Қазақша рефераттар

Тышқанның Арыстанды құтқаруы

Сабақ туралы қысқаша мәлімет

Пән / сынып

Әдебиеттік оқу, 4-сынып

Тақырып

Сұлтанмахмұт Торайғыров: «Арыстан мен тышқан» (мысал)

Сабақ мақсаты

Мысалдың мазмұнымен таныстыра отырып, негізгі ойды ұғындыру.

Міндеттер

  • Оқушылардың ойлау және есте сақтау қабілеттерін дамыту.

  • Ауызша және диалогтік сөйлеу машығын жетілдіру.

  • Сыни ойлау дағдыларын дамыту.

  • Қойылған мәселеге өз сөзімен нақты әрі еркін жауап беруге үйрету.

Қолданылған тәсілдер мен модульдер

Әдіс-тәсілдер

  • Ой қозғау
  • Ментальді карта
  • Диалогтік оқыту
  • Ой түйіндеу
  • Венн диаграммасы
  • Топпен жұмыс

Модульдер

  • Білім беру мен білім алудағы жаңа тәсілдер
  • Жас ерекшеліктеріне сәйкес оқыту
  • Сыни тұрғыдан ойлауға үйрету
  • АКТ қолдану

Сабақтың басталуы

Психологиялық ахуал

Мұғалім оқушылармен жылы амандасып, шағын үш топқа бөледі.

Білем деме, балам, білмейтінің көп шығар.
Бәрін білген адам дүниеде жоқ шығар.

Ш. Уәлиханов

Қайталау сұрақтары (топтық жұмыс)

I топ

  1. Қазақ жеріне кімдер шабуыл жасады?
  2. Халық неден қатты қиналды?
  3. 1730 жылы шабуыл жасаған Жоңғар қонтайшысы кім? Мақсаты не еді?

II топ

  1. Абылай кім?
  2. Неге қазақ халқы Абылайға сенді?
  3. Қалдан Серен қайтыс болғаннан кейінгі жағдайды сипатта.

III топ

  1. Абылай өсиетінде кіммен байланысты үзбеу керек деді?
  2. Абылайдың денесі қайда жерленді?
  3. Халқы Абылайды неге пір тұтты?

Оқушылар мәтінді жоспар бойынша әңгімелейді. Қорытынды сұрақ: «Абылай хан қандай адам болған?» Мұғалім жақсы қасиеттерді атап, оқушыларды сол құндылықтарды бойға сіңіруге бағыттайды.

Жаңа сабаққа кіріспе: жұмбақтар

Жұмбақ 1

Айбарлы сұсы бар,
Қанжардай тісі бар.
Тұла бойында
Тасыған күші бар,
Күжірейген жалды,
Білсең айт бұл аңды?

Жауабы: арыстан

Жұмбақ 2

Үй ішін аралап,
Түнде көп жортады.
Қаптарды жарып,
Мысықтан қорқады.

Жауабы: тышқан

Осылайша оқушылар бүгінгі сабақта Сұлтанмахмұт Торайғыровтың «Арыстан мен тышқан» мысалымен танысады.

«Мысал» жанры туралы

Мысал — өнегелі ойды тұспалдап жеткізетін көркем шығарма. Тақырыбы сан алуан болады, кейіпкерлері аң-құс, балық, өсімдік, кейде адам бейнесі арқылы беріледі.

Автор туралы: Сұлтанмахмұт Торайғыров

Өмір сүрген жылдары

1893–1920

Туған жері

Қазіргі Павлодар облысы, Баянауыл өңірі.

Қысқаша сипаттама

Қазақ әдебиетінің көрнекті өкілі, ақын, жазушы және педагог. Жастарды білімге үндеген шығармаларымен танымал. «Неге жасаймын», «Шәкірт ойы» сияқты өлеңдері, сондай-ақ «Қамар сұлу» секілді көркем туындылары бар.

Мәтінмен жұмыс

Оқу форматы

  • Оқушының дауыстап оқуы (мәтінде «автор», «арыстан», «тышқан» сөздерін белгілеу).
  • Қарапайым тілмен мазмұнын айтқызу.
  • Рөлге бөліп оқу (бетперде/маска қолдану арқылы).

Сөздік жұмысы

Сейіл құру
Қыдыру, бой жазу.
Зиян
Залал, зақым.
Азат қыл
Еркіндікке жіберу, босату.

Қысқа сергіту шумағы

Мынау менің жүрегім — бәрі осыдан басталған.
Мынау басым ақылды — бәрін осы басқарған.
Мынау менің оң қолым,
Мынау менің сол қолым — барлық істі атқарған.

Топтық тапсырмалар

1-топ

Мысалдан адамдардың бойындағы қандай мінез-құлық байқалады? Арыстанның сөзінен оның қандай қасиеттерін аңғаруға болады?

2-топ

Мысалдың мазмұнына сүйеніп, бір шумақ өлең құрастыр.

3-топ

Мысалды бөліктерге бөліп, әр бөлікке ат қой.

  • Тышқанның ойнақтауы
  • Арыстанның көңілшектігі (мейірімділігі)
  • Тышқанның арыстанды құтқаруы

Болжау және салыстыру

«Ары қарай не болады?» деген сұрақ арқылы оқушылар өз нұсқаларын айтады. Кейін Венн диаграммасы тәсілімен арыстан мен тышқанның ұқсастығы мен айырмашылығын салыстырып, мінездеме береді:

I топ

Арыстанға мінездеме беру.

II топ

Тышқанға мінездеме беру.

III топ

Мысал мазмұнына сай мақал-мәтел айту және мағынасын түсіндіру (әлді–әлсіз тақырыбы).

АКТ қолдану

Шығарма мазмұнын бекіту үшін мәтінді бейнематериал арқылы көрсету ұсынылады.

Талқылау сұрақтары

  • Мысалдағы оқиға кімдер арасында болды?
  • Арыстан тышқанды не үшін өлтірмек болды?
  • Тышқан арыстанға берген уәдесін қалай орындады?
  • Бүгін біз кімнің шығармасымен таныстық?
  • Мәтін ұнады ма? Неліктен?
  • Мәтін шығарманың қай түріне жатады?
  • Адам қатты қысылған сәтте қандай көмек көрсету керек?
  • Осы мысалдан қандай сабақ алдыңдар?

Түйін

Үлкен сабақ түйгеніміз мысалдан —
Нағыз дұшпан артық жаман досыңнан.
Тығырыққа тірелер күн туғанда,
Арыстан да көмек сұрар тышқаннан!

Бекіту және бағалау

Бекіту тапсырмасы

«Арыстан мен тышқан» мысалын мәнерлеп оқы. Кейіпкерлердің әрекеттері арқылы көрінетін адам қасиеттерін кестеге түсір.

Үй тапсырмасы

Мысалдың негізгі ойын өз сөзіңмен жазып кел. Қосымша: «әлді мен әлсіз» тақырыбына бір мақал-мәтел таңдап, мағынасын түсіндір.

Өзін-өзі бағалау

Оқушы өз жұмысына рефлексия жасап, сабақтағы белсенділігі мен түсіну деңгейін бағалайды.