Балдырлар бөлімі

Сабақ туралы қысқаша мәлімет

Сабақтың тақырыбы

Балдырлар бөлімі. Бір жасушалы балдырлар.

Сабақтың типі мен түрі

Типі: дәстүрлі емес сабақ.
Түрі: аралас сабақ.

Әдіс-тәсілдер

БЖС технологиясы, ООМ бойынша жұмыс, «Ауызша сабақ–1» картасы.

Көрнекіліктер

«Ауызша сабақ–1» картасы, интерактивті тақта, слайдтар.

Сабақтың мақсаты мен міндеттері

Жалпы мақсат

Бір жасушалы балдырлардың тіршілік әрекеті туралы түсінік қалыптастыру.

Білімділік

Бір жасушалы балдырлармен таныстыру, олардың табиғаттағы және шаруашылықтағы маңызын ашу, балдырлардың алуан түрлілігін түсіндіру.

Дамытушылық

Ой-өрісті кеңейту, пәнге қызығушылықты арттыру, қорытынды жасай білу дағдысын дамыту.

Тәрбиелік

Бір жасушалы балдырлардың адам өміріндегі маңызын түсіндіру арқылы оларды тиімді әрі ұқыпты пайдалануға баулу.

Сабақ барысы

Төмендегі құрылым сабақ кезеңдерін, мақсатты әрекеттерді және бағалау өлшемдерін ретімен көрсетеді.

I. Ұйымдастыру кезеңі (мотивация)

Сәлемдесу.
Оқушыларды түгендеу, сабаққа даярлығын бақылау.
Назарды сабаққа аудару.

Үй жұмысы тексерілмейді: бұл жаңа тақырып. Өткен бөлім аяқталған, қосымша түйсінуді талап етпейді.

Сынып мотивациясы: жұмыс біртұтас топ ретінде ұйымдастырылады; тақырыптар жылдық жоспарға сай беріледі.
Мұғалім уақытты үнемдеу және «Ауызша сабақ–1» картасымен жұмыс мүмкіндіктерін түсіндіреді.
Карта бойынша жұмыс реті таныстырылады.
Ұжымды белсендіру үшін көшбасшыға сөз беріледі.
ООМ бойынша жұмыс жүргізіледі.

II. Оқушылардың субъективті тәжірибесін өзектендіру

Өткен сабақ тақырыбы бойынша «иә/жоқ» үлгісіндегі (ерсілі-қарсылы) сұрақтар қою.
Материалды бекіту үшін ООМ бойынша тексеру жүргізу.
Біріншілік белгілеу: нәтижеге қарай барлық оқушыға «қосу» немесе «алу» белгілері қойылады.

III. Қабылдауды ұйымдастыру (кілт сөздермен жұмыс)

Ереже

Екі сөзден тұратын ұғым екі сөз ретінде есептеледі.
Жады бойынша жеңілдік: бір сөзге шегерім беріледі.

Норматив

7 сөзді есте сақтауға берілетін уақыт: 30 секунд.

1 Сабақ басталар алдында мұғалім слайд арқылы тақырыпқа қатысты 7 кілт сөзді көрсетеді.
2 Тақырыпты түсіндіру барысында сөздердің мағынасы ашылады.
3 Кілт сөздер жабылады; оқушылар сөздерді есте сақтауы тиіс.
4 Уақыт аяқталған соң сөздер жасырылады; оқушылар дәл сол уақыт ішінде сөздерді қайта жаңғыртады.
5 Мұғалім сұрақ-жауап жүргізеді; нормаға сай сөздерді айтқан оқушының ООМ ұяшығына «қосу» белгісі қойылады.

Екіншілік белгілеу: нәтижелер бойынша «қосу/алу» белгілері енгізіледі.

IV. Ұғынуды ұйымдастыру (мәтінмен жұмыс)

Оқушылар оқулықтағы бір бет мәтінді 3 минут ішінде оқып шығуы тиіс. Мұғалім оқылған материал бойынша сұрақ-жауап болатынын алдын ала ескертеді.

7–11 сыныптар үшін ұсыныс: мәтіннің бір бетіне 4 минут.

V. Түсінудің біріншілік тексеруі

Қарама-қарсы сұрақтар қою арқылы мұғалім ООМ бойынша оқушыларды ретсіз таңдап, тақырыпқа қатысты кілт сөздерді қоса отырып сұрайды. Қосымша слайд арқылы сұрақтар көрсетіледі.

