Қазақша рефераттар

Оқушылардың ойлау қабілетін жетілдіруге берілетін тапсырмалар

Кіріспе: Математика пәнінің қазіргі білім берудегі орны

Қазіргі заманда жастарға ақпараттық технологиялармен байланысты, әлемдік стандарттарға сай жаңа білім беру – аса маңызды қажеттілік. Бүгінгі таңда білім беру қоғамның әлеуметтік құрылымындағы негізгі элементтердің біріне айналып отыр: дүниежүзінде білімнің рөлі артып, әр елдің білім беру жүйесі халықаралық тәжірибемен деңгейлес болуы талап етіледі.

Қазақстандағы ауқымды өзгерістердің білім беру саласында нақты көрініс табуы – маңызды міндет. Бұл тұрғыда білім беруді дамыту тұжырымдамасы білім беру жүйесін жетілдіретін стратегиялық құжат ретінде айрықша мәнге ие.

Негізгі бағыт

Білім беру жүйесінің басты міндеті – ұлттық және жалпыадамзаттық құндылықтар, ғылым мен тәжірибе жетістіктері негізінде жеке тұлғаны қалыптастыру, дамыту және кәсіби шыңдауға жағдай жасау; оқытудың жаңа технологияларын енгізу және білім беруді ақпараттандыру.

Осы міндеттерді іске асыруда математика пәнінің орны ерекше. Математика – ой еңбегін тәрбиелейтін, логикалық пайымдауды қалыптастыратын, дәлелдеу мәдениетін дамытатын әмбебап құрал. Ғылыми-техникалық прогресс те математикалық әдістерсіз мүмкін емес: мәселе дайын ақпаратты қолдануда ғана емес, ғылым мен техниканың дамуына ықпал ететін жаңа идеяларға жол ашатын, математикалық сауаты жоғары мамандар даярлауда.

Негізгі бөлім: Деңгейлеп саралап оқыту технологиясы

Қоғамдағы түбірлі өзгерістер әрбір мұғалімнен оқытудың әртүрлі әдістері мен формаларын меңгеруді талап етеді. Сабақ барысында оқушының білімге құштарлығын арттыру, өздігінен ойлауын жандандыру, еңбекке баулу және жауапкершілік сезімін қалыптастыру – мұғалім жұмысының өзегі.

Жаңа педагогикалық шешімдердің бірі – профессор Ж.Қараев ұсынған деңгейлеп саралап оқыту технологиясы. Бұл технология оқушының ой-өрісін дамытып, пәнге қызығушылығын арттыруға және әр оқушының мүмкіндігін ашуға жағдай жасайды.

Мақсаты

Оқушыларды «қабілетті/қабілетсіз» деп жасанды түрде бөлмей, әрқайсысына өз деңгейіне сай тапсырма ұсыну арқылы оқытуда ізгілендіру, дербестендіру және саралау қағидаларын қатар жүзеге асыру.

Мұғалімнің рөлі

Мұғалім – бақылаушы және кеңесші. Оқушы тапсырманы орындау барысында өз бетімен білім алып, шешім қабылдауға және жауапкершілік алуға үйренеді.

Деңгейлік тапсырмалар құрылымы

Бұл технологияда жұмыс мазмұны үш негізгі деңгейден және қосымша шығармашылық деңгейден тұрады. Әр деңгей оқушының оқу әрекетін біртіндеп күрделендіре отырып, білімді меңгеру сапасын арттыруға бағытталған.

1-деңгей: міндетті (оқушылық)

  • Жаттап алуға және негізгі ұғымдарды бекітуге лайық болуы.
  • Алдыңғы сабақта меңгерілген білімді «өңін өзгертпей» қайталап, пысықтауға мүмкіндік беруі.
  • Жаңа тақырыпқа тиімді, өмірмен байланысты әрі қызықты болуы.

2-деңгей: алгоритмдік

  • Өтіп кеткен материалды реттеу және жүйелеуге арналған тапсырмалар.
  • Ойлау қабілетін жетілдіретін логикалық есептер, ребустар, сөзжұмбақтар.

