Қазақша рефераттар

Орынбор қырғыздары жөніндегі жарғы жобасын кім жасады және оның мақсаты

Сабақтың тақырыбы: Ақмола бекінісінің салынуы

Бұл кіріктірілген, интерактивті сабақта оқушылар Ақмола бекінісінің салыну тарихын, оның саяси-стратегиялық және экономикалық маңызын түсінеді. Сонымен бірге қаланың тәуелсіз Қазақстан тарихындағы қазіргі мәртебесіне назар аударады.

Сабақтың мақсаты

  • Білімділік

    Қаланың салыну тарихын түсіндіру, оның саяси-стратегиялық және экономикалық маңызын ашу, тәуелсіз Қазақстандағы мәртебесін таныту.

  • Дамытушылық

    Әртүрлі тарихи кезеңдердегі оқиғаларды салыстыру, логикалық ойлау дағдыларын дамыту.

  • Тәрбиелік

    Туған жерге сүйіспеншілік пен мақтаныш сезімін қалыптастыру, эстетикалық талғамды тәрбиелеу.

Форматы мен әдісі

Сабақтың түрі

Кіріктірілген сабақ

Сабақтың әдісі

Интерактивті

Көрнекілігі

Бейнекөрсетілім, интерактивті тақта, презентация

Негізгі ой

Ақмола бекінісінің тарихы — өткен мен бүгінді жалғайтын арқау. Сабақ құрылымы оқушыларды дерекпен жұмыс істеуге, ұғымдарды нақтылауға және қаланың бүгінгі келбетін тарихи негізбен байланыстыруға жетелейді.

Кілтті тірек

Өткен күн → Бүгінгі күн → Келер күн

Сабақтың жоспары

  1. 1 Ұйымдастыру
  2. 2 Топқа бөлу
  3. 3 «Құпия конверт» (үй тапсырмасын тексеру)
  4. 4 Ой шақыру (Астана туралы бейнекөрініс): Өткен күн – кешегі тарих, Бүгінгі күн – үлкен сый, Келер күн – ертең сыр
  5. 5 Сабақты бекіту (Астананың қазіргі келбеті)
  6. 6 Қорытындылау
  7. 7 Бағалау
  8. 8 Үйге тапсырма

«Құпия конверт»: үй тапсырмасын сұрау

Бұл бөлімде оқушылар негізгі ұғымдар мен реформаларды еске түсіріп, қысқа әрі нақты жауап береді. Мақсат — жаңа тақырыпқа логикалық көпір құру.

1) «Ішкі Орда»

Сұрақ: Кіші жүзден бөлінген «Ішкі Орда» қай жылы және қай өзендердің аралығында құрылды?

Жауап: 1801 жылы, Еділ мен Жайық өзендерінің аралығында.

Қосымша тапсырма: Ішкі Орданың аумағын картадан көрсету.

2) «Сібір қырғыздары туралы Жарғы»

Сұрақ: Жарғыны кім жасады және ол қай жылы күшіне енді?

Жауап: 1822 жылы Батыс Сібір генерал-губернаторы М. М. Сперанский әзірледі, Ресей императоры I Александрдың жарлығымен бекітілді.

3) Орта жүздегі басқарудың жаңа жүйесі

Сұрақ: Хандық билік жойылғаннан кейін басқару жүйесі қалай құрылды?

Жауап: Округ – болыс – ауыл.

  • Әр округ: 15–20 болыс
  • Әр болыс: 10–12 ауыл
  • Әр ауыл: 50–70 шаңырақ

4) «Болыс» ұғымы

Жауап: Әкімшілік-аумақтық бірлік және сол бірлікті басқарушы лауазым иесі.

5) «Орынбор қырғыздары жөніндегі жарғы»

Сұрақ: Жоба авторы кім және мақсаты қандай болды?

Жауап: Орынбор өлкесінің губернаторы П. К. Эссен әзірледі; I Александр 1824 жылдың көктемінде бекітті. Мақсаты — Кіші жүзде хандық билікті жою арқылы басқаруды қайта ұйымдастыру.

