Мақта қыз бен мысық Білім беру саласы
Қазақ ертегісін сахналау (6 «Б» және 5 «Б» сынып оқушылары, өзге ұлт өкілдері)
«Мақта қыз бен мысық» ертегісі бойынша сахналық қойылым
Бұл материал — «Мақта қыз бен мысық» ертегісін сахналауға арналған қысқа әрі түсінікті жоспар-мәтін. Мақсаты — оқушылардың сөйлеу мәдениетін, шығармашылық қабілетін дамытып, еңбекке, татулыққа және достыққа тәрбиелеу.
Тақырыбы
«Мақта қыз бен мысық»
Білім беру саласы
Шығармашылық
Оқу іс-әрекет түрі
Көркем әдебиет
Сабақтың мақсаты
- Ертегілер туралы білімін тереңдету.
- Сөйлеу мәдениетін қалыптастыру: еркін сөйлеп, ойын анық жеткізу.
- Сөздік қорын дамыту, сөз өнеріне құрмет сезімін ояту.
- Еңбекке, татулыққа, достыққа тәрбиелеу.
Әдіс-тәсілдер
- Сұрақ-жауап.
- Кейіпкерлердің рөлін сомдау, сахналық әрекет.
Қажетті реквизиттер
Үстелдегі ыдыстар, қатық/айран, сыпырғыш, ине-ағаш (реквизит), маскалар, ағаш бейнесі, тауық маскасы, тышқан киімі, шелек, мысық киімі, дүкен бұрышы, сиыр киімі, мейіз, тары, қайшы, ұлттық киімдер, ұлттық әшекейлер, ұлттық кебістер, тостаған.
Ұйымдастыру кезеңі
Залда «Ерте, ерте, ертеде» өлеңі орындалады. Сахна сыртынан жүргізуші оқиғаның басталуын хабарлайды.
Жүргізуші (Анита Ким)
«Ерте, ерте, ертеде, ешкі құйрығы келтеде, Мақта қыз бен мысық өмір сүріпті...»
Залда «Қамажай» әуені орындалады. Мақта қыз залға кіріп, жеңіл қимылмен билеп жүріп үй жинайды: сыпырғышпен еден сыпырып, үстел үстін реттеп, ыдыстарды жуады. Жуу кезінде мейіз тауып алады.
Сахналық көріністер
Кейіпкерлердің сөздері өңделіп, мағынасы сақталды.
1-көрініс: Мақта қыздың мысықты шақыруы
Мақта қыз (Айтансыкова Дияна)
— Мияуым менің, қайдасың?
— Тарғылым, келе ғой, жаным, саған мейіз беремін!
Мысық келмейді. Мақта қыз мейізді өзі жеп қояды.
— Келмесең, келмей-ақ қой. Өз обалың өзіңе!
Сахналық әрекет
Үй сыртынан «мяу» деген дыбыс естіледі. Мақта қыз қуыршағына бесік жырын ыңылдап айтып отырғанда, мысық сахнаға келеді.
Мақта қыздың өлеңі
Мысығым-ау, мысығым,
Тарғылы жақсы түсінің.
Таңертең де, кеште де,
Бетін жуған пысығым.
Піш-піш десем, келе ғой,
Айтқаныма көне ғой.
Шақырғанда піш-піш деп,
«Мяу!» — деп дыбыс бере ғой.
Мысық (Кинзерская Виктория)
Менің атым — мысық, екі көзім қысық. Тышқан аулап отырамын, сүт-көжемді ішіп.
— Мақта қыз, сен мені неге шақырдың?
Мақта қыз: — Айтпаймын!
— Ендеше, мен сенің айраныңды төгемін!
Мақта қыз: — Ой, ой! Сен не істедің? Ендеше мен сенің құйрығыңды кесіп аламын!
Мақта қыз қайшымен мысықтың құйрығын «кескен» болып көрсетеді.
Мысық: — Мақта қыз, өтінемін, құйрығымды берші!
Мақта қыз: — Бермеймін! Айранымды қайтарып бер!
2-көрініс: Мысықтың тапсырмалар тізбегі
Мысық айранды қайтарудың жолын іздеп, бірінен бірі туындайтын тапсырмалар арқылы еңбектің қадірін түсінеді: қатық керек — жапырақ керек — су керек — сағыз керек — жұмыртқа керек — дән керек.
Сиыр (Трофимова Ирина)
«Мууу! Менің атым — сиыр. Өрісім алыс қиыр. Етім үшін, сүтім үшін, адамдар маған үйір».
Мысық: — Мяу, сиыр, маған қатық берші!
Сиыр: — Маған жапырақ әкел. Қарным ашып тұр.
Ағаш (Мерклингер София)
«Мен жасыл ағашпын. Күтсеңдер — гүл ашам. Жолыңа нұр шашам. Жапырағым — азық, бұтағым — қазық. Саяма сағаларсың, салқындап дем аларсың».
Мысық: — Мяу, ағаш, маған жапырақ берші!
Ағаш: — Маған су әкел. Шөлдеп тұрмын. Сонда жапырақ беремін.
Су тасып жүрген қыздар (Русана мен Дияна)
«Су — тіршілік негізі, онсыз өмір сүрмейсің. Тазалықтың негізі — су екенін білгейсің».
Мысық: — Мяу, қыздар, маған су беріңдерші!
Қыздар: — Бізге сағыз әкелсең, саған су береміз!
Дүкенші (Шишковская Мария)
Мысық: — Мяу, дүкенші, маған сағыз берші!
Дүкенші: — Маған жұмыртқа әкелсең, сағыз беремін.
Тауық (Дияна Каландарова)
«Мен ақсары тауықпын, өзім қақсауықпын. Күніне бір жұмыртқа табам, осыған жетеді шамам».
Мысық: — Мяу, тауық, маған жұмыртқа берші!
Тауық: — Балапандарыма дән әкел. Біз ашпыз.
Мысық шаршап, не істерін білмей отырып қалады.
3-көрініс: Тышқан және шешім
Сахналық әрекет
Іннен тышқан жүгіріп шығып, ін қаза бастайды. Мысық оны ұстап алады да, қорқытып сұрайды.
Мысық: — Айт, үйіңде не бар? Тез айт, әйтпесе қазір жеп қоямын!
Тышқан: — Сен маған бір ән айтып бер.
Би сәті
Мысық Мақта қызбен бірге «Қамажай» биін билеп береді. Риза болған тышқан мысыққа бір қап тары ұсынады.
Оқиғаның байланысы (тізбек)
Тышқан берген тарыны мысық тауыққа апарады. Тауық жұмыртқа береді. Жұмыртқа дүкеншіге беріледі — дүкенші сағыз береді. Сағыз қыздарға беріледі — қыздар су береді. Су ағашқа құйылады — ағаш жапырақ береді. Жапырақ сиырға беріледі — сиыр айран береді. Айранды мысық Мақта қызға әкеледі.
Қорытынды диалог
Мысық: — Мақта қыз, айраның міне. Енді бұзық болмаймын, айтқаныңды тыңдаймын.
Осылайша Мақта қыз айранын қайтарады, мысық құйрығын қайта алады. Екеуі тату-тәтті өмір сүріпті.
Тәрбиелік түйін
- Әр істің нәтижесі еңбек арқылы келеді.
- Уәде мен жауапкершілік — достықтың негізі.
- Көмек сұрау да, көмектесу де — адамгершіліктің белгісі.