Қазақша рефераттар

Алып бала Сабақтың мақсаты

Сабақтың тақырыбы

«Алып бала»

Сабақтың мақсаты

  • Оқушылардың мәтін мазмұнын меңгеруіне жағдай жасау.
  • Қажымұқан Мұңайтпасов туралы мәлімет беру және мәтін арқылы қосымша біліммен толықтыру.
  • Оқу мен жазу арқылы ойлау қабілетін дамыту.
  • Тілін, сөздік қорын байытып, шығармашылықпен жұмыс істеуге үйрету.
  • Шыдамдылыққа, адалдыққа, қиын кезде көмек көрсетуге және бауырмалдылыққа тәрбиелеу.

Құрал-жабдықтар мен ұйымдастыру

Көрнекілігі

  • Қ. Мұңайтпасов пен автордың портреттері
  • Мұқан туралы газет-журнал материалдары
  • Мәтін мазмұнына қатысты суреттер

Әдістер

  • Топтық жұмыс
  • Сұрақ-жауап
  • Логикалық ойлау тапсырмалары

Пәнаралық байланыс

  • Дүниетану
  • Бейнелеу өнері
  • Математика

Сабақтың барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

Психологиялық дайындық жүргізіледі: оқушылардың назарын сабаққа шоғырландыру, ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыру.

II. Үй тапсырмасын тексеру

Талқылау сұрақтары

  • Үйге қандай тапсырма берілді?
  • С. Мұқановтың «Батылдық» әңгімесін мазмұндау.
  • С. Мұқанов кім?
  • Балуан Шолақтың шын аты кім?

Оқушылардың жауаптары тыңдалып, мазмұндау сапасына, ой жүйесіне және дәлел келтіруіне қарай кері байланыс беріледі.

III. Жаңа сабақ

Қызығушылықты ояту

Үстелде 8 карточка жатады. Сыртында ондық сандар жазылған. Оқушылар сандарды өсу ретімен орналастырады, нәтижесінде сөз шығады. Бұл тапсырма сергіту әрі зейін шоғырландыру кезеңі болады.

10 — А
20 — Л
30 — Ы
40 — П
50 — Б
60 — А
70 — Л
80 — А

Құрастырылған сөз: «АЛЫП БАЛА»

Мақсатты хабарлау

Бүгінгі әңгімеміз палуан туралы. Мәтіннің атауы — «Алып бала». Сабақ барысында автор туралы түсінік беріледі, Қажымұқан Мұңайтпасов жайлы мәліметтер толықтырылады. Оқушылардың көрген фильмдері, оқығаны мен естігені бойынша ойлары тыңдалады.

Мағынаны тану

  1. Мәтінді аудиожазбадан тыңдату.
  2. Жұптасып оқу.
  3. Сөздік жұмысы.

Сөздік жұмысы

Оқыра

Сиырдың терісі мен етінің арасында болатын, жазда мазасыздық тудыратын жәндік. Оқыра тиген сиырлар үркіп, бет-бетімен шаба жөнелуі мүмкін; мұндайда жолында тұрмау керек.

Ұрғашы бөгелек маусым–шілде айларында ұрықтанады. Ұрықтанған соң 1–2 сағат ішінде сиырдың арқасына қонып, тері мен еттің арасына дернәсілін қалдырады. Кейін дернәсіл топыраққа түсіп, 20–60 күн аралығында ересек оқыра болып ұша бастайды.

Құзар жар

Биік жар, тік құлама.

Торығу

Түңілу, қамығу, ренжу.

Талдау сұрақтары

  • Мұқан қозы бағып жүргенде қандай жағдайға тап болды?
  • Бала жігіт неге торығып жылады?
  • Мұқанның қандай әрекеті ауылды таңғалдырды?
  • Әңгіме неге «Алып бала» деп аталған?

Сергіту сәті

Шығу үшін шымыр боп,

Шынығамыз шаршамай.

Бұлшық еттер шымыр боп,

Аламыз сосын тыныс жай.

Сурет бойынша жұмыс (тіл дамыту)

Сұрақтар

  • Суреттен кімді көріп тұрмыз?
  • Оның дене бітімі қандай?
  • Сиырды көтеру екінің бірінің қолынан келе бермейді. Ендеше ол қандай адам?

Оқушылар сипаттау сөздерін қолдана отырып, кейіпкердің күшін, батылдығын, төзімін және мақсаткерлігін дәлелмен айтуға үйренеді.

