Біздің Ғаниымыз, қазақтың Ғани Мұратбаевы осы алып тұлғалар тобында
Сабақтың тақырыбы: «Ғаниға құрмет — ұрпаққа құрмет»
Бұл мәтін — Ғани Мұратбаевтың өмір жолын, қоғамдық қызметін және жастарға қалдырған өнегесін танытатын мазмұнды баяндама-сынып сағаты құрылымы.
Кіріспе сөз
Әрбір тарихи кезең өзіне лайық көсемдерді, шешендерді, батырларды және бастаушыларды алға шығарады. Олар қоғамдық өмірдің тар жол, тайғақ кешулерінен табандылықпен өтіп, жалындай жанып, жұлдыздай жарқырап, келешек мәселелерін елінің, жерінің, туған халқының мәңгілік мүдделерімен байланыстыра білді.
Отан болашағы алдындағы жан-жақты жауапкершілігімен, адамгершілігімен, ақыл-парасатымен, қажырлы қайратымен және ұйымдастырушылық қабілетімен танылған тұлғалар тарихи жадта мәңгі сақталады. Қазақтың Ғани Мұратбаевы — сондай алып тұлғалардың қатарындағы жарқын есім.
Өмірбаян және қоғамдық қызметі
Төмендегі деректер оқушылардың кезектесіп баяндауы үлгісінде жүйеленді.
-
1
Жалынды жетекші тұлға
Қазақстан мен Орта Азия жастарының жетекшісі, көрнекті қоғам қайраткері, ағартушы-демократ әрі патриот жерлесіміз Ғани Мұратбаев қысқа ғұмырында елі үшін елеулі қызмет атқарды.
Әкесінен төрт жасында айырылған Ғаниды анасы Бәтима тоғыз жасында Қазалы қаласындағы орыс-түзем мектебіне оқуға береді. 1914–1917 жылдары Қазалыдағы бастауыш училищеде білім алады.
-
2
Алғашқы қоғамдық қадамдар
Ғани 14 жасқа келгенде анасы қайтыс болады. Бастауыш училищені аяқтаған соң, 1917–1918 жылдары Қазалыда алғаш құрылған революциялық комитеттің мүшесі болып қызмет етеді.
1918 жылы Ташкент қаласындағы педагогикалық училищеде оқып, Финкельштейн атындағы мемлекеттік мектепті бітіреді. 1919 жылы Ташкентте жүргенде жастар ұйымына мүшелікке қабылданады.
-
3
Жастар ісінің ұйымдастырушысы
Ғани Мұратбаев комсомолдың алдыңғы қатарлы белсенді мүшесі болып, жастар жұмысын үлгілі ұйымдастырушылардың біріне айналды. 1916 жылғы және кейінгі оқиғалар салдарынан аштыққа, жалаңаштыққа ұшыраған, қаңғырып жүрген жетім балаларды мемлекеттік интернаттарға, балалар үйлеріне және мектептерге тарту ісіне белсене араласты.
Көрініс: «Біздің Ғани»
Сыныптан тыс іс-шарада драмалық көрініс арқылы Ғанидың жастарға ықпалы мен азаматтық болмысы ашылады.
-
4
Түркістан комсомолы және съездер
Ол Түркістан комсомолы Орталық Комитеті аппаратында қызмет етіп, қазақ-қырғыз жастары арасында жұмыс жүргізетін бюроның төрағасы болды. 1921 жылы Түркістан комсомолының өкілі ретінде Орынбор қаласында өткен Қазақстан комсомолының I съезіне қатысты.
1921 жылғы 22 наурызда Ғани Мұратбаевтың бастамасымен Түркістан Республикасы Жастар одағының үні болған «Жас Алаш» газетінің тұңғыш саны жарық көрді. Ол — газеттің алғашқы редакторы.
