Олқылықтарын білу
Ата-ана мен мектеп серіктестігі: тәрбиелеудегі психологиялық қатынастар
Ата-ана мен мектептің бірлескен жұмысы — баланың тұлғалық дамуын қолдайтын ең маңызды шарттардың бірі. Негізгі мақсат — бала, педагог және ата-ана арасындағы серіктестік қатынасты қалыптастыру және бала тәрбиесіндегі ортақ бірлікті қамтамасыз ету.
Мақсат және міндеттер
Мақсат
Бала, педагог және ата-ана үштігіндегі серіктестік қатынасты қалыптастыру; бала тәрбиесіндегі бірізділікті қамтамасыз ету.
Міндеттер
- Отбасы мен мектептің өзара қарым-қатынасын жүйелеу.
- Балалар мен отбасыларына әлеуметтік, психологиялық және құқықтық қолдау көрсету үшін кеңес беру.
Ата-аналар алқасының өзекті бағыты
Негізгі мәселе — сынып ата-аналарының мектеппен тығыз байланысын нығайту және ата-аналармен жұмысты жоспарлы түрде жүргізу.
Жұмыс құрылымы
Ата-аналармен жұмыс бірнеше өзара байланысты бағыттан тұрады.
Зерттеу жұмыстары
Тест, анкета, сұрақтар тізбегі арқылы дерек жинау және талдау.
Ата-аналар жиналысы
Тоқсанына бір рет: үлгерім, тәртіп, мінез-құлық бойынша қорытындылау.
Педагогикалық ағарту
Баяндамалар, кеңестер, пікірталас және тәжірибе алмасу.
Топтық формат
- Өз ойларын еркін айту, пікір білдіру.
- Тәжірибе алмасу, бірлесе шешім қабылдау.
Жеке формат
- Жеке ата-анамен мақсатты жұмыс жүргізу.
- Қажет болған жағдайда кеңес беру және ескерту.
Ата-аналар жиналысы: мазмұны мен форматы
Ата-аналар жиналысы тоқсанына бір рет өткізіледі. Жиналыста оқушылардың үлгерімі мен мінез-құлқы бойынша жасалған диагностикалық карта таныстырылады. Тоқсан бойы атқарылған жұмыстар, кемшіліктер және қорытынды нәтижелер талқыланады.
Зерттеу құралдары: тест, анкета, сұрақтар
Сауалнама
«Сіз қандай ата-анасыз?»
Ата-аналарға таратылып, жауаптары талданады.
- 1. Кез келген уақытта өз ісіңізді тоқтатып, балаңызға көңіл бөле аласыз ба?
- 2. Балаңыздың жасын ескере отырып, онымен ақылдаса аласыз ба?
- 3. Балаңызбен қарым-қатынаста жасаған қателігіңізді мойындай аласыз ба?
- 4. Өз қателігіңіз үшін балаңыздан кешірім сұрай аласыз ба?
- 5. Балаңыздың іс-әрекеті ашуландырған кезде өзіңізді ұстай аласыз ба?
- 6. Өз-өзіңізді баланың орнына қоя аласыз ба?
- 7. Сізге мейірімді адам ретінде сенуге бола ма?
- 8. Өз балалық шағыңыздан өнегелі әрі қызықты әңгіме айтып бере аласыз ба?
- 9. Баланың жүрегіне жара салатын сөздердің өзгелер тарапынан айтылмауына ықпал ете аласыз ба?
- 10. Балаға берген уәдеңізді орындайсыз ба?
- 11. Отбасында балалармен қарым-қатынас дұрыс жолға қойылған ба?
- 12. Балаларыңыздың достарын білесіз бе?
- 13. Сіздерді және балаларыңызды қызықтыратын ортақ істер бар ма?
- 14. Үй тапсырмасын орындауын тексересіз бе?
- 15. Балаларыңызбен бірге серуендейсіз бе, театрға барасыз ба, оқыған кітаптар туралы пікірлесесіз бе?
Баяндамалар: ортақ тақырыптар
Баяндамаларды тек сынып жетекші ғана оқымай, ата-аналарға бөліп беріп, талқылау арқылы бірлескен ой қорыту жүзеге асырылады.
- Ата-ана мен бала ынтымақтастығы.
- Баланың бас ұстазы — ата-анасы.
- Отбасылық сыйластық мәдениеті.
- Үй тапсырмасын орындауда ата-ананың міндеті.