Сұрақтар

1. Хламидомонада қайда тіршілік етеді?
2. Жыныс жасушалары қалай аталады?
3. Бір жасушалы жасыл балдырлар қашан пайда болған?
4. Топырақта және ағаш діңінде өсетін балдырды атаңыз.
5. Хлорококк балдырлары қалай көбейеді?
6. Балдырлар қайда тіршілік етеді?
7. Таллом дегеніміз не?
8. Хроматофор дегеніміз не?
9. Балдырлар қалай көбейеді?
10. Хлорелла балдырын ғалымдар не себепті жан-жақты зерттеп жатыр?
11. Суда тіршілік ететін балдырлардың маңызы қандай?

Үшіншілік белгілеу: барлық оқушы нәтижесіне қарай «қосу/алу» белгілері қойылады.

VI. Біріншілік бекітуді ұйымдастыру

Мұғалім тақырып бойынша ООМ арқылы оқушыларды ретсіз сұрайды. Сұрақтар меңгеру сапасын тексеруге бағытталады; тек «иә/жоқ» жауабымен шектелмейтіндей құрылуы маңызды.

Тұжырымдар (бекітуге арналған)

Төмендегі тұжырымдар бастапқы нұсқада «иә/жоқ» деп берілген. Бекіту кезеңінде оларды дәлелдетіп, түсіндіртіп сұрау ұсынылады.

1. Бір жасушалы жасыл балдырларға хламидомонада, хлорелла, хлорококк, жасыл эвглена, вольвокс жатады.
2. Осы топтың ішінде ең кең таралған түр — хлорелла.
3. Ол кішігірім су айдындарында және тоғандарда кездеседі.
4. Хламидомонада жасушасы домалақ немесе алма пішінді болады.
5. Жасушаның алдыңғы созылыңқы бөлігінде қозғалысқа келтіретін екі талшық болады.
6. Жасуша сыртынан целлюлозалы қабықшамен қапталған; ішінде цитоплазма, ядро және ірі тостаған тәрізді хроматофор болады.
7. Жасушаның артқы бөлімінде екі жиырылғыш вакуоль және жарық сезгіш көзше орналасады.
8. Жарық сезгіш көзше түскен жарықты қабылдап, хламидомонада талшықтарының көмегімен жарыққа қарай қозғалады.
9. Жиырылғыш вакуоль артық суды бөліп шығаруға қатысады.
10. Көбеюі екі жолмен жүреді: жыныстық және жыныссыз.
11. Хламидомонада тек фотосинтез кезінде түзілген органикалық заттармен ғана қоректенбейді (аралас қоректену мүмкін).
12. Суда еріген оттегімен тыныс алады.

Төртіншілік белгілеу: барлық оқушы нәтижесіне қарай «қосу/алу» белгілері қойылады.

VII. Талдау (тақырыптық сөздік қор)

Оқытылған тақырып бойынша тақырыптық сөздік қор (ТСҚ) тексеріледі. Сөздер қысқартылмай, анық әрі түсінікті жазылуы тиіс. Жазба жұмысы шағын шығарма форматында орындалуына рұқсат беріледі.

Ескерту: көмекші сөздер мен жалғаулықтар сөздік қорға есептелмейді.

Норматив (7–11 сынып)

Сөздік қор нормативі

63 сөз

Сыныптағы оқушы саны

20–21

Сапа нормативі

63% (кемінде 13 оқушы)

Бесінші белгілеу: барлық оқушы нәтижесіне қарай «қосу/алу» белгілері қойылады.

VIII. Түйсіну

1 Сыныптың материалды меңгеру деңгейі анықталады.
2 Сабақ нәтижесіне сүйене отырып, осы тақырып бойынша келесі жұмыс уақыты болжанады.
3 Мұғалім тақырыптың аяқталу мерзімін нақтылап, «Ауызша сабақ» картасындағы ойын ережелерінің мүмкіндіктерін еске салады.

IX. Бағалау

Журналға баға қою төмендегі норматив бойынша жүзеге асырылады:

4–5 белгі

5 ұпай

3 белгі

4 ұпай

2 белгі

3 ұпай

1 белгі

2 ұпай

Сапа нормативі: оқушылардың 63% — 5 ұпай алуы тиіс.

X. Үй тапсырмасы

4 белгіден кем алған оқушыларға үй тапсырмасы беріледі: тақырыпты толық оқып келу.