-
5
Жауапты хатшы қызметі
1921 жылы қыркүйектің алғашқы күндерінде өткен Түркістан комсомолының III съезінде он тоғыз жастағы Ғани Түркістан комсомолы Орталық Комитетінің жауапты хатшысы болып сайланды.
-
6
Орталық Азия бюросындағы рөлі
1922 жылы партия қатарына қабылданған Ғани Ресей Жастар одағы Орталық Комитетінің Орта Азия бюросы құрылғанда Орталық Комитеттің мүшесі және хатшысы болып сайланды.
-
7
Еңбегі үшін марапат
1922 жылы Орта Азия еңбекші жастары арасындағы қозғалысты дамытуға қосқан зор үлесі үшін Ғани Хорезм Республикасының «Қызыл еңбек» орденімен марапатталды.
-
8
Халықаралық деңгейдегі қызмет
1924 жылы Ғани Ресей Жастар одағының VI съезіне делегат болып қатысып, сол жылы шілдеде Коммунистік Жастар Интернационалының IV конгресінде КИМ атқару комитетінің мүшелігіне қабылданды.
-
9
Соңғы жылдардағы міндеті
1924 жылғы қыркүйектен өмірінің соңына дейін Коммунистік Жастар Интернационалы атқару комитеті президиумының мүшесі әрі шығыс елдері жастары бөлімінің меңгерушісі қызметін атқарды.
-
10
Қысқа ғұмыр, биік мұрат
Ғани Мұратбаев 1925 жылы 15 сәуірде асқынған көкірек ауруынан қайтыс болды. Жиырма үш жылдық ғұмырында екінің бірінің қолынан келе бермейтін ауқымды істер атқарып, халқының абыройын асқақтатты.
«Мен — Ғанимын» монологы
Төмендегі поэтикалық жолдар кейіпкердің ішкі үні мен азаматтық сертін айқындайды.
1-шумақ
Мен Ғанимын — ұлымын Қазалының,
Ел-жұртыма жетеді азалы үнім.
Қыршын кеттім өмірден жазамын деп,
Қасіретін қырсыққан қазағымның.
2-шумақ
Мен Ғанимын — жалынмын лапылдаған,
Қалды артымда таңдарым атырмаған.
Халқым үшін қаңтарда мұз жамылдым,
Мәселе жоқ басымды қатырмаған.
3-шумақ
Мен Ғанимын — мертіккен арыстанмын,
Қас жауымен халқымның алысқанмын.
Жеткізем деп бақытқа ұрпағымды,
Заманыммен жармасып, жарысқанмын.
4-шумақ
Мен Ғанимын — Шығыстың шынарымын,
Ұлы істерге бастаған ұларымын.
Арман-мұңын халқымның іліп алып,
Шарықтаған қияда қыранымын.
5-шумақ
Мен Ғанимын — шын сөздің ұстасымын,
Әлихан, Міржақыптың тұстасымын.
Мағжан мен Ахметтің бауырымын,
Жалын жүрек жастардың ұстазымын.
6-шумақ
Жас Алашпын — ана тіл ғаламатым,
Сүйемін күллі Түрік қағанатын.
Мен Ғанимын мәңгілік тірі жүрген,
Алашымның арқалап аманатын.
Мұғалім сөзі
Тәуелсіз қазақ мемлекетінің ғылымы мен білімі қуатты деп мақтанышпен айтқанда, мұндай дәстүрдің қалыптасу негізі Ғани тәрізді ағартушылардың халық игілігі үшін пида болған отты да өнегелі өмірімен тікелей байланысты екенін ұмытпауымыз керек.
Ғани Мұратбаевтың абзал азаматтық абыройы, айналасын нұрландырған жарқын ғұмыры — халқымыздың орынды мақтанышы, өшпес өнегесі. Бұл есім ұрпақ зердесінде мәңгі сақталары сөзсіз.
Қорытынды сөз
Қорытындылау үшін сөз кезегі мектептің тәрбие ісі жөніндегі меңгерушісі Карчалова Бақыткүл апайға беріледі.