Ақыл-кеңестер және талқылау сұрақтары
Ақыл-кеңес тақырыптары
- Балаңыздың бас ұстазы — өзіңіз.
- Дарынды бала өсіргіңіз келе ме?
- Оқып, талдап, ғибрат қыл.
- Балаңыздың сеніміне ие болуға көмектесетін кеңестер.
Пікірталас сұрақтары
- 1. Дені сау, тәрбиелі, өнерлі бала өсіру үшін не қажет деп ойлайсыз?
- 2. Бала тәрбиесінде қазақы қандай қасиеттерді маңызды деп санайсыз?
- 3. «Бақытыңды балаңнан ізде» деген сөзді қалай түсінесіз?
Ситуациялық жағдаят
Нұрлан 5-сыныпта оқиды. Оның білім алуға ынтасы жоғары, қабілеті де жақсы. Алайда ата-анасы бала тәрбиесіне жауапсыз қарап, кейде баланы себепсіз сабақтан қалдырады және мектептегі жиындарға келмейді.
Талқылау сұрағы
Нұрланның ата-анасының әрекетін қалай бағалайсыз?
Ата-анамен жеке жұмыс
- Ерекше назар аударуды қажет ететін ата-анамен жұмыс (оқушының оқу үлгерімі, тәртібі, мінез-құлқы, икемі мен қабілеті).
- Ата-аналардың жақсы істерін насихаттау және мадақтау.
- Кеңес қажет ететін ата-аналарға бағыт-бағдар беру, қажет болса ескерту жасау.
Білім сапасы: ата-ананың рөлі
Баланың сапалы білім алуы үш тарапқа байланысты: балаға, мұғалімге және ата-анаға. Осы үштікте ата-ананың ықпалы — тұрақты қолдау мен күнделікті қатысуда.
Қолдау бағыттары
- Баланың денсаулығын сақтау.
- Психологиялық көңіл күйін тұрақтандыру.
- Қажет болса материалдық қолдау көрсету.
- Жүйелі бақылау және кері байланыс.
Оқу процесіне қатысу
- Уақыт бөлу: бағыттау, қадағалау, көмектесу.
- Стандарт талаптарын білу.
- Олқылықтарын анықтау және түзетуге ықпал ету.
- Баланың ішкі мүмкіндіктерін тану және қолдау.
Сынып жетекші мен ата-ана ынтымақтастығы
- Оқушыларды секция және үйірме жұмыстарына қатыстыру.
- Әлеуметтік жағдайы күрделі отбасылар мен жасөспірімдерді қамқорлыққа алу.
- Материалдық-техникалық базаны нығайтуға қолғабыс ету.
- Ата-ана комитеті мүшелерімен байланысты нығайту.
Жұмыс түрлерін әртараптандыру
Ата-аналармен жұмыс тек сауалнама таратумен шектелмейді. Оны әртүрлі форматта ұйымдастыру тиімді.
Психологиялық кеңестің негізгі өзегі — адамның көңіл күйін көтеретін, қолдайтын шараларды жүйелі түрде іске асыру.
Күтілетін нәтижелер
- Ата-ана өзін мазалаған сұрақтарына жауап алады.
- Жаттанды білім алу мен бірлесе оқудың айырмашылығын түсінеді.
- Ата-ана өзін жақсырақ танып, тәрбиедегі ұстанымын нақтылайды.
- Мектеп пен педагогтарға деген сенім күшейеді.
- Тәрбиеге тікелей араласу арқылы педагогикалық-психологиялық тақырыптарға қызығушылық артады.
- Жиналысқа қатысу және белсенділік деңгейі өседі.
Қорытынды ой
Әрбір ата-ана қаласа да, қаламаса да — тәрбиеші. Тәрбиенің мақсаты мен мазмұнына қоғамдық мән бере алатын ата-ана тек тәрбиеші ғана емес, қажет кезде педагог бола алатын тұлға.
“Тәрбиедегі мақсат — баланы тәрбиешінің дәл өзіндей етіп шығару емес, келешек өз заманына лайық қылып шығару.”
Болашақ ұрпақтың дені сау, білімді әрі саналы болып қалыптасуы үшін ата-ана өз мейірімі мен күш-жігерін аямай еңбек етуі қажет. Сонда ғана елдің ертеңгі тұтқасын ұстайтын, халық үмітін ақтайтын жас буын өседі.