Қардың басын қар алар
Ұйымдастырылған оқу іс-әрекетінің технологиялық картасы
Білім беру саласы: 5 білім беру саласы қамтылған · Бөлімі: 5 білім беру саласы бойынша кіріктірілген ҰОІӘ
Тақырыбы
Театрға саяхат
Мақсаты
- Қыс мезгілі туралы білімдерін қайталау.
- Балалардың театр туралы түсініктерін қалыптастыру.
- Қазақ халқының ұлттық ою-өрнектері туралы білімдерін кеңейту.
- «Көбелек» ою-өрнегін бояу арқылы әдемі түстерді таңдауға үйрету.
- Көлеңке театры арқылы ұлттық тәрбиеге баулу.
Қостілді компоненттер
Қазақша
Көлеңке театры
Орысша
Теневой театр
Қазақша
Ұлттық ою-өрнек
Орысша
Национальный орнамент
Сабақ барысы
Бұл оқу іс-әрекеті балалардың қыс туралы білімін бекітіп, театр мәдениетімен таныстырып, ұлттық ою-өрнектердің мәнін түсіндіруге бағытталған. Негізгі өзек — көлеңке театры арқылы «Мақта қыз бен мысық» ертегісін тамашалау және «Көбелек» ою-өрнегін бояу.
1) Мотивациялық-қызығушылық кезеңі
Шаттық шеңбері
Арайлап таң атты,
Алтын сәуле таратты.
Қайырлы таң, балалар!
Сәлеметсіздер ме, қонақтар!
Жұмбақ
Қар жауады,
Күн тез батады,
Бұл қай мезгілде болады?
Жауабы: Қыс
Сұрақ-жауап
- Қазір қай жыл мезгілі?
- Қыс мезгілінде неше ай бар? Қандай айлар?
- Қазір қыс мезгілінің қай айы?
- Қыс туралы қандай тақпақтар білесіңдер?
- Қысқа байланысты мақал-мәтелдер айта аласыңдар ма?
Балалардың тақпақтары
Аппақ көше, бар дала,
Аппақ ойлар, қыраттар.
Ақ шатырлы қар қала,
Ақ жамылып тұр бақтар.
Үлпілдеген ақша қар,
Жапалақтап жауады.
Айналшақтап ауада,
Жерді ақырын жабады.
Далада қар борайды,
Ақ мамыққа орайды.
Мұз болып қатады,
Жып-жылтыр боп жатады.
Жалғасы
Аралайды бақшаны,
Үзілмейді жақсы әні.
Гүлденеді бақшалар,
Жауса, жаусын ақша қар!
Қандай қызық қыс деген,
Бәрін шебер істеген.
Бақша, бауды, тауды да,
Бояған ақ түспенен.
Қар жауғанда топ бала,
Соқтық келіп аққала.
Мұрны сәбіз, үп-үшкір,
Көзі көмір, қап-қара.
Мақал-мәтелдер
Ерлан
Қыстағы суық — жаздағы ыстық.
Арина
Қыстағы қар — жер ырысы.
Тілек
Қардың басын қар алар.
Театр туралы қысқаша түсіндіру
Театр — көне грек сөзінен шыққан ұғым. Мағынасы — «көретін орын». Театрда түрлі қойылымдар көрсетіледі, ал сахнада ойнайтын адамдарды актер деп атаймыз.
Театрдың бірнеше түрі бар: қуыршақ театры, көлеңке театры, саусақ театры, үстел үсті театры.
Театрға кіру үшін адамдар кассадан билет сатып алады, билеті бойынша өз орнына отырады және қойылым тамашалайды.
Кассадағы қысқа диалог
Айымжан:
Сәлеметсіз бе, кассир аға!
Роман (кассир):
Сәлеметсің бе!
Айымжан:
Біздің топ балаларына театр қойылымына билет бере аласыз ба?
Роман (кассир):
Әрине!
Айымжан:
Рақмет!
Роман (кассир):
Оқасы жоқ!
Балалар билеттеріне сәйкес орындарына жайғасады. Тәрбиеші театрда өзін қалай ұстау керектігін түсіндіреді: тыныш отыру, тыңдау, бөгет жасамау, қойылым соңында ғана қол шапалақтау.
2) Ұйымдастыру-ізденушілік кезеңі
Көлеңке театры
Балалар бүгін «Мақта қыз бен мысық» ертегісін көлеңке театры арқылы тамашалайды (мазмұны оқу мақсатына сай ықшамдалып, бейімделген).
