Операциялық жүйені басқарудың негізгі тәсілдері және объектілері
Сабақтың мақсаты
Білімділік
Оқушыларды Windows ортасының ерекшеліктерімен және жұмыс үстелі ұғымымен таныстыру; есептер тақтасын, Пуск батырмасын және Бас мәзірді қолдануға үйрету; тышқан манипуляторын меңгерту.
Дамытушылық
Компьютерде жұмыс істеу дағдыларын дамыту, логикалық және абстрактілі ойлау қабілетін жетілдіру.
Тәрбиелілік
Ұқыптылыққа, тиянақтылыққа және жауапкершілікке тәрбиелеу.
Өткен материалды қайталау (сұрақтар)
- Компьютердің құрамына кіретін негізгі құрылғыларды атаңдар.
- Компьютер жадысының қандай түрлері бар?
- Тұрақты жад пен жедел жадтың айырмашылықтарын түсіндіріңдер.
- Ақпаратты енгізу және шығару құрылғыларын атаңдар.
- Жадтың сыртқы тасымалдаушыларын сипаттаңдар.
- Мониторлардың түрлерін атаңдар.
- Пиксель дегеніміз не?
- Пернетақтаның қандай блоктары бар?
- Принтердің түрлерін атаңдар және қысқаша сипаттама беріңдер.
Жаңа тақырып: Windows ортасы және негізгі ұғымдар
Windows жүйесінің негізгі қызметі — осы орта үшін арнайы құрылған бағдарламалардың жұмысын басқару. Windows компьютерлік технологияны жаңа деңгейге көтеріп, деректермен жұмыс істеуде объектіге бағытталған тәсілге сүйенеді.
Microsoft Windows 98 ортасының ерекшеліктері
- Пайдаланушы интерфейсін стандарттау.
- Көлемі ондаған МБ жедел жадты тиімді басқару.
- Жаңа сыртқы құрылғыларды қиындықсыз қосу мүмкіндігі.
- Бағдарламалар функцияларын интеграциялау: басқа бағдарламалар жасаған объектілерді нақты бағдарламада қолдану.
- Көпмәселелік: бірнеше қолданбаны қатар орындау және олардың арасында оңай ауысу.
- Графикалық режимді басым қолдану.
- Жергілікті желі және Internet желісінде жұмыс істеуге арналған құрамдас құралдар.
- Мультимедиа (дыбыс және бейне) құралдары және Plug and Play технологиясы (құрылғыларды автоматты баптау).
Windows-тағы негізгі объектілер
Windows — графикалық операциялық жүйе. Оның негізгі объектілері экранда терезелер мен белгішелер түрінде көрсетіледі. Негізгі объектілер: терезе, жұмыс үстелі, белгішелер, жарлықтар, бумалар, тышқан, мәлімет алмасу буфері.
Жұмыс үстелі
Windows ортасында жұмыс үстелінің рөлін дисплей экраны атқарады. Онда ашық бағдарламалардың терезелері және құжаттардың файлдары белгішелер ретінде орналасады.
Белгіше (шартбелгі)
Белгіше — экрандағы қысқаша атауы бар кішірейтілген графикалық бейне. Ол бағдарлама, терезе, файл немесе функцияны бейнелеуі мүмкін.
Белгілі бір объектінің белгішесін тышқанмен екі рет шерту арқылы оны ашуға болады.
Жарлық
Жарлық — белгілі бір объектімен тікелей жұмыс істеуді іске асыратын командалық сілтеме (shortcut). Ол объектінің өзін емес, соған апаратын жолды көрсетеді.
Бума (қапшық, папка)
Бума — объектілер сақталатын қойма. Ол каталогтарды және бағдарламалар топтарын белгілеу үшін қолданылады. Бума терезесінде басқару элементтерімен қатар Windows-тың басқа объектілерінің белгішелері де көрінеді.
Терезе және қолданба
Қолданбаны іске қосқанда экранда сол қолданбаның терезесі пайда болады. Терезе құжат мазмұнын көрсетеді және терезені басқару элементтерін (жабу, кішірейту, үлкейту т.б.) қамтиды.
Тышқан (маус)
Тышқан арқылы орындалатын негізгі әрекет — экран бетімен көрсеткіштің (сілтеменің) қозғалысы. Сондай-ақ шерту, қос шерту, сүйреп апару сияқты әрекеттер орындалады.
Мәлімет алмасу буфері
Мәлімет алмасу буфері — әртүрлі бағдарламалар мен құжаттар арасында мәліметтерді тасымалдауға арналған жад бөлігі. Ол фрагменттерді көшіру, қиып алу және қою операцияларын қолдайды.
Есептер тақтасы және Пуск батырмасы
Есептер тақтасы — экранның төменгі бөлігіндегі жіңішке жолақ. Онда Пуск батырмасы және іске қосылған бағдарламалардың батырмалары орналасады.
Бас мәзірдің негізгі бөлімдері
- 1 Бағдарламалар тобы мен қосымшалардың тізімі.
- 2 Жуырда ашылған құжаттардың тізімі (15-тен аспайды).
- 3 Баптау.
- 4 Іздеу.
- 5 Анықтама.
- 6 Орындау.
- 7 Жұмысты аяқтау.
Тапсырмалар
Жұмыс дәптеріндегі 3.1.2 бөлімінің 3–12 тапсырмаларын орындаңдар.
Сабақты бекіту (сұрақтар)
- Windows операциялық жүйесінің ерекшеліктері қандай?
- Windows ОЖ-да қандай объектілер бар?
- Терезе дегеніміз не? Терезенің қандай түрлері бар?
- Тышқанның атқаратын қызметі қандай?
- Мәлімет алмасу буфері дегеніміз не?
- Жұмыс үстелінің атқаратын қызметі қандай?
- Белгіше (шартбелгі) дегеніміз не?
- Жарлық дегеніміз не?
Үй тапсырмасы
3.1 және 3.2 тақырыптарын оқып келіңдер.
Қажет болса, материалдың толық нұсқасын қайта қарап шығыңдар.