Сәулетші тапсырмасы
Сабақтың мақсаты
Оқушыларға қалдықпен бөлу ережелерін және оны шығару жолдарын түсіндіру. Қалдықпен бөлудің ерекшеліктерімен таныстыру: екі сан арқылы бөлу; бөлінгіш пен бөлгішті анықтау; толымсыз бөлінді мен қалдықтың мәнін табу.
Практикалық тапсырмалар арқылы қалдықпен бөлудің анықтамасын меңгертіп, оны дұрыс тексеруді үйрету.
Сабақтың міндеттері
- Қалдықпен бөлуге байланысты есептердің әр түрін шығару.
- Ойлау қабілетін, есте сақтауын және ұғымталдығын дамыту.
- Еңбексүйгіштікке және ұқыптылыққа тәрбиелеу.
Сабақтың жоспары
I. Ұйымдастыру сәті
Соғылды тағы қоңырау,
Қош келдіңдер сабаққа.
Өтейік жаңа сабақты,
Зейініңді қос сабаққа.
II. Үй жұмысын тексеру
Төмендегі өрнектерді орындап, нәтижелерін тексеріңдер:
Бөлу
420 ÷ 6, 630 ÷ 7, 810 ÷ 9, 540 ÷ 6, 1000 ÷ 2, 70 ÷ 2
Көбейту
23 × 3, 14 × 3, 250 × 4, 34 × 2, 29 × 2
Нәтижені сәйкестендіру
Алынған жауаптарды тиісті мәндермен салыстырыңдар: 70, 90, 110, 45, 35, 69, 42, 68, 58.
III. Білімді өзекті ету
Бос орындарды толтырыңдар:
600 см = ___ м
50 дм = ___ м
___ см = 10 дм
___ см = 3 м 2 см
IV. Жаңа тақырыпты ашу
Ұлы ақын Абай Құнанбаев:
«Сен де бір кірпіш дүниеге,
Кетігін тап та бар қалан».
Бүгін біз сабақта «математикалық білім үйін» құрамыз. Ол үшін тапсырмаларды дұрыс орындап, тиянақты еңбек етуіміз керек. Әр дұрыс орындалған тапсырма үшін «ақша» (ұпай) жиналады, сабақ соңында сол ұпай бойынша бағаланады.
Үй салу үшін қандай мамандар қажет? Бүгінгі тапсырмалар сол мамандықтардың жұмысы ретінде беріледі.
1-тапсырма: Сәулетші
Мақсатқа кіріспе
5 бетон плитаны қатарға екі-екіден бөліп қойыңдар.
Талқылау сұрақтары
- Неше қатар шықты?
- Барлық плиталар пайдаланылды ма? Неліктен?
- Өрнек түрінде қалай жазамыз?
- Бөлінгіш, бөлгіш, бөлінді және қалдық қандай?
Жазылуы және тексеруі
5 ÷ 2 = 2 (қалдық 1)
Тексеру:
2 × 2 + 1 = 5
Қорытынды: қалдықпен бөлінгенде бөлінді толық шықпайды, ал тексеру көбейту арқылы орындалады.
Осы тапсырмадан кейін «математикалық үйдің» іргетасы қаланды: бүгінгі мақсат — қалдықпен бөлуді орындау және оны дұрыс тексеру.
2-тапсырма: Тас қалаушы
Ереже шығару
10, 11, 13, 14 кірпішті үш-үштен бөліп, қатарға орналастырыңдар.
Өрнектер
10 ÷ 3 = 3 (қалдық 1)
11 ÷ 3 = 3 (қалдық 2)
13 ÷ 3 = 4 (қалдық 1)
14 ÷ 3 = 4 (қалдық 2)
Тексеру
3 × 3 + 1 = 10
3 × 3 + 2 = 11
3 × 4 + 1 = 13
3 × 4 + 2 = 14
Бөлудің компоненттері: бөлінгіш, бөлгіш, бөлінді, қалдық. Бөлгіш пен қалдықты салыстырсақ, маңызды қорытынды шығады: қалдық әрқашан бөлгіштен кіші.
V. Сергіту сәті
Бұғының үлкен үйі бар,
Әйнектен көзін салып тұр.
Орманнан қашқан бір қоян,
Есікті келіп қағып тұр.
3-тапсырма: Ағаш шебері
Қолдану
Құрылыс алаңына 11, 13, 14, 15 терезе әкелінді. Оларды 4 қабатқа бірдей етіп бөліп орналастыру керек. Әр қабатқа неше терезеден қойылады? Неше терезе артық қалады? Міндетті түрде тексеру жаса.
Есептеулер (толтырыңдар)
11 ÷ 4 = ___ (қалдық ___)
13 ÷ 4 = ___ (қалдық ___)
14 ÷ 4 = ___ (қалдық ___)
15 ÷ 4 = ___ (қалдық ___)
Тексеру үлгісі
Тексеру әрқашан мынадай түрде орындалады:
4 × бөлінді + қалдық = бөлінгіш
Тексеруден кейін қалдықтың 4-тен кіші екенін қайта салыстырыңдар.
Қорытынды
Бүгінгі сабақта қалдықпен бөлуді орындаудың жолын, компоненттерін (бөлінгіш, бөлгіш, бөлінді, қалдық) және тексеру тәсілін меңгердік. Ең басты ереже: қалдық бөлгіштен кіші болады.