Қазақша рефераттар

Тәрбие ортасы

Халықтық педагогика – ұрпақ тәрбиесінің құралы

Халық педагогикасы — тәрбиелік мәселелер жөніндегі халықтардың ғасырлар бойы қалыптасқан педагогикалық білімі мен тәрбие тәжірибесінің жиынтығы. Ондағы ақыл-ой мен идеялар әр халықтың тіршілік тынысымен, ұлттық тәрбие дәстүрлерімен тығыз байланыста туып, өсіп-өркендеп, дамып, ұрпақтан ұрпаққа жалғасып келеді.

Халық келер ұрпағын өзіне дейінгі қоғам жинақтаған тәрбиелік озық дәстүрлерді пайдалана отырып, шынайы адамгершілік қасиеттерге баулуды мақсат еткен. Өйткені бірде-бір адамзат қоғамы бұрынғы аға буынның ақыл-ойын, тәрбиелік тәжірибесін арқау етпей өмір сүрген емес.

Қазіргі заман талабына сай мен де оқушыларды тәрбиелеуде халықтық педагогиканы негізгі бағдар ретінде ұстанамын. Халықтық педагогика — бала тәрбиесін жетілдірудің, ана тіліміздің өрісін кеңейтудің, білім беру саласындағы олқылықтардың орнын толтырудың және ұлттық идеологияны нығайтудың маңызды құралдарының бірі.

Рухани-мәдени өзек

Қазақ халқының сан ғасырлық тарихи-мәдени жетістіктері мен рухани байлығы, табиғи еңбексүйгіштігі, отаншылдығы, имандылығы, бауырмалдығы, қонақжайлығы халықтық тәлім-тәрбие арнасынан айқын көрінеді.

Бұл мұрада данагөй қариялардың өсиеті, ғұлама ойшылдардың тұжырымдары, шешендердің нақылы, ақын-жыраулардың пәлсапалық баталары мен тәлімдік пайымдары сақталған. Мұраның ауқымы ұшан-теңіз болғандықтан, оны оқу-тәрбие үдерісіне енгізуде ғылыми тұрғыдан жүйелеп, бағыт-бағдар беру қажет.

Қазақ этнопедагогикасы: ғылыми жүйе ретінде

Қазақ этнопедагогикасын ғылыми жүйе ретінде қарастырғанда, төмендегідей құрылым айқындалады:

  1. 1

    Мақсаты мен міндеттері

    «Сегіз қырлы, бір сырлы», жан-жақты жетілген азамат тәрбиелеу.

  2. 2

    Мазмұны

    Ұлттық салт-дәстүрлер арқылы балаға ақыл-ой, адамгершілік, әсемдік, дене мен денсаулық, еңбек тәрбиесін беру; мінез-құлық дағдыларын қалыптастыру.

  3. 3

    Әдістері

    • Әңгімелесу
    • Кеңесу
    • Түсіндіру
    • Сендіру
    • Талап ету
    • Кеңес беру
    • Үйрету
    • Көрсету
    • Өтіну
    • Бұйыру
    • Жаттықтыру
    • Бата беру
    • Мадақтау
    • Алғыс айту
    • Сөгу
    • Айыптау
    • Жазалау
  4. 4

    Түрлері

    Ойындар, тойлар, еңбек мерекелері, ойын-сауықтар.

  5. 5

    Құралдары

    Санамақ, жаңылтпаш, өлең-жыр, тақпақ, жұмбақтар, айтыстар, мақал-мәтелдер, шешендік сөздер, салттар, ырымдар, әңгімелер, кештер.

  6. 6

    Нәтижесі

    «Сегіз қырлы, бір сырлы», жаны таза, тәні сау тұлға қалыптастыру.

  7. 7

    Тәрбиеге себепші күштер

    Табиғат, еңбек, тұрмыс, салт-дәстүр, дін, ана тілі, ұлттық ойындар.

  8. 8

    Тәрбие ортасы

    Отбасы, ауыл-аймақ, ру, қауым, тайпа, ұлт, мектеп, медресе.

  9. 9

    Тәрбие объектісі

    Бала.

  10. 10

    Халық тәрбиешілері

    Әке-шешесі, атасы мен әжесі, апалары мен ағалары, ауылдың үлкендері, өнер иелері.