Оқушыларды зиянды әдеттерден сақтандыру, темекінің ағзаға тигізетін әсері және одан туындайтын ауру түрлері
Темекі шегу — әдет пе, әлде ауру ма?
Бұл тақырыптың мақсаты — оқушыларды зиянды әдеттерден сақтандыру, темекінің ағзаға тигізетін әсерін және одан туындайтын ауру түрлерін түсіндіру. Сонымен қатар алдын алу шараларын меңгертуге, салауатты өмір салтын қалыптастыруға бағытталған.
Нені талқылаймыз?
Темекінің зияны, тәуелділік, әлеуметтік ықпал және денсаулық салдары.
Неге маңызды?
Темекі — алдын алуға болатын қауіп факторларының бірі.
Кімдер қатысады?
Тарих, социология, биология, медицина, химия саласының мамандары және көрермендер.
Нәтиже
Ақпараттану, ой қорыту және дұрыс таңдау жасауға дағдылану.
Кіріспе сөз
Жүргізуші оқушыларға сәлемдесіп, бүгінгі кездесудің ерекшелігін атап өтеді: бағдарламамызға әртүрлі сала мамандары қатысады, ал шараның қызықты әрі әсерлі өтуі көрерменнің белсенділігіне байланысты.
Тақырыпты жарияламас бұрын, тыңдарманға ой салатын ән ұсынылады.
Әннен үзінді: темекінің зияны туралы ой
Көрініс:
«Шашбаулым» әуеніне екі оқушы шығып, оның бірі орындықта темекі шегіп отырған адамды бейнелейді.
Бұл отырған шылымқор,
Сорады кеп шылымды ол.
Қанша айтсаң да алмайды,
«Тартпа» деген тіліңді ол.
Қой десең де қоймайды,
Көк түтінге тоймайды.
Сора-сора уыты,
Өн бойыңды жайлайды.
Жөтел қысып, жатпайды,
Бірақ шылым сорғанда
Аузы тыным таппайды.
Шылымсыз тек жүрмейді,
Жоқ боп қалса тілдіреді.
Бірақ оның зиянын
Білсе де, елемейді.
Жүргізуші бұл шумақтың темекі шегудің зиянын айқын суреттейтінін атап өтіп, бүгінгі әңгіменің қоғамдық маңызы бар құбылысқа арналатынын айтады.
Тақырып: сәнге еру ме, әдет пе, әлде ауру ма?
Бүгін ортаға салынатын негізгі сұрақ: темекі шегу — сәнге берілу ме, әдет пе, әлде ауру ма? Осы сұрақ төңірегінде әр қырынан пікір білдіріліп, ой алмасу көзделеді.
Темекі шегу тек тұрмысқа ғана емес, уақыт өте келе мәдени кеңістікке де еніп кетті. Бір кездері ой-өрісі дамыған, мәдениетті адамға шылым шегу үйлеспейді деген түсінік болған. Ендеше, адам өліміне дейін апаратын бұл жаман әдет бізге қайдан келді?
Тарихи шолу: темекі Еуропаға қалай жетті?
Оқушы пікірі
Темекі адамзатқа ерте кезеңнен белгілі болған, кей жерде оны діни ғұрыптарда да пайдаланған. Еуропалықтардың темекі шегуге қатысты тарихы Христофор Колумбтың сапарларымен байланыстырылады.
1492 жылы Колумбтың теңізшілері бейтаныс құрлыққа келгенде, Колумб бұл жерді Үндістанның шығыс жағалауы деп ойлаған. Сол жерде жергілікті тұрғындар сыйлық ретінде басқа заттармен бірге «петуш» деп аталатын шөптің кептірілген жапырақтарын ұсынады. Олар күнге кептірілген жапырақтарды түтікше етіп орап шегетін болған.
Үндістер темекі түтінін масаларды қуу үшін де пайдаланған. Ер адамдармен қатар әйелдер мен балалар да темекі шеккен. Колумбтың матростары «өмір түтігі» деп аталған түтікшені достықтың белгісі ретінде шеккен деген дерек айтылады.
Ойландыру сұрағы
Темекінің бастапқыда тұрмыстық немесе рәсімдік қолданылуы уақыт өте келе қалайша тәуелділікке және денсаулыққа қауіп төндіретін әдетке айналды?