Қазақша рефераттар

Мультитехникамен жабдықталған сабақ

Тақырыбы

Паскаль тілінің шартты соңынан тексеретін қайталау операторы — Repeat (9-сынып).

Мақсаты

  • Repeat–Until (Дейін–қайталау) командаларын Паскаль тілінде бағдарламалауды үйрену және бекіту. Қажеттілікке қарай CHAR, STRING, LENGTH қызметші сөздерімен және олардың қызметімен танысу.
  • Бағдарламаны ықшам әрі сапалы жазу дағдысын қалыптастыру, бағдарламаның математикалық моделі туралы түсінікті тереңдету.
  • Бағдарлама мәтінін экранға және дәптерге сауатты, ұқыпты, эстетикалық талапқа сай рәсімдеу мәдениетін еске салу.

Көрнекілігі

Сабақ жоспарын экранда проекциялау, презентация, компьютер.

Өтілу әдісі

Мультитехникамен жабдықталған сабақ.

Сынып

9-сынып.

Сабақтың барысы

I. Кіріспе

  • Оқушыларды түгелдеу; сынып бөлмесінің және тақтаның тазалығына назар аудару.
  • Журнал толтыру.
  • Оқушылардың назарын сабаққа шоғырландыру.

II. Үй тапсырмасын тексеру

Форматы

Қысқаша сұрақ-жауап (1–2 ұпай). Журналдағы тізім бойынша әр оқушы бір сұраққа жауап береді. Сұрақтар аяқталса, басынан қайта қойылады; әр қайталаған сайын күрделене түседі. Бір дұрыс жауапқа — 1 ұпай.

  • Қайталау операторы не үшін қолданылады?
  • «Әзір қайталау» операторы қалай орындалады?
  • Қайталау параметрі деген не?
  • Шарт деген не? Серия деген не?
  • Қайталау операторы Паскаль тілінде қалай жазылады? Қызметші сөздердің қазақша мағынасы қандай?
  • Шартты тексермей тұрып серияны орындауға бола ма? Неге?

III. Проблеманы шешу: Repeat–Until операторымен танысу

Бүгін қайталау операторының денесін (сериясын) шарттан бұрын орындауға мүмкіндік беретін Паскальдың жаңа операторымен танысамыз.

Жазылу түрі

repeat
  { операторлар тізбегі }
until { шарт };

Repeat–Until операторының While–Do операторынан үш негізгі айырмашылығы бар:

  1. 1 Шарт цикл соңында тексеріледі, сондықтан серия кем дегенде бір рет орындалады.
  2. 2 Repeat операторында шарт ақиқат болғанда цикл аяқталады.
  3. 3 Қайталау соңы until кілтсөзімен аяқталып, шарт сол жерде беріледі.

Есеп: сөйлемдегі «а» әрпін санау

Берілген сөйлемде орысша «а» әрпі қанша рет кездесетінін табатын бағдарлама құрайық. Ол үшін сөйлем ұзындығын және әріптерді қалай қарастыратынымызды анықтап аламыз.

Айнымалылар және типтер

  • Әріп — жеке таңба, оны CHAR типімен белгілейміз.
  • Сөйлем (жол) — STRING типі. STRING жолында 1-ден 256-ға дейін таңба болуы мүмкін.
  • Сөйлем ұзындығын LENGTH(zz) қызметі арқылы табамыз (мұндағы zz — жолдық айнымалы).

Мысал және индекстеу

Мысалы, zz := 'Информатика'; болса, жолдағы таңбаларға индекс арқылы қатынауға болады. (Оқулық/нұсқаға байланысты индекстеу 1-ден басталуы мүмкін екенін ескертіңіз.) 

zz := 'Информатика';
{ мысал: zz[i] арқылы таңбаны аламыз }

Есептің математикалық моделі

1) Не белгілі?

  • «а» әрпі
  • zz — сөйлем (жолдық айнымалы)
  • n — сөйлем ұзындығы (бүтін сан)

2) Не табу керек?

s — «а» әрпінің саны (бүтін сан).

3) Қалай есептейміз?

Сөйлемді енгіземіз, ұзындығын табамыз, цикл арқылы әр таңбаны тексеріп, сәйкес келсе санауышты арттырамыз.

Алгоритм (Repeat–Until қолдану)

{ Бастапқы мәндер }
s := 0;
i := 1;
n := LENGTH(zz);

repeat
  if zz[i] = 'а' then
    s := s + 1;
  i := i + 1;
until i > n;

Ескерту: нақты Паскаль нұсқасына қарай жол индекстері мен кирилл әріптерін өңдеу ерекшелігі әртүрлі болуы мүмкін.

Автор туралы

Алматы облысы, Талдықорған қаласы, №17 орта мектептің информатика пәні мұғалімі — Жүнісбекова Бұлбұл Қасқатайқызы.