Қазақша рефераттар

Бала тәрбиелеу үшін уақыттың тым аздығы

Жиналыс мақсаты

Бала тәрбиесінде ата-ананың орны ерекше екенін терең түсіндіру, ата-ананың өздерін тәрбиеші әрі мұғалім ретінде қабылдауына қызығушылық қалыптастыру.

Көрнекілік

Интерактивті тақта

Қатысушылар

Ата-аналар, мектеп әкімшілігі, сынып оқушылары

Формат

Дөңгелек үстел, еркін микрофон

Жоспар

  1. 1) Артық болмаса, танысайық

  2. 2) «Бала тәрбиесі үшін жауапты: отбасы ма, әлде мектеп пе?»

  3. 3) Сауалнама

  4. 4) Сергіту сәті

  5. 5) «Сиқырлы жүрек»

  6. 6) Қорытынды

Ата-ананың жүрегі «Бала» деп қана соғады.

Баласы жақсы адамның басына бақыт қонады.

1-бөлім: «Артық болмаса, танысайық»

Алдымен өз есіміңізді айтарда балаңыздың есімін қосып, содан кейін өз атыңызды атайсыз. Мысалы: «Әділдің анасы, мөлдіреген Меруертпін».

Ой салатын сөз

«Тәртіптің ең тамаша мектебі — отбасы». (С. Смайлс)

Халық даналығы да: «Адамның бақыты — балада» дейді. Бақытты біреу байлықтан, біреу атақ-даңқтан іздейді. Бірақ «Адам ұрпағымен мың жасайды» деген сөздің түбі терең: адам өмірінің мәні — өз ұрпағы.

Отбасы тәрбиесінің ахуалы: 5 тип

Бала тәрбиесін негізге ала отырып, мамандар жанұяны шартты түрде бес топқа бөледі:

1) Адамгершілігі жоғары отбасы

Отбасындағы құндылықтар мен қарым-қатынас тәрбиені қолдап тұрады.

2) Қарым-қатынасы жақсы, бірақ тәрбиеге немқұрайлы отбасы

Ата-ана өзара тату болғанымен, бала тәрбиесіне жеткілікті мән бермейді. Мұндай отбасына ұстаз кеңесі қажет.

3) Ынтымақсыз отбасы

Үй ішіндегі дау-дамай бала тәрбиесін көлеңкеде қалдырады, тәрбие мәселесі ескерусіз кетеді.

4) Сырттай қолайлы, бірақ құндылықтары әлсіз отбасы

Киімі бүтін, тамағы тоқ болса жеткілікті деген түсінік басым болып, тәрбиелік жұмысқа назар азаяды. Мұндай отбасымен жұмыс істеу күрделірек.

5) Қолайсыз отбасы

Дөрекілік, ұрыс-керіс, жағымсыз әдеттер жиі кездеседі. Ата-ана жиналыс пен іс-шараларға сирек қатысады, баланың немен айналысатынына жеткілікті бақылау жоқ. Мұндай жағдайда психолог пен тиісті қоғамдық ұйымдардың тікелей көмегі маңызды.

Жанұяның негізгі міндеттері

  • Бала денсаулығына қамқорлық жасау.

  • Баланың үздіксіз дамуын қадағалау.

  • Тәрбиесіне мән беріп, мамандық таңдауға көмектесу.

  • Баланың өзін-өзі тәрбиелеу және өзін-өзі дамыту дағдысын қалыптастыру.

  • Қызығушылығын, бейімділігін, шығармашылығын дамыту.

  • Баланың жан-жақты дамуына жағдай жасау.

Бала тәрбиесі — ата-ана үшін күрделі әрі жауапты міндет. Үйдегі әрбір іс-әрекет бала көз алдында өтеді. Сондықтан жақсы да, жаман да әдеттің бала тәрбиесіне ықпалы зор. «Жаңылмайтын жақ, сүрінбейтін тұяқ жоқ» — ата-ананың да кейде қателесуі мүмкін.

