Көмірқышқыл газын
Сабақ туралы қысқаша ақпарат
- Пәндер
- География + биология (кіріктірілген сабақ)
- Сынып
- 6-сынып
- Сабақ түрі
- Жаңа тақырыпты меңгерту
- Көрнекіліктер
- Тірек-сызбалар, слайдтар, интерактив тақта, электрондық оқулық, қосымша әдебиеттер
- Әдістер
- Сұрақ-жауап, баяндау, танымдық тапсырмалар
- Пәнаралық байланыс
- Химия, физика, жаратылыстану, экология
Сабақ тақырыбы
Атмосфераның құрамы мен құрылысы және жасыл өсімдіктердің фотосинтез процесіне қатысуы.
Білімдік мақсат
Атмосфераның құрамы мен қабаттары туралы, сондай-ақ фотосинтездегі жасыл өсімдіктердің рөлі жөнінде түсінік қалыптастыру.
Дамытушылық мақсат
Оқушылардың өз бетінше ізденуін, ұйымшылдығын және жүйелі жұмыс жасау дағдысын дамыту.
Тәрбиелік мақсат
Ауаны және қоршаған ортаны қорғауға жауапкершілікпен қарауға тәрбиелеу.
Сабақтың құрылымы
I. Ұйымдастыру бөлімі
- Сабаққа дайындықты тексеру
- Топтық/жұптық жұмыс ережелерін еске түсіру
- Назарды тақырыпқа шоғырландыру
II. Кіріктірілген бөлім (бағдарлау — мотивациялық кезең)
Қызығушылықты ояту үшін Жердің сыртқы қабықтары еске түсіріледі: атмосфера, гидросфера, биосфера.
«Атмосфера» — грекше «атмос» (бу) және «сфера» (шар).
«Биосфера» — грекше «биос» (тіршілік) және «сфера» (шар).
Тіршілік ортасы
Тірі ағзалар негізінен Жердің беткі қабатында тіршілік етеді: ауада және суда.
III. Сараланған бөлім (операциялық — орындаушылық кезең)
География: танымдық тапсырма
1-тапсырма. «Атмосфераның құрамы» тақырыбы бойынша сызба құрастырыңдар.
Негізгі құрамдастар
- Азот
- Оттегі
- Көмірқышқыл газы
- Инертті газдар
Қосымша сұрақ: фотосинтез процесі атмосфераның қай қабатында басым жүреді деп ойлайсыңдар?
Биология: танымдық тапсырма
2-тапсырма. «Биосфераның құрамдас бөліктері» сызбасына сүйеніп, жасыл өсімдіктердің қасиеттерін сипаттаңдар.
Биосфера құрамдастары
- Адам
- Жануарлар
- Өсімдіктер
- Микроағзалар
Электрондық оқулықтан фотосинтез туралы бейнематериал көрсетіледі.
Фотосинтез — күн сәулесінің энергиясы қатысында жасыл өсімдіктердің органикалық заттарды түзу үдерісі.
Көмірқышқыл газы + су + күн сәулесі → қант + оттегі
Жарық түскенде өсімдік жапырағының оттегін бөлуі — фотосинтездің маңызды дәлелі.
Атмосфера қабаттары (талқылау)
Электрондық оқулық материалдары негізінде атмосфера қабаттары қарастырылады және фотосинтездің Жерге жақын қабаттармен байланысы түсіндіріледі.
Тропосфера
Жерге ең жақын қабат, ауа райы құбылыстары жүреді.
Стратосфера
Жоғарырақ қабат, құрамында озон қабаты болады.
Жоғарғы қабаттар
Атмосфераның жоғарғы бөліктері, сирек газдар басым.
IV. Рефлексия және бағалау
Деңгейлік тапсырма: сәйкестендіру
Ұғымдарды тиісті анықтамаларымен сәйкестендіріңдер.
| Ұғым | Сәйкес анықтама |
|---|---|
| Атмосфера | Ауа қабығы |
| Гидросфера | Су қабығы |
| Биосфера | Тіршілік қабаты |
| Литосфера | Жердің қатты қабығы |
| Мантия | Жердің ішкі қабаты (ядроны қоршаған қабат) |
| Ядро | Жердің өзегі |
Биологиялық диктант
Бос орындарды тиісті сөздермен толықтырыңдар.
- Өсімдіктерде қанттың түзілуі жарық, көмірқышқыл газы және судың қатысуымен тек ______ болады.
- Фотосинтез үшін энергия көзі — ______.
- Жапыраққа жарық түскенде хлоропластар ауадан ______ сіңіреді.
- Жапырақта хлорофилл түзілуі үшін ______ қажет.
- Фотосинтез өсімдікте өскін пайда болғаннан бастап гүлшанақ шыққанға дейін ______ жүреді.
- Өсімдіктер пайдаланатын көмірқышқыл газының едәуір бөлігі топырақтағы микроағзалардың органикалық заттарды ______ нәтижесінде пайда болады.
- Көмірқышқыл газы мен тамырдан келген су қосылып ______ түзеді.
- Ауаны көмірқышқыл газынан тазартып, тірі ағзаларды оттегімен байытатын құбылыс ______ деп аталады.
- Хлорофилл табиғаты жағынан ______.
- ______ қант түзілмейді.
Жауаптар (ашу үшін басыңдар)
1. Хлоропластарда
2. Жарық
3. Көмірқышқыл газын
4. Темір тұзы (минералды заттар)
5. Қарқынды
6. Ыдырауынан
7. Қант
8. Фотосинтез
9. Күрделі эфир
10. Көмірқышқыл газысыз
Ескерту: бастапқы мәтіндегі жауаптар тізімі реті мен мазмұнында сәйкессіздіктер болғандықтан, жауаптар оқу мазмұнына сай ықшамдалып, жүйеленді.
V. Экологиялық мазмұн
Ғаламдық экологиялық мәселе
Ғаламдық экологиялық проблемалар туралы бейнематериал көрсетіліп, атмосфераны қорғаудың маңызы талқыланады.
- Ауаның ластануының салдары
- Жасыл желектің (өсімдіктердің) оттегі түзудегі рөлі
- Күнделікті өмірдегі экологиялық жауапкершілік
VI. Үй тапсырмасы
География
§27
Биология
§18