Венн диаграммасы

Қажымұқан мен «бала жігіттің» ортақ және дара қасиеттерін салыстыру ұсынылады.

Қажымұқан

  • Күш-қайрат
  • Елдік рух
  • Өнер-спортқа адалдық

Ортақ қасиеттер

  • Батырлық
  • Адалдық
  • Мейірімділік
  • Еңбекқорлық

Бала жігіт

  • Малшы
  • Кедей отбасынан
  • Адамсүйгіш

Түйін:

Екі кейіпкердің бойынан да батылдық, адалдық, мейірім және бауырмалдық сияқты құндылықтар көрінеді.

Мақал-мәтелдермен жұмыс

Батырлық, адалдық, мейірімділік тақырыптарына қатысты мақал-мәтелдер айтылып, мағынасы талданады.

Спорт мектебі: үлгі тұлғалар

Қазақстан спортының мақтаныштары ретінде мына есімдерге қысқаша тоқталу ұсынылады:

  • Ермахан Ыбырайымов
  • Дәулет Тұрлыханов
  • Шәміл Серіков
  • Ольга Шишигина

Газет материалы бойынша әңгіме

Қажымұқанның өмір жолына қатысты деректер қарастырылады. Оның адамгершілік ұстанымы, болашақты болжауға қатысты айтылған пікірлері және елге қалдырған өнегесі сөз болады.

«Арқада Есіл жағасында туып-өстім. Сырда Арыс жағасында дүниеден өтермін. Жөргекке оралған жер мен кебінге оранған жердің арасы алыс болды — өкінбеймін. Қазақ жерінің алыстығы жоқ. Қажымұқан — барлық қазақ даласына ортақ».

Дерек

Қажымұқан 1948 жылы Шымкент облысының Арыс ауданындағы Ленин туы колхозында дүниеден өтті.

Сабақты пысықтау: «Білім бәйтерегі»

Алдарыңызда «ағаш» бейнесі беріледі. Жапырақсыз ағаш көріксіз болады. Сондықтан сынып болып ағашты жапырақпен «гүлдендіреміз».

Жұмыс тәртібі

  1. Жапырақшалардағы сұрақтар таратылады.
  2. Оқушылар жауап береді.
  3. Дұрыс әрі толық жауап берген оқушы жапырақты бәйтерекке іледі.

Бұл тәсіл оқушылардың алған білімін жинақтап, өз ойын дәл жеткізу дағдысын күшейтеді.

Үй тапсырмасы және бағалау

Үй тапсырмасы беріледі, бағалау критерийлері бойынша қорытынды баға қойылады: мазмұндау, дәлел, белсенділік, топтық жұмысқа қатысу.

Сабақтың қорытынды сөзі (өлең)

Күлімде, күн, күлімде,

Жер жасарып, көгерсін.

Кешегіндей бүгін де,

Қанат қақсын көгершін.

Күлімде, күн, күлімде,

Бүлдіршіндер қуансын.

Қырдың қызыл гүліндей,

Қолдарына ту алсын.

Күлімде, күн, күлімде,

Күлсін барлық бала шат.

Берекелі бүтіндей,

Бейбіт болсын болашақ.

Сабаққа әркез қатысып,

Білімді шыңдап көрейік.

Әрбір атқан таңменен

Бөленіп нұрға жүрейік.

Сәкен Сейфуллин

Күш пен тұлға келбетін суреттеу (өлең үзіндісі)

Өрдеш төс, білеу дене, шойындай сом…

Күресте СССР-да жеке-дара —

Талай дәу қыла алмаған ешбір шара.

Еуропа, Азиядан асқандар да:

Поддубный, Ганс-Гауан, Қазбек Гара.

Ожар бет, қара мойын — бейне құлжа,

Қылар ед бір салса егер мылжа-мылжа.

Шалқиған жауырынды, бұжыр қара,

Еңгезер, үйелмен, дәу, тартқан-құжға.

Қалың бет, бура түсті қара нардай,

Жұп-жұмыр, жуан діңгек, бойшаң дардай,

Өзге жұрт ергежейлі ол келгенде,

Айбынды жолбарысқа болар пардай.

Топшысы кере құлаш, бітім шалқақ,

Шалқиып балпаң басады, талтақ-талтақ.

Ұзақ жол керуеннің көшіндегі

Сияқты жампоз атан, басқан малтақ.