Ата-аналар жиі жіберетін 6 қателік

Психолог мамандар келесі қателіктерді болдырмауға кеңес береді:

1) «Сені қаламадым» деп айту

«Сені сүймеймін», «ұнатпаймын» сияқты сөздер — баланың ішкі әлеміне ауыр соққы. Оның орнына жылы сөзбен қолдап, «Сен менің қолғанатымсың, бірақ мына ісіңді құптамаймын» деп нақты әрекетті түзеткен дұрыс.

2) Бәріне көз жұма қарау

«Не істесең де бәрібір» деген ұстаным баланың немен айналысатынына қызықпайтыныңызды аңғартады. Егер әрекеті көңіліңізге қонбаса, мәселені бейбіт жолмен шешіңіз: «Балам, мұндайда менен көмек сұра. Екеуміз ақылдасып шешейік».

3) Аса қаталдық

«Үйде мен басшымын, мен не айтсам — соны орында» деу баланы алыстатуы мүмкін. Тым қаталдық аңды қолға үйреткенмен бірдей. Оның орнына түсіндіріп, иландырып, келісіммен әрекет етіңіз: «Қазір мынаны істейік, кешке бәріміз бірге байыппен талқылаймыз, жарай ма?»

4) Шектен тыс еркелету

«Күші жетпейді» деп баланың әр кедергісін ата-ананың өзі шешіп беруі — дербестікті әлсіретеді. Шолжаң, ерке баланың өмірде қиналуы мүмкін. Одан да: «Сен күштісің, өзің жасап көр. Қиын болса, мен көмектесем» деп демеу беріңіз.

5) Балаға уақыт бөлмеу

«Саған көңіл бөлуге уақытым жоқ» деген сөзді жиі естіген бала жылылықты басқа жақтан іздеуі мүмкін. Күн сайын кемі 30–60 минут балаңызға арнаңыз: ертегі оқыңыз, күнінің қалай өткенін сұраңыз, бірге әңгімелесіңіз.

6) «Көп ақша — жақсы тәрбие» деп ойлау

Махаббатты ақшаға сатып ала алмайсыз. «Бала ештеңеден тарықпасын» деген ниет дұрыс болғанымен, баланың ең басты қажеті — шынайы сезім, бірге өткізген уақыт, көңіл бөлу. Кей армандарын орындау мүмкін болмаса, өзіңізді кінәлі сезінбеңіз: маңыздысы — жан жылуы.

Тәрбие — үздіксіз үдеріс

Қарапайым қателіктерден аулақ болып, тәжірибелі мамандардың кеңесіне құлақ ассақ, әр отбасы тыныштық пен махаббат мекеніне айналары сөзсіз.

Жас кезінде дұрыс тәрбие алмаса, есейгенде тәртібі қиындап, оқу үлгерімі төмендеуі мүмкін. Мұндайда «Не істеу керек?» деген сауал туындайды. Жауап айқын: ата-ана баласының оқуына күнделікті назар аударып, тәртібін қадағалап отыруы қажет. Тәрбие үзіліс пен демалысты білмейді.

Ата-ана — бала тәрбиесіндегі басты тұлға. Сондықтан баланың жан дүниесіне үңіліп, мінез-құлқындағы ерекшеліктерді байқап, дер кезінде бағыт берген жөн. Баламен сөйлескенде оның пікірін тыңдап, санасу да — сыйластықтың бір белгісі.

Әбунасыр әл-Фараби

«Адамға ең бірінші білім емес, тәрбие берілуі керек. Тәрбиесіз берілген білім — адамзаттың қас жауы, келешекте оның өміріне қауіп әкеледі».

Жан-Жак Руссо

«Бала дүниеге ақ қағаздай таза болып келеді: оған қандай із қалдырсаң, солай қалыптасады».

Түйін

Бала тәрбиесіне ең алдымен ата-ана жауапты. Сондықтан еліміздің болашағы — жастарымыздың заман талабына сай сапалы білім алып, саналы тәрбие көруі үшін бәріміз бірлесе атсалысайық, құрметті ата-ана.