Сендер мені Ашулы Тікенектің сиқырынан құтқардыңдар
Іс-шара туралы
Ұйымдастырушы
Батыс Қазақстан облысы, Ақжайық ауданы, Мерген ауылы
МКҚК «Балбөбек» балабақшасы
Әдіскер: Сиражева Светлана Халеновна
Мерекелік күн
1 маусым — Халықаралық балаларды қорғау күні
Тақырып
«Жаздың хикаялары»
Көрнекіліктер мен реквизит
Безендіру
- Шарлар
- Гүлдер
Кейіпкерлер костюмдері
- Ашулы Тікенек
- Түймедақ
- Саңырауқұлақ
- Күн Шуағы
- Қуыршақ
Сыйлық
Торт салынған каталка (мерекенің соңында үлестіруге арналған).
Өту барысы
Бұл жоспар — балалардың көңілін көтеріп қана қоймай, мейірім, достық және жаздың жылуы туралы ойды ойын арқылы жеткізетін сахналық ойын-сауық.
Кіріспе көрініс: Қуыршақ пен балалар
Қуыршақ айналаға таңырқай қарап сөйлейді: күннің шуағы жылы, табиғат жап-жасыл, құстар ән салып тұр. Балаларды көріп: «Неге жиналып отырсыңдар?» деп сұрайды.
Балалар: «Бүгін — біздің мейрам!» деп жауап береді.
Балалар жаздың басталғанын түсіндіреді: күн ұзарады, түн қысқарады, гүлдер өседі, жеміс-жидек піседі.
Негізгі ой
Жаз — жылулық пен қуаныштың мезгілі. Мереке — балалардың шаттығын арттыратын ортақ қуаныш.
Қуыршақ: «Ендеше, бүгінгі мерекемізді көңілді өткізейік! Ойнауға дайынсыңдар ма?» дейді. Балалар: «Иә, дайынбыз!»
Ашулы Тікенектің келуі: мәселе қойылымы
Дабыл әуені ойнап, Ашулы Тікенек шығады. Ол өзін «ашуға толы» екенін көрсету үшін киімінің ішіне үрленген шарларды жасырып алған.
Ол Жазды сиқырлап тығып қойғанын айтады, бірақ ашудан дуаны қалай қайтаруды және Жазды қайда жасырғанын ұмытып қалған. Балалардың мейірімін көріп, Жазды босатқысы келетінін жеткізеді.
Қуыршақ балаларға: «Көмектесеміз бе?» деп сұрайды. Балалар келіседі.
Драматургиялық тәсіл
Әр тапсырмадан кейін Ашулы Тікенектің бір шары жарылып, ол «ашудан арылып», мейірімді бола береді. Бұл өзгеріс балаларға жақсылықтың жұқпалы күшін көрнекі көрсетеді.
1-тапсырма: «Батпақтан өту» эстафетасы
Ашулы Тікенек «жаза алмаймын, суретпен көрсетемін» дейді. Бірінші бетте — батпақ. Демек, батпақтан өту керек.
Өткізу тәртібі
- Балалар екі командаға бөлінеді.
- Бірінші бала допқа отырып, «лилия жапырағына» дейін жетеді.
- Жапырақты алып, командасына қайта жүгіріп келеді.
- Келесі бала дәл солай жалғастырады.
Жарыстан кейін Ашулы Тікенектің бір шары жарылады — ол «арықтап», ашуы азаяды.
2-тапсырма: Жаз туралы мақал-мәтелдер
Келесі бетте — жазға қатысты суреттер. Қуыршақ балалардан жаз туралы мақал-мәтелдерді сұрайды. Балалар білетіндерін айтады.
Тағы бір шар жарылады. Ашулы Тікенек: «Мен мейірімді болып бара жатқан сияқтымын» дейді.
Күн Шуағы: жылулық пен мейірім
Кітапта күн сәулесі бейнеленген. Қуыршақ: «Күн шуағынсыз жаз болмайды» дейді. Ашулы Тікенек бұрын Күн Шуағынан қашып кеткенін мойындайды.
Күн Шуағы: «Мен — алтын түсті күн шуағымын. Біз бірге жауынды, бұлтты, көңілсіздікті қуамыз».
Ән
Күн Шуағының әні орындалады (музыкалық сүйемелдеумен).
Ойын: «Күн сәулесі»
Балалар Ашулы Тікенекті қоршап, «шуақ» пен «жылу» сыйлайды. Кезекті шар жарылады: Ашулы Тікенектің ашуы басылады.
Түймедақ: алаңқайға сән беру
Кітапта Түймедақ салынған. Ашулы Тікенек Түймедақты ренжіткенін, алаңқайдағы гүлдерді таптап тастағанын айтады. Қуыршақ: «Уайымдама, алаңқай қайтадан гүлденеді» деп жұбатады.
Ойын: «Алаңқайды әсемде»
- Түймедақ шөпке түрлі түсті гүл күлтелерін (қағаз/матадан) шашады.
- Балалар күлтелерді түсіне қарай жинайды.
- Кім тез жинаса — сол жеңеді.
- Ойын әуенмен сүйемелденеді.
Түймедақ келіп, балаларды күткенін айтады, Ашулы Тікенектің мейірімге бет бұрғанына қуанады. Гүлдердің «сиқырлы жұпары» Ашулы Тікенекті одан әрі «кішірейтіп», жұмсартады.
Би
«Гүлдер» биі орындалады. Тағы бір шар жарылады.
Ауа шарлары: көңілді сергіту сәті
Келесі сурет — ауа шарлары. Ашулы Тікенек: «Мен ашудан шар сияқты үрленіп едім» дейді.
Ойын
«Кім шарды көп тереді?» ойыны (жүргізуші ойын шартын жағдайға сай нақтылап өткізеді).
Саңырауқұлақ: жолға дем беру
Келесі сурет — Саңырауқұлақ. Сахнаға Саңырауқұлақ шығып: «Жаз қайда кетті?» деп сұрайды.
Ол өзін Жаздың көмекшісі ретінде таныстырады. Қуыршақ жағдайды түсіндіреді: Ашулы Тікенек Жазды сиқырлап қойған, ал балалар Жазды құтқаруға көмектесіп жүр.
Ашулы Тікенек кешірім сұрап, енді мейірімді болуға уәде береді. Кезекті шар жарылады.
Ойын
Саңырауқұлақ сергіту ойынын жүргізеді. Ойын барысында Ашулы Тікенек тағы да ашудан арылып, жеңілдене түседі.
Қуыршақ Саңырауқұлаққа алғыс айтып, бірге қалуын өтінеді.
Жаздың келуі: қуанышты шешім
Ашулы Тікенек енді «арық әрі мейірімді» болғанын айтып үлгереді. Сол сәтте сахнаға Жаз шығады.
Жаз: «Сәлем, достарым! Мен жылу әкелемін, өзендерді жылытамын, сендерді шомылуға шақырамын. Айтыңдаршы, мен кіммін?»
Балалар: «Жаз!»
Балалардың тақпақтары
1 бала: «Біз сені