Қазақша рефераттар

Абай жаққан бір сәуле

Тақырыбы: Абай жаққан бір сәуле сөнбеу үшін...

Бұл кеш қазақтың ұлы ақыны, сахара данасы, ойшыл әрі имандылықты бойына жинаған суреткер — Абай Құнанбайұлының мерейтойына арналады. Абайдың сөзі мен мұрасы уақыт өткен сайын тереңдеп, бүгінгі ұрпақтың да рухани тірегіне айналып келеді.

Ұйымдастыру

Қатысушыларды топқа бөліп, кештің мақсат-міндеттерімен таныстыру. Әділқазылар алқасын бекіту, бағалау талаптарын түсіндіру.

Кіріспе

Мұғалімнің кіріспе сөзі арқылы Абайдың тұлғасы, ағартушылық бағыты, халық мүддесі үшін жасаған рухани қызметі айқындалады.

Негізгі бөлім

«Абай жаққан бір сәуле...» атты сайыс кезеңдері арқылы білім, тапқырлық, көркем оқу және шығармашылық қабілет сыналады.

Кіріспе сөзден үзінді

Абай: «Жүрегімнің түбіне терең бойла,
Мен бір жұмбақ адаммын, оны да ойла.
Соқтықпалы, соқпақсыз жерде өстім,
Мыңмен жалғыз алыстым — кінә қойма!»

Осы үндеу арқылы Абай келер ұрпаққа ой салды. Тегі үстем таптан шыққанымен, ол бұқараның сөзін сөйлеген халық ақынына айналды. Шығармаларында ел мүддесін, арман-мұңын жырлады.

Абай: «Көп адамдар өмірге бой алдырған,
Бой алдырып аяғын көп шалдыратын.
Өлді деуге бола ма, айтыңдаршы,
Өлмейтұғын артына сөз қалдырған?»

Абайдың жарқын бейнесі мен жалынды жыры халықпен бірге жасасып келеді. Оның сөзі — уақыттан озған өлшем, ойдан туған өрнек.

Мұқағали Мақатаев: «Өлмеу үшін, құлқынды жемдеу үшін,
Мен — дағы өлең жазбаймын ермек үшін.
Жаздым үлгі жастарға бермек үшін,
Абай жаққан бір сәуле сөнбеу үшін...»

Кештің өзегі — осы идея: Абай жаққан рухани сәулені сөндірмей, біліммен, өнермен, ізденіспен жалғау.

Негізгі бөлім: «Абай жаққан бір сәуле...» сайысы

Сайыс бірнеше кезеңнен тұрады. Әр бөлім қатысушылардың білімін ғана емес, сөз мәдениетін, сахналық шеберлігін және шығармашылық ойлауын айқындайды.

1) Таныстыру

  • Топтың атауы, ұраны, әні.
  • Екі топ кезекпен өздерін таныстырады.

2) «Кемедегінің жаны бір» (сұрақ-жауап)

Жылдам ойлау мен дәл жауап беру бағаланады.

І топ

  1. 1. Абай балаларын медресеге не үшін берді?
    Жауап: «Баламды медресеге біл деп бердім».
  2. 2. Шешендігі жөнінде өзін қалай бағалады?
    Жауап: «Өзім де басқа шауып, төске өрледім, қазақта қара сөзге дес бермедім».
  3. 3. Абай сөз өрнегін өре алды ма?
    Жауап: «Толғауы тоқсан қызыл тіл... Өткірдің жүзі, кестенің бізі — өрнегін сендей сала алмас».

ІІ топ

  1. 1. «Ол жартасқа барғанда» не істеді?
    Жауап: «Күнде айғай салды».
  2. 2. «У ішкен күндері болды ма?»
    Жауап: «Мен ішпеген у бар ма?»
  3. 3. Ол жалғыз ба еді?
    Жауап: «Жоқ. Атадан алтау, анадан төртеу — жалғыздық көрер жерім жоқ».

3) «Мал жұтайды, өнер жұтамайды»

Көрініс көрсету: өнер мен білімнің мәңгілік құндылығын сахналық қойылым арқылы ашу.

4) «Өлең — сөздің патшасы...»

Мәнерлеп оқу бөлімі:

  • Поэзия (өлеңдер).
  • Қарасөздер (мән-мағынасына назар аудару).

5) «Қиыннан қиыстыр»

Абайдың ұлағатты сөздерін құрастыру: үзінділерді сәйкестендіріп, ойдың тұтастығын табу.

6) «Асыл сөзді іздесең, Абайды оқы, ерінбе»

Абай өлеңдерінің жалғасын табу: жолдарын толықтыру арқылы мәтінді тану қабілеті тексеріледі.

7) «Абай — табиғат жаршысы»

Пантомима: табиғат лирикасындағы көңіл күй мен көріністі қимыл арқылы бейнелеу.

8) «Оқыған білер әр сөзді»

Бір-біріне сұрақ қою: қарсы топқа мазмұнды әрі нақты сұрақ дайындап, жауаптың дәйектілігін бағалау.

9) «Болмасаң да ұқсап бақ...»

Шығармашылық жұмыс: Абай идеяларын бүгінгі өмірмен байланыстырып, ой-толғау, эссе немесе шағын жоба ұсыну.

10) «Абайды білесің бе?»

«Абай жолы» эпопеясының кейіпкерлерін атау: шығарма әлемін тану, әдеби білімін көрсету.

Қорытынды

Қазылар алқасы кезеңдер бойынша ұпайларды қорытындылап, әділ шешім шығарады. Дайындығы толық, білімі терең әрі тапқырлық танытқан топ жеңімпаз атанады.

«Қазылар орнықтырар әділдікті,
Кімдердің дайындығы кәміл шықты.
Білім мен тапқырлықтың арқасында
Жеңіске жетер дейміз нағыз мықты».

Жеңімпаз топ анықталып, марапаттау рәсімі өткізіледі.