6) Кіші жүздегі басқару жүйесі

Жауап: Жайықтың сырт жағындағы аумақ 3 округке бөлінді: Батыс, Орта, Шығыс. Барлығы тікелей Орынбор губернаторына бағынды.

7) «Дистанция» ұғымы

Жауап: Кіші жүз жеріндегі шекара шебінде тұратын қазақтарды басқару үшін құрылған әкімшілік бірлік.

8) «Жарғы» ұғымы

Жауап: Қазақ қоғамындағы әкімшілік-құқықтық нормалар жинағы.

9) Жарғының оң қырлары

  • Ауруханалар ашылып, шешекке қарсы егу жұмыстары жүргізілді.
  • Қазақ балалары Ресейдің ішкі губернияларындағы оқу орындарына жіберілді.

10) «Баж салығы» және «салық»

Баж салығы: мемлекеттік органдар өндіріп алатын ақшалай салық түріндегі ерекше төлем.

Салық: қазіргі кезде әрбір жұмыс істейтін азамат табысының белгілі бір бөлігін мемлекетке төлейді; ол қаражат қоғамдық қажеттіліктерге жұмсалады.

Ой шақыру: Астана туралы бейнекөрініс

Өткен күн — Кешегі тарих

  • 1-топ: Жаңа округ ашуға әзірлік және Ақмола округтік приказының ашылуы
  • 2-топ: Ақмола — аймақтағы ірі сауда орталығы
  • 3-топ: Ақмолаға қала мәртебесінің берілуі және халық санының өсуі

Бүгінгі күн — «Үлкен сый»

  • EXPO-2017
  • «Нұрлы жол — болашаққа бастар жол»

Пікір

Жазушы, Халықаралық «Алаш» сыйлығының иегері Қомшабай Сүйеніш:

Халқымыздың ғасырлар тереңінен тамыр тартқан тарихында шалқар көшіміздің маңдайын түзеп, бағыт-бағдарын айқындайтын Темірқазық шамшырағындай әйгілі үш сара жол бар:
  • • Қасым ханның қасқа жолы
  • • Есім ханның ескі жолы
  • • Абылай ханның ақ жолы

Сол киелі ата-бабаларымыздың әруағы қолдап, XXI ғасырда Нұрсұлтанның нұрлы жолы болғай.

Келер күн — Ертең сыр

Талқылау бағыты: Астананың болашақ дамуы қандай құндылықтарға сүйенуі керек? Қала келбеті мен тарихи жадының байланысы қалай сақталады?

Сергіту сәті

Қысқа белсенділік арқылы назарды жинақтап, келесі тапсырмаларға дайындық жасалады.

Сабақты бекіту: Астананың қазіргі келбеті

Оқушылар Астананың бүгінгі сәулеттік келбеті мен қоғамдық маңызын тарихи деректермен байланыстырып, өзгерістердің себеп-салдарын қысқаша дәлелдейді.

  • Негізгі ұғымдарды қолдану: бекініс, округ, сауда орталығы, мәртебе, демография.
  • Салыстыру: «кеше» және «бүгін» — саяси және экономикалық рөлдің өзгеруі.
  • Қорытынды пікір: қала дамуының тарихи сабақтастығы.

Қорытынды, бағалау және үй тапсырмасы

Қорытындылау

Сабақ соңында оқушылар Ақмола бекінісінің тарихи негізін, оның аймақтық ықпалын және қазіргі ел тарихындағы орнын жүйелейді.

Бағалау

Белсенділік, дәлелді жауап, топтық жұмыс және ұғымдарды дұрыс қолдану критерийлері бойынша бағаланады.

Үйге тапсырма

«Астана — жас мемлекетіміздің үлкен жетістігі» тақырыбына эссе жазу.

Ұсыныс

Эсседе тарихи дерекке сүйене отырып, қаланың символдық мәнін және қазіргі қоғам үшін атқаратын рөлін 2–3 нақты мысалмен ашып көрсетіңіз.