Қазақша рефераттар

Дайындығың қалай

Сабақтың тақырыбы

Электр-магниттік жүйелі аспаптар

Сабақтың мақсаты

Электр-магниттік жүйелі аспаптардың құрылысы мен жұмыс істеу принципін меңгерту және оларды тәжірибеде қолдана білуге үйрету.

Сабақтың түрі

Аралас сабақ

Пән аралық байланыс

Физика: электр өлшеуіш приборлар, электромагниттік аспаптар.

Сабақтың міндеттері

Білімділік

Оқушылардың электр-магниттік жүйелі аспаптар туралы білім, білік, дағдыларын қалыптастыру және олардың практикалық маңызын түсіндіру.

Дамытушылық

Ой-өрісті дамыту, сөйлеу мәдениетін жетілдіру, ой ұшқырлығын қалыптастыру; анықтама беріп, ерекшеліктерін нақты айтуға үйрету.

Тәрбиелік

Еңбекке баулу, адамгершілікке тәрбиелеу; ғылымға қызығушылықты және мамандыққа сүйіспеншілікті арттыру.

Әдіс-тәсілдер және көрнекіліктер

Қолданылатын әдіс-тәсілдер

  • Сұрақ-жауап
  • Жеке тапсырмалармен жұмыс
  • Тест: «Кім жылдам?»
  • «Дайындығың қалай?»
  • Ой қозғау стратегиясы

Көрнекіліктер

  • Плакат: «Электр өлшеуіш аспаптар»
  • Плакат: «Электромагниттік жүйелі аспаптар»
  • Сөзжұмбақ
  • Электр өлшеуіш аспаптың қозғалмалы бөлігі (модель/сызба)
  • Амперметр, вольтметр, электромагнит

Сабақтың барысы

1) Ұйымдастыру кезеңі

2) Өткен сабақты пысықтау

3) Есептер шығару

4) Тест: «Кім жылдам?»

5) Жаңа сабақты түсіндіру

6) Қорытындылау

7) Сөзжұмбақ: «Электромагнит»

8) Үйге тапсырма

9) Бағалау

Жаңа сабақты меңгерту

Электромагниттік өлшеуіш аспаптар тұрақты немесе айнымалы ток тізбектеріндегі кернеуді және токты өлшеуге қолданылады. Өндірісте бұл аспаптар екі негізгі құрылымдық түрде жасалады: жазық орауышты және дөңгелек орауышты (катушкалы).

Жазық орауышты аспаптың жұмыс принципі

Жазық орауышты электр-магниттік аспаптардың жұмысы ферромагниттік өзекшенің ток өтетін орауыштың ішіне тартылу принципіне негізделеді. Мұндай аспап негізгі қаңқаға оралған саңылауы бар орауыштан тұрады.

Құрылымдық бөліктері

  • Нұсқама тілі бар білік
  • Симметриясыз бекітілген өзекше
  • Қайтарушы серіппе
  • Ауалық тежеуіші бар тыныштандырғыш (тербелісті тез бәсеңдету үшін)

Аспап электр желісіне қосылғанда орауыш арқылы ток өтеді. Пайда болған магнит өрісі өзекшені орауыштың ішіне тартады. Өзекше білікке симметриясыз бекітілгендіктен, қозғалмалы бөлік белгілі бір бұрышқа бұрылады. Бұрылу ток тудыратын айналмалы момент пен спираль серіппенің қарсы моменті тепе-тең болғанша жалғасады.

Орауыш параметрлері және қорғаныс

Электр-магниттік вольтметр

Орауыш орамдарының саны көп болады: 2000–10000. Орам сымының диаметрі шамамен 0,08–0,1 мм.

Электр-магниттік амперметр

Орауыштары қимасы дөңгелек немесе таспа тәрізді жуан мыс сымнан жасалады; орам саны салыстырмалы түрде аз болады.

Сыртқы магнит өрістерінің әсері

Сыртқы магнит өрістері аспап көрсеткішіне едәуір әсер етуі мүмкін. Бұл әсерді ферромагниттік қаптамамен (экранмен) әлсіретуге болады.

Дөңгелек орауышты (катушкалы) аспаптың жұмыс принципі

Дөңгелек орауышты аспапта нұсқама тілімен бірге аспап осіне бекітілген жылжымалы өзекше және екі қозғалмайтын өзекше орналастырылады. Орауыш арқылы ток жүргенде магнит өрісі пайда болады, өзекшелердің ұштары аттас полюстерге айналып магниттеледі. Аттас полюстердің тебілуі айналмалы момент тудырып, жылжымалы өзекшені қозғалмайтын өзекшеден тебеді де, нұсқама тілі белгілі бір бұрышқа ауытқиды.

Экрандау

Сыртқы магнит өрістерінің ықпалын азайту үшін орауышқа ферромагниттік экран кигізіледі.

Тыныштандырғыш

Аспап көрсеткішінің орнығуын жақсарту үшін магниттік тыныштандырғыш қолданылады.

Артықшылықтары

  • Қарапайым құрылым
  • Арзандылық
  • Пайдаланудағы сенімділік
  • Қысқа мерзімді артық жүктемеге төзімділік
  • Тұрақты және айнымалы ток тізбектерінде өлшеуге жарамдылық

Кемшіліктері

  • Дәлдігінің салыстырмалы төмендігі (дәлдік класы: 1; 1,5; 2,5)
  • Шкаласының біркелкі болмауы
  • Қуат тұтынуының жоғары болуы
  • Көрсеткіштің ток жиілігіне тәуелділігі
  • Сыртқы магнит өрістерінің ықпалы

Сөзжұмбақ: «Электромагнит»

Төмендегі сұрақтарға жауап беріп, ұғымдарды қайталаңыз.

  1. 1. Электр және магнит құбылыстарын зерттейтін бөлім.
  2. 2. Периодқа кері шама.
  3. 3. Уақыттың ең қысқа интервалы.
  4. 4. Арасында диэлектрлік қабаты бар екі металл пластинадан тұратын құрылғы қалай аталады?
  5. 5. Механикалық энергияны электр энергиясына айналдыратын электр машинасы.
  6. 6. Егер тұтынушыдағы кернеу бір элементтің кернеуіне тең болса, элементтерді қалай жалғайды?
  7. 7. Бір кернеудегі айнымалы токты сол жиіліктегі екінші кернеуге түрлендіретін аппарат.
  8. 8. (Сұрақ берілмеген.)
  9. 9. Период ішінде қабылдайтын шаманың мәні.
  10. 10. Кедергіге кері шама.
  11. 11. Q = I²RΔt формуласы нені сипаттайды?
  12. 12. Аздап күкірт қышқылы қосылған су қалай аталады?
  13. 13. Үш немесе одан да көп тармақтың қиылысу нүктесі.

Ескерту

8-сұрақ бастапқы мәтінде көрсетілмеген. Қажет болса, оны тақырыпқа сәйкес қосымша сұрақпен толықтыруға болады.

Үйге тапсырма

  • Электр-магниттік жүйелі аспаптардың түрлерін (жазық және дөңгелек орауышты) салыстырып, кесте жасаңыз.
  • Артықшылықтары мен кемшіліктерін мысалдармен түсіндіріп, қысқаша конспект жазыңыз.

Қорытындылау және бағалау

Сабақ соңында оқушылардың жаңа тақырыпты меңгеруі сұрақ-жауап, тест және сөзжұмбақ арқылы тексеріледі. Бағалау тапсырмаларды орындау сапасына және түсіндіру дәлдігіне қарай жүргізіледі.