Қасиетті ана тілім тақырыбындағы Тіл мерекесі онкүндігінің қорытынды кеші
Тіл мерекесі онкүндігінің қорытынды кеші: «Қасиетті ана тілім»
Бұл қорытынды кеш — Қазақстан халқының Тілдер күні аясында ұйымдастырылған тіл мерекесі онкүндігінің нәтижесін түйіндейтін тәрбиелік мәні зор мәдени шара. Кештің өзегі — ана тіліне құрметті күшейту, тіл мәртебесін асқақтату және жас ұрпақты таза, көркем сөйлеуге баулу.
Мақсаты
- Оқушылардың өз ана тіліне деген құрмет сезімін арттыру.
- Тіл мәртебесін көтеру, сауатты әрі таза сөйлеуге үйрету.
- Өз ұлтына, еліне деген сүйіспеншілігін ояту.
- Ана тіліміздің тұғырына негіз қалаған бабалар өсиетін ұран ету.
Әдіс-тәсілдер
- Сұрақ–жауап.
- «Мың бір мақал», «Жүз бір жұмбақ» ойындары.
- Ой-толғау, «Полиглот» кезеңі.
- Жатқа оқу және басқа шығармашылық тапсырмалар.
Көрнекілігі мен түрі
Көрнекілігі:
Қабырға газеттері, қанатты сөздер, ұлы тұлғалар портреттері, кітаптар мен рефераттар.
Түрі:
Ойын-сауық кеші.
Кештің өту барысы
Мұғалім (қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі Аманкелді А.): Қымбатты ұстаздар мен оқушылар! Бүгін біз бүкіл Қазақстан халқы болып Тілдер күні мерекесін атап өтеміз. 15 қыркүйектен бастап жоспар бойынша тіл мерекесіне арналған іс-шаралар өткізілді.
Біздің негізгі мақсатымыз — оқушылардың ана тіліне деген құрметін арттыру, тіл мәртебесін көтеру, таза сөйлеуге тәрбиелеу, өз ұлтына және еліне деген сүйіспеншілігін ояту. Бабаларымыз қалдырған өсиетті ұран етіп, қазақ тілінің қадір-қасиетін биіктетуді көздейміз.
Бүгінгі «Қасиетті ана тілім» тақырыбындағы қорытынды кеш — 22 қыркүйектегі Тілдер күні мерекесіне қосылатын шағын үлес. Ана тілімізге деген ыстық сезімімізді білдіруге қуаныштымыз. Ендеше жүрегі «тілім» деп соққан жалынды жастардың дайындаған кешін бастауға рұқсат етіңіздер.
Өлең: Қ. Шабасов — «Тілім — тірегім»
Төменде оқушылардың ана тілі туралы жыр шумақтары ұсынылады.
Тілім менің — тірегім, дінім менің,
Тілсіз қандай болады күнім менің?!
Өз халқыма жетеді өз мәнінде
Өз тілімде оқылса жырым менің.
Тілім менің — қуатым, күшім менің,
Күшім кетсе не болар ісім менің.
Тілсіз өмір бар десе түсінбедім,
Тілімменен тірлікті мүсіндедім.
Тілім менің — асылым, арым менің,
Арым кетсе не пайда барым менің.
Бас кескендер тілімді кесе алмаған,
Тілден бұрын кетеді жалын демім.
Тілім менің — қазынам, қасиетім,
Қасиетім бар әлем бас иетін.
Тілі жоқтың түрі жоқ, түбірі жоқ,
Бола көрме, Ана тіл, қасіретім.
Тілі өлсе, болмайды тірі халық,
Бірі өліп, тұра алмас бірі қалып.
Басқа емес, өз Ана тілінде тек
Тіршілігін білдірер ұлы халық.
Тілім менің — ғасырлардан аманат,
Аманатқа адал болсын Қанағат.
Ар-намысқа келтірмейік жаманат.
