыйлықтар аукционы
Топтар жинаған капиталын сыйлықтарға айырбастайды. Әр лотта жұмбақ бар: жауабы дұрыс болса — сыйлық сіздікі.
Бастапқы баға
3000 тг
№1 лот
Мәлімет сақтайды, оған 1,44 Мбайт саны сәйкес келеді. Бұл не?
Жауабы: дискета
№2 лот
Қалтаға сыйып кететін «миникомпьютер». Ресей ғалымдары Чебышев пен Однер ойлап тапқан құрылғы.
Жауабы: калькулятор
№3 лот
Тінтуірін басасың,
Қажетті файлды ашасың.
Жауабы: тышқан
Ойын соңында эксперттер жалпы нәтижені шығарып, жеңімпаз топты анықтайды.
Қорытынды ой
Елбасы Н. Ә. Назарбаевтың «Қазақстанды 2030 жылы барысқа апаратын — бүгінгі мектеп партасында отырған оқушылар» деген сөзін әрқашан жадымызда ұстайық. Осындай зияткерлік сайыстарда білімімізді шыңдап, биіктерден көріне берейік. Білім алудан кеш қалмаңыздар!