Қасиетті көк байрақ
Ел рәміздері туралы түсінік
Мемлекеттік рәміздер — елдің өзіндік өмір салтын, болмыс-бітімін, арман-аңсарын және әлеммен байланыс мұратын айқындайтын ерекше белгілер. Оларға мемлекеттік Ту, Елтаңба және Әнұран жатады.
1992 жылғы 4 маусым — ел тарихындағы айрықша мәртебелі күн. Тәуелсіздік жылнамасын зерделейтін зерттеуші үшін бұл күнді айналып өту мүмкін емес: дәл осы кезеңде жаңа мемлекет бейнесін айқындайтын нышандар бекітіліп, елдік сананың жаңғыруы күшейді.
Тәуелсіздік нышандары: ортақ қуаныш, ортақ жауапкершілік
Бұл жолы да елдігіміз сынға түсіп, ертеңіміз үшін күрестің рухы айқын сезілді. Түп тамыры терең ой жарысы, сан қилы пікірлер мен пайымдар арасынан халық қолдайтын ортақ шешімге келу үшін азаматтық белсенділік, терең білім, табандылық және ең бастысы — қиыннан жол табатын даналық қажет болды.
«Мазмұнына өнегесі жарасқан тәуелсіздіктің қасиетті туы мәңгі желбіресін, күніміз мәңгі сөнбесін!»
«Айбынымызды асырып, рухымызды аспандатар Елтаңбамыз құтты болсын!»
«Енді бүгін өлген туым тірілді,
Әнұраным жалғап алды ғұмырды.
Босағада қалып келген елтаңбам,
Баяғыша төріме кеп ілінді.»
Ел-жұрт, ең алдымен, жаңа нышандардан өзінің төл тарихының ұшқындарын, халықтық рухының тынысын сезініп, шаттыққа бөленді. Рәміздерде көркемөнер тілімен бейбітшілікке, ынтымақтастыққа, бірлік пен бітімге ұмтылыс айқын өрнектеледі. Ізгілік лебі есетін бұл белгілерден әлемдік өркениетке ұмтылған ақ ниетіміз де танылады.
Мемлекеттік Ту: көк аспан, тұтастық және ізгі мұрат
Қасиетті көк байрақ — Алаш тарихынан аз-кем хабары бар жанның жүрегіне бірден жылы тиетін нышан. Ол жалпыадамзаттық мәдениет қайнарынан нәр алған, ізгілік идеясына негізделген көркем туынды ретінде де қабылданады.
Зеңгір көк түс нені меңзейді?
Тудағы зеңгір көк — адамзат түйсініп, қабылдап, ғасырлар бойы қолданған ең әсерлі реңдердің бірі. Ол табиғаттың ғаламат көрінісі — кемпірқосақтағы қасиетті жеті бояудың қатарынан орын алады.
Елтаңба: шаңырақ астындағы бірлік
«Найзасыз ер болмайды, таңбасыз ел болмайды» деген қанатты сөз — көненің көзі. Елтаңбадағы шеңбер ішіндегі негізгі нышан, ең басты идеялық жүк көтерген белгі — шаңырақ.
Шаңырақ — жай ғана бейне емес
Мұндағы шаңырақ тура көшірме сурет емес: өлшемі мен ауқымы сезілгенімен, оны дайын киіз үй деп қабылдау да шарт емес. Шеберлікпен үйлестірілген бейне түнгі аспан күмбезіндегі асыл шырақ — күнді елестетеді, ал уықтары одан тараған алтын сәулелердей әсер қалдырады.
Тәуелсіз мемлекет идеясы
Кереге-уықтың үйлесімі халқымыздың, сондай-ақ Қазақстанда бірге өмір сүріп жатқан түрлі ұлт өкілдерінің бір шаңырақ астында бірігіп, күш-жігер жұмсап, қасиетті отауды — тәуелсіз мемлекетті — бірге көтеріп тұрғанын меңзейді.
Әнұран: ел рухын көтеретін асыл қазына
Әнұран — асыл қазына. Еліміздің Әнұраны айбатты, рух беретін туынды деп сеніммен айтуға болады. Ресми рәсімдер кезінде Әнұран орындалғанда тыңдаушылар орнынан тұрып, оң қолының алақанын кеудесінің сол жағына қояды.
Авторлары мен қабылдануы
- Музыкасы: Шәмші Қалдаяқов
- Сөздері: Жұмекен Нәжімеденов (1956), Нұрсұлтан Назарбаев (2005)
- Қабылданған күні: 2006 жылғы 7 қаңтар
- Негізі: 1956 жылы жазылған «Менің Қазақстаным» әні
Мәтінге енгізілген өзгерістерге байланысты Н. Назарбаев мәтін авторларының қатарында көрсетіледі. Сондай-ақ Әнұранды тыңдау ережелері де нақтыланды.
«Менің Қазақстаным» (үзінді)
Алтын күн аспаны,
Алтын дән даласы,
Ерліктің дастаны —
Еліме қарашы!
Ежелден ер деген,
Даңқымыз шықты ғой,
Намысын бермеген,
Қазағым мықты ғой!
Қайырмасы:
Менің елім, менің елім,
Гүлің болып егілемін,
Жырың болып төгілемін, елім!
Туған жерім менің — Қазақстаным!
Ұрпаққа жол ашқан,
Кең байтақ жерім бар.
Бірлігі жарасқан,
Тәуелсіз елім бар.
Қарсы алған уақытты,
Мәңгілік досындай.
Біздің ел бақытты,
Біздің ел осындай!
Қайырмасы:
Менің елім, менің елім,
Гүлің болып егілемін,
Жырың болып төгілемін, елім!
Туған жерім менің — Қазақстаным!