Ертегінің қысқаша желісі
Ертеде Мақта қыз бен мысық тату дос болыпты. Бір күні Мақта қыз үй сыпырып жүріп мейіз тауып алады да, мысығын шақырады. Мысық келмеген соң, мейізді өзі жеп қояды.
Кейін мысық келіп, ренжісіп қалады: көйлегі жыртылып, мысық құйрығынан айырылады. Мысық құйрығын қайтаруды сұрағанда, Мақта қыз: «Алдымен маған көйлек тігіп әкел» дейді.
Мысық көйлек тіктіру үшін тігіншіге барады, тігінші мата сұрайды. Дүкенші мата беру үшін жұмыртқа сұрайды. Тауық жұмыртқа беру үшін тары сұрайды.
Ақырында мысық тары тауып, тізбектелген тапсырмалардың бәрін орындап, көйлекті алып келеді. Бірақ көйлекте ұлттық ою-өрнек болмайды. Мақта қыз: «Әдемі ою-өрнек әкелсең, көйлегіме тігіп, құйрығыңды қайтарамын» дейді.
Мысық балалардан көмек сұрау үшін балабақшаға келеді.
Кейіпкердің келуі
(Шам сөндіріліп, көлеңке театры аяқталады.) Осы сәтте есік қағылып, мысық кіріп келеді.
Мысық:
Сәлеметсіздер ме, балалар! Мен сендерден көмек сұрап келдім. Маған ою-өрнек жасап бересіңдер ме?
Тәрбиеші:
Балалар бірнеше ою-өрнек түрін біледі. Қане, суреттерге қарап, атауларын айтайық.
Балалардың білетін ою-өрнектері
Қошқармүйіз Ботакөз
Жаңа ою-өрнектер және маңызы
Түйетабан
Түйенің басқан ізін бейнелейтін күрделі ою-өрнек.
Көбелек
Көбелектің бейнесін бейнелейтін нәзік, әсем ою-өрнек.
Ұлттық ою-өрнектер халқымыздың киімдерінде, бас киімдерінде, кілем-алаша мен киіз бұйымдарында, төсек-жабдықтарда, тұрмыстық заттарда, ыдыстарда, зергерлік бұйымдарда кеңінен қолданылады. Сондай-ақ еліміздің рәміздерінде де ою-өрнек элементтері кездеседі.
Сергіту сәті
Боран соғады оң жақтан,
Боран соғады сол жақтан.
Қар лақтырып ойнасақ,
Су өтеді қолғаптан.
Балалар өлең жолдарын қимыл-қозғалыспен орындайды.
Шығармашылық жұмыс
Балалар «Көбелек» ою-өрнегін әсем етіп бояп, мысыққа сыйлайды. Тәрбиеші ашық, үйлесімді түстерді таңдауға бағыт береді.
Назар аударатын дағды
Түстерді үйлестіру
Техникалық дағды
Бояуды біркелкі жағу
Эстетикалық талғам
Өрнекті көркемдеу
Мысық:
Рақмет, балалар! Ою-өрнектер қандай әдемі! Мен оларды Мақта қызға апарып беремін. Ол көйлегін өрнекпен әшекейлейді, ал мен құйрығымды қайтарамын. Сау болыңдар!
3) Бекіту және қорытынды
Қорытынды сұрақтар
- Бүгін біз қайда бардық?
- Біз кімге көмектестік?
- Мысыққа қалай көмектестік?
- Қандай ою-өрнек түрлерін білеміз?
- Бүгінгі оқу іс-әрекеті ұнады ма?
Білген ою-өрнектер
Қошқармүйіз Ботакөз Түйетабан Көбелек
Ою-өрнек туралы тақпақтар
Әжем өрнек тереді,
Сырмақ отыр оюлап.
Басы ауыра береді,
Шай ішпесе, қоюлап.
Ою-өрнек дегенде, ою-өрнек,
Қошқармүйіз оюы болсын ермек.
Кел, жолдастар, көңілді ән салайық,
Топқа келген қонақты қарсы алайық.
Көздің жауын алатын,
Көрсең апам киізін.
Елестетер оюы,
Иір арқар мүйізін.
Қоштасу
Балалар қонақтармен қоштасады: «Сау болыңыздар!»