Балалар тапсырма жазылған қағазды алып, сондағы тапсырма бойынша жұмыс жасайсыңдар
Сабақ жоспары
Сабақ барысы: кезең-кезеңімен
Бұл жоспар топтық жұмысты, сұрақ-жауап арқылы ой қозғауды және оқушының өз пікірін дәлелдеп жазуына мүмкіндік беретін тапсырмаларды біріктіреді.
1) Ұйымдастыру және топқа бөлу
- Оқушылар түрлі түсті қағаздар арқылы топтарға бөлінеді.
- «Орман ішіне саяхат» тақырыбындағы слайд арқылы сабаққа назар аударту.
2) Қызығушылықты ояту
Оқушыларға жолбарыс пен түлкінің суреттері көрсетіледі. Мақсат — кейіпкерлер туралы алғашқы ойларын айтқызып, ертегінің мазмұнына бағыттау.
Слайд
Жолбарыс
«Балалар, мына аңға зер салыңдар. Қандай мінез-құлық байқалады?»
Слайд
Түлкі
«Түлкі туралы қандай ертегілерді білесіңдер? Ол көбіне қандай кейіпте кездеседі?»
3) 1-тапсырма: мағынаны ашу
Әр оқушы (немесе топ) тапсырма жазылған қағазды алып, берілген нұсқау бойынша жұмыс істейді. Топтардың жауаптары тыңдалған соң, «Бүгінгі сабақ не туралы?» деген сұрақ арқылы ой шақыру жүргізіледі.
Оқушылардың болжамдары тыңдалып, сабақ тақырыбы нақтыланады: Мұзафар Әлімбаевтың тәжік ертегісінің желісімен жазылған «Жолбарыс пен түлкі» шығармасы.
4) Автор туралы жұмыс
Мұзафар Әлімбаев туралы қысқаша дерек слайд арқылы беріледі. Оқушылар мәтінді өздері оқып, топ ішінде талқылайды және ортаға қорытындысын ұсынады.
Нұсқау
«Автор туралы қандай маңызды деректерді бөліп айтуға болады? Шығарманың идеясына оның еңбегі қалай әсер етеді?»
5) 2-тапсырма: ертегіні бөліп оқу және топтық талдау
Әр топ ертегінің бір бөлігін оқиды, берілген сұрақтар бойынша талдайды, кейін сынып алдында әңгімелеп береді.
І топ
«Қызығып… еңкілдеп»
- Жолбарыс түлкіні қуып жетті ме?
- Түлкі неге жылады?
- Әрі қарай не болуы мүмкін?
ІІ топ
«Жолбарыс… жасым»
- Түлкінің жылау себебі неде?
- Әкесін мақтаған жерін тауып, дауыстап оқыңдар.
- Жолбарыс енді не істеуі мүмкін?
ІІІ топ
«От желік… жөніне»
- Түлкі жолбарыстан қалай құтылды?
- Ертегі қалай аяқталды?
IV топ
Тыңдарман
Бұл топ басқа топтарға нақтылаушы сұрақтар қойып, жауаптардың дәлелді болуына көмектеседі.
Міндет: маңызды тұстарды белгілеп, «Неге? Қалай? Қай жерде?» деген сұрақтармен талдауды тереңдету.
6) 3-тапсырма: «Шығарма кестесін» толтыру
Оқушылар ертегінің құрылымын жүйелейді: кейіпкерлер, оқиға желісі, мәселе, шешім, негізгі ой, тәрбиелік мәні.
| Бөлім | Қысқаша мазмұн |
|---|---|
| Кейіпкерлер | Жолбарыс, түлкі және олардың мінез ерекшелігі |
| Оқиға желісі | Қуғын, айла, сенгіштік, нәтиже |
| Негізгі ой | Ақыл мен айла, мақтаншақтықтың зияны, сын көзбен ойлау |
| Тәрбиелік мәні | Өзін асыра дәріптемеу, өтірікке ермеу, әр сөзді таразылау |
7) Сергіту сәті
Қысқа қимыл-қозғалыс жаттығулары немесе әуен ырғағымен сергіту жұмысы ұйымдастырылады.
8) 4-тапсырма: «Сенің сұрағың — менің жауабым»
Талқылау сұрақтары оқушылардың өмірлік тәжірибесін ертегі мазмұнымен байланыстырады және құндылықтарды айқындайды.
- Мақтаншақтық — қандай қасиет деп ойлайсыңдар?
- Өмірде ертегідегі кейіпкерлерге ұқсайтын адамдар кездесе ме?
- Өзің қандай достарыңмен мақтана аласың?
- Сен қандай іспен мақтана аласың?
9) Негізгі ұғым: мақтану мен мақтаншақтық
Мақтаншақтық — адам мінезіндегі жағымсыз қасиет. Ол көбіне өзімшіл, менмен адамдардың бойынан байқалады. Ал адам өз еңбегімен келген жетістігін жақындарымен бөлісіп, қуанышын ортақтаса алса, бұл — табиғи мақтану, яғни орынды қуаныш.
Ал істемегенін істедім деу, аз еңбегін асыра көрсету, қолынан келмейтін іске масаттану, өзін өзгеден жоғары санау — мақтаншақтыққа жатады. Бұл әдет адамды ұятқа қалдырады.
10) Абайдың 21-қара сөзінен үзінді
Тыңдалым/оқылым
Аз ба, көп пе, адам баласы бір түрлі мақтаннан аман болмағы — қиын іс. Сол мақтан деген нәрсенің мен екі түрлісін байқадым: біреуінің атын үлкендік деп атаймын, біреуін мақтаншақтық деймін.
Үлкендік — адам ішінен өзін-өзі бағалы есеп қылмақ. Яғни надан атанбастығын, жеңіл атанбастығын, мақтаншақ атанбастығын, әдепсіз, арсыз, байлаусыз, пайдасыз, сұрамшақ, өсекші, өтірікші, алдамшы, кеселді — осындай жарамсыз қылықтардан сақтанып, сол мінездерді бойына қорлық біліп, өзін ондайлардан зор есептемек.
Екінші, мақтаншақ деген — біреуі демесін демейді, десін дейді. Бай десін, батыр десін, қу десін, пысық десін — әрдайым не түрлі болса да, «десін» деп азаптанып жүріп, «демесінді» ұмытып кетеді.
Ой толғау: үзіндідегі үлкендік пен мақтаншақтық айырмашылығын өз сөзіңмен түсіндіріп көр.
11) Жазылым: эссе
Тақырып: «Менің ойымша…»
Оқушылар бос жолдарға мақтану мен мақтаншақтық туралы өз көзқарасын жазады: мысал келтіреді, қорытынды жасайды.
12) Үй тапсырмасы және бағалау
Үй тапсырмасы
- Ертегіні оқып, мазмұндауға дайындалу.
- Ертегі бойынша шағын мультфильм (сториборд) жасау.
Бағалау
Оқушылар бағалау парағын толтырады: топтық жұмысқа қатысуы, дәлелді жауаптары, мәтінді түсінуі және жазылым сапасы ескеріледі.
Қорытынды идея
Ертегі мазмұны арқылы оқушылар орынды мақтан мен мақтаншақтық айырмасын ажыратып, адамгершілік құндылықтарды өмірмен байланыстыра ой қорытады.