Қазақ болып туылдың ба, ендеше
Өз тіліңді өзгелерге бағалат.
(Ана тіліне тағзым етіледі.)
Тәрбиелік әңгіме: «Асыл мұра — тіл»
Талшын: Ертеде бір қадірлі шешен қария дүниеден өтер шағында ұлын шақырып алып: «Балам, мен көп ұзамай дүние салам. Әкем қазына қалдырмады деп қамықпа. Ел ішінде қалдырып бара жатқан асыл мұрам бар. Соны іздеп тап, қадірле, қастерле», — дейді.
Баласы аманатты орындауға уәде беріп, ұзақ іздесе де ештеңе таба алмайды. Ақыры Абзал атаға келіп, шаршағанын айтып, әкесінің аманат еткен асыл мұрасын сұрайды.
Абзал ата: «Әй, балам-ай, әкеңнің сөзіне күмән келтірме. Оның саған қалдырған мұрасы — тіл! Ол шешен адам еді ғой. Бәріміз де сөйлеуді сенің әкеңнен үйрендік. Тілден қымбат қазына жоқ, балам! Әкеңнің саған қалдырған қазынасы — сол», — дейді.
Осы қымбат қазына ғасырлардан ғасырларға жетіп, толығып келеді. Тіл — уақыт өзенінің өткелі: ол бізді өткен бабаларымыздың мекеніне бастап апарады.
Жүргізушілер сөзі
1-жүргізуші
Кенің бай, келісімің мол туған тілім!
Дыбыстан теріп сөз ғып буған гүлін.
Қайырған қайдағыны жүйрік ең сен,
Мен қосып, құтыла алмас қусам білім.
Ассалаумағалейкүм, құрметті тіл жанашырлары! Бүгінгі «Қасиетті ана тілім» атты тіл мерекесіне қош келдіңіздер!
2-жүргізуші
Қонып тұр ордаң міне, жаңа жұртқа,
Салып тұр ұлың Қазақ көзін сыртқа.
Жау болсаң, жақындама, аулақ жүр деп,
Ел болсаң, есігім бос, ен, деп ұлтқа.
Армысыздар, құрметті ұстаздар мен оқушылар!
Тіл тағдыры және мемлекеттік мәртебе
1-жүргізуші: Еліміздің болашағы — жасөспірімдер. Тәрбие ұлттық мектептен бастау алады. Өкінішке қарай, қазақ мектептерін жабу мен қысқарту жағдайлары орын алды: соңғы 30 жылда 700-ден астам қазақ мектебі жабылғаны айтылады.
Қазақ мектебінің тағдыры жазушы Сәбит Мұқановты қатты толғандырған. Ол: «Мен ұлттық қазақ мектептерінің жабылуына үзілді-кесілді қарсымын. Менің партиялық ар-ожданым мұндай идеялық тұрғыдағы қателікке төзбейді», — деп пікір білдірген.
Негізгі тарихи белестер
- 1989 жылы республикадағы қазақ тілінің жағдайы туралы қаулы қабылданды.
- 1989 жылғы 22 қыркүйекте Қазақстан Республикасындағы «Тілдер туралы» заң қабылданып, қазақ тілі мемлекеттік тіл мәртебесіне ие болды.
- 1993 жылғы 28 қаңтарда бұл мәртебе жаңа Конституцияда бекітілді.
- 1997 жылғы 7 шілдеде Қазақстан Республикасындағы «Тілдер туралы» жаңа заң қабылданды.
Осы заңдарға сәйкес, қазақ тілі — Қазақстан Республикасының мемлекеттік тілі, әрі қазақ халқының ұлттық тілі болып есептеледі.
2-жүргізуші: Білеміз шаттық хабар қайдан ұшты,
Бәрі енді өзімізге байланысты.
Қаумалап, тік көтеріп әкетейік,
Қанатын жаңа ғана жайған істі!