Ауырлық күші

Сабақ тақырыбы: Қысым (7-сынып)

Сабақтың мақсаты

Қысым ұғымын түсіну.
Қысымның қандай шамаларға тәуелді екенін анықтау.
Қысымды есептеуді үйрену.
Қысымның өлшем бірлігімен танысу.

Күтілетін нәтиже

Оқушылар қысым туралы толық мәлімет алады: анықтамасын, формуласын және өлшем бірліктерін меңгереді.

Сабақтың әдістері

Топтық жұмыс, сұрақ-жауап, суретпен жұмыс.

Ұйымдастыру кезеңі

Сынып оқушыларымен амандасу.

Смайликтер арқылы оқушыларды 3 топқа бөлу.

Психологиялық жағымды орта қалыптастыру және ынтымақтастық қарым-қатынасқа бағыттау.

Білу: Үй тапсырмасын тексеру (тест)

Денелердің өзара әрекеттесуін сипаттайтын шама қалай аталады?
- A) Масса
- B) Тығыздық
- C) Күш
Гук заңының формуласы қандай?
- A) F = mg
- B) F = kx
- C) F = μN
Күшті өлшейтін құрал қалай аталады?
- A) Мензурка
- B) Спидометр
- C) Динамометр
Күш ұғымын жүйелеп, заңдарын тұжырымдаған ғалым кім?
- A) Г. Галилей
- B) И. Ньютон
- C) Р. Броун
Денелердің Жерге тартылу күші қалай аталады?
- A) Ауырлық күші
- B) Серпімділік күші
- C) Үйкеліс күші
Дененің салмағы қандай шама?
- A) Скаляр шама
- B) Векторлық шама
- C) Физикалық шама
Ауырлық күшінің формуласы қандай?
- A) F = mg
- B) F = kx
- C) F = μN
Бір дене екінші дененің бетімен қозғалған кезде қандай күш пайда болады?
- A) Ауырлық күші
- B) Серпімділік күші
- C) Үйкеліс күші
g тұрақты шамасының сан мәні неге тең?
- A) 9,2 Н/кг
- B) 9,5 Н/кг
- C) 9,8 Н/кг
Әлемдегі денелердің бір-біріне тартылуы қалай аталады?
- A) Бүкіләлемдік тартылыс заңы
- B) Күш
- C) Жылдамдық

Жауап кілті

1 — C

2 — B

3 — C

4 — B

5 — A

6 — B

7 — A

8 — C

9 — C

10 — A

Түсіну және қолдану: топтық жұмыс

Постер қорғау

Оқушылар қысымның мәнін, формуласының мағынасын және өмірмен байланысын постер арқылы түсіндіреді.

Кітаппен жұмыс

15-жаттығу есептері орындалады және нәтижелер талқыланады.

15-жаттығу есептері

№1

Ауданы S = 0,01 м² болатын бетке F = 50 Н күш әсер етеді. Қысымды P анықтаңдар.

№2

Қар үстінде тұрған шаңғышының салмағы F = 780 Н. Әр шаңғының ұзындығы a = 1,95 м, ені b = 0,06 м. Шаңғышының қар бетіне түсіретін қысымын P табыңдар.

№3

Шынжыр табанды ДТ-75М тракторының массасы m = 6610 кг, ал екі шынжыр табанының тіреу ауданы S = 1,4 м². Трактордың топырақ бетіне түсіретін қысымын P анықтаңдар.

Есептердің жауаптары

№1

P = F / S

P = 50 / 0,01 = 5000 Па

5000 Па = 5·10³ Па = 5 кПа

№2

S = 2ab

S = 2·1,95·0,06 = 0,234 м²

P = F / S

P = 780 / 0,234 ≈ 3333,3 Па

№3

F = mg

F = 6610·10 = 66100 Н

P = F / S

P = 66100 / 1,4 ≈ 47214 Па

Ескерту: №3 есепте нәтиже кПа-мен берілсе, шамамен 47,2 кПа болады.