Ыбырай - шағын әңгіме шебері
Сабақ тақырыбы: Ыбырай — шағын әңгіме шебері (10-сынып)
Сабақтың мақсаты
Білімділік
Ұлы ағартушы Ыбырай Алтынсариннің көркем проза саласындағы еңбектеріне тоқталу. Шығармаларын талдау арқылы жазушының негізгі идеясын ұғындыру.
Дамытушылық
Оқушылардың ойлау қабілетін жетілдіру, сөйлеу мәдениетін дамыту.
Тәрбиелік
Отанын, халқын сүюге, елге қызмет етуге, адамгершілікке тәрбиелеу.
Сабақ форматы мен ресурстар
Сабақтың түрі
Ізденіс сабағы.
Қолданылатын әдістер
- СТО әдіс-тәсілдері
- Талдау
- Баяндау
- Сұрақ-жауап
Көрнекілік
«Ы. Алтынсарин — шағын әңгіме шебері» тақырыбындағы слайдтар.
Негізгі екпін
Әңгіме жанрының анықтамасы, «Қазақ хрестоматиясындағы» шағын әңгімелер, тәрбиелік идеялар.
Сабақ барысы
-
1) Ұйымдастыру кезеңі
Сыныптың сабаққа дайындығын тексеру, сабақ мақсатын айқындау.
-
2) Өткен сабақты пысықтау
Өткен сабақта қазақ даласына білім нұрын төккен ұлы ұстаз Ыбырай Алтынсариннің өмірі, шығармашылығы және ағартушылық қызметі қарастырылды. Енді меңгеру деңгейін байқау үшін «Тірек сигналдар» әдісі қолданылады.
Жыл
1841
Туған күні
20 қазан
Тұлға
Балқожа Жаңбыршыұлы
Ұғым
Мектеп
Еңбек
Оқулық
Қызметі
Ақын, аудармашы
-
3) Жаңа сабақ
Бүгінгі сабақта Ыбырай Алтынсариннің шағын әңгіме шебері ретіндегі қырына, яғни прозалық шығармаларына назар аударамыз.
Ыбырай құрастырған тұңғыш оқулықтардың бірі — «Қазақ хрестоматиясы». Бұл еңбектің бір бөлімі жазушының өзі жазған шағын әңгімелерден тұрады.
Негізгі ұғым
Әңгіме — қара сөзбен жазылатын, көлемі шағын көркем шығарма.
Ыбырай — қазақ әдебиетіндегі көркем прозаның негізін салушылардың бірі, еуропалық үлгідегі шағын көркем шығарманы қазақ оқырманына алғаш әкелген қаламгер.
Төменгі сыныптарда біз Ыбырайдың бірнеше әңгімесімен танысқанбыз. Енді сол білімді нақтылап, талдауды тереңдетеміз.
Талдау бөлімі: «Бұл қай әңгіме?»
Оқушылар сұрақ белгісі тұрған торкөздерді толтырады: тірек сөздер арқылы әңгіменің атауын және негізгі түйінін анықтайды.
| Әңгіменің аты | Тірек сөздер | Түйін |
|---|---|---|
| ? | Он жасар бала, әке, таға, он үш тиын, шие. | Қанағат қарын тойғызар... |
| ? | Төре мен баласы, түзу, қисық ағаштар, ғибрат. | Ұяда не көрсең... |
| Асыл шөп | ? | ? |
«Рөлдегі оқушылар» стратегиясы
Әр оқушы өз рөліне сай талдау жүргізіп, ортақ қорытындыға келеді.
Баяндаушы
Әңгімеге мазмұндық жоспар құрады, мазмұнын қысқаша баяндайды.
Зерттеуші
Кейіпкерлер әлемін және әңгіменің идеясын талдайды.
Сөз тапқыш
Көркемдік ерекшеліктерін анықтайды, тілдік құралдарға назар аударады.
Дәнекер
Оқиғаны бүгінгі өмірмен байланыстырып, өзекті ой айтады.
I топ
«Бай баласы мен жарлы баласы»
II топ
«Қыпшақ Сейтқұл»
Қорытынды: сабақтан не түйдік?
Ыбырай әңгімелерінің тақырыптары
- Адамгершілік құндылықтар
- Еңбекке, өнерге баулу
- Өмірлік тәрбие мен өнеге
Ерекшеліктері
- Оқуға әрі түсінуге жеңіл
- Көлемі шағын
- Сюжеті тартымды
- Тәрбиелік мәні жоғары
Бекіту тапсырмасы
Топтастыру: «Ыбырай кім?» тақырыбы бойынша ой картасын құру.
Үй тапсырмасы
«Ыбырай әңгімелеріндегі адамгершілік мәселесі» тақырыбында шығарма жазу.
Бағалау
Оқушылардың талдауға қатысуы, дәлел айтуы, рөлдік тапсырмаларды орындауы және қорытынды жасау дағдылары бойынша бағаланады.