3-деңгей: эвристикалық (ізденімдік)

  • Жаңа тақырып бойынша алғашқы білімді тереңдетіп, өздігінен қорытынды жасап, «жаңалық ашуға» жетелейтін тапсырмалар.
  • Бірнеше әдіс-тәсілмен шешілетін есептер.
  • Өздігінен мысал/есеп құрастыру және шығару; диаграмма, график салу; өлшеу жұмыстарын жүргізу; көрнекі құрал дайындау.

4-деңгей: шығармашылық

  • Теореманы дәлелдеу, заңдылықты оқулыққа сүйенбей өздігінен қорыту сияқты жоғары деңгейлі ой еңбегі.
  • Олимпиадалық есептер шығару.
  • Тақырып бойынша реферат жазу, ғылыми жоба дайындау және қорғау.

Күтілетін нәтиже

Барлық оқушы жұмысты бір мезгілде бастап, өз қабілетіне қарай деңгейден деңгейге көтеріледі. Ең кемі міндетті 1-деңгейді толық меңгеру қамтамасыз етіліп, бұл мемлекеттік стандарт талаптарының орындалуына және оқушылардың артық жүктеме мәселесін азайтуға ықпал етеді.

Бағалау және кері байланыс: «Ашық журнал» тәжірибесі

Әр деңгей тапсырмасының дұрыстығын тексергеннен кейін мұғалім тақтада ілулі тұрған «Ашық журналға» оқушының өзіне белгі қойғызады. Бұл тәсіл оқушыны әділ бағалауға, өзін бақылауға және жауапкершілік алуға үйретеді.

Бағалау критерийлері (12 балдық жүйе)

11–12 балл
«5»
9–10 балл
«4»
5–8 балл
«3»
Үй жұмысы белгісі
V — 1 балл

Мұндай журнал оқушылар арасында оң бәсекелестіктің қалыптасуына ықпал етеді және мұғалімге сабақ соңында меңгеру деңгейі туралы алдын ала қорытынды жасауға мүмкіндік береді. Соңғы қорытынды баға келесі сабақтың басында нақтыланады, өйткені сыныпта үлгермеген тапсырмалар үйде жалғастырылып орындалады.

Жеке бақылау құралдары

Мұғалім «Ашық журналдың» көшірмесі түрінде жеке журнал жүргізеді. Бұл әр оқушының ілгерілеуін жедел бақылауға және үлгерімі төмен оқушыларға дер кезінде көмек көрсетуге жағдай жасайды. Оқушылар да әр тақырып бойынша өз жетістігін «жеке журналға» және «даму мониторингі» кестесіне белгілеп отырады.

Қорытынды: Деңгейлік оқытудың математика сабағындағы тиімділігі

Деңгейлеп саралап оқыту технологиясын қолдану сабақтың құрылымын айқындап қана қоймай, оқушының белсенді оқу әрекетін күшейтеді. Тәжірибеде қол жеткізген нәтижелер төмендегідей:

  • Оқушылардың жаңа материалды меңгеруге қызығушылығы артты.
  • Тапсырмаларды оқушының қабілетін ұштап, ойын және қиялын дамытатындай етіп жоспарлауға дағдыландым.
  • Күрделілік деңгейі әртүрлі тапсырмалар арқылы білімді саралауды жүйелі ұйымдастырдым.
  • Білімді дайын күйінде бермей, оқушының қарқынды ой еңбегі арқылы білімге өздігінен жетуін қамтамасыз еттім.
  • Шығармашылық мүмкіндіктерді ашатын белсенді оқыту әдіс-тәсілдерін кеңінен қолдандым.
  • Оқу нәтижелерін жүйелі талдап, бағалап, қорытынды жасап отырдым.

Қорытынды ой

Бүгінгі ұстазға қоғамның экономикалық, саяси және мәдени дамуына үлес қосатын, әлемдік талаптарға сай білімді әрі мәдениетті азамат тәрбиелеу міндеті жүктеледі. Оқыту мен тәрбиелеудің жаңа технологияларын ізденіп, әзірлеу және тәжірибеге енгізу – ғалымдар мен тәжірибелі мұғалімдердің бірлесе атқарар маңызды ісі.

Пайдаланылған әдебиеттер

Мәтінде нақты библиографиялық тізім көрсетілмеген. Егер пайдаланылған дереккөздердің атауын берсеңіз, оларды талапқа сай рәсімдеп, осы бөлімге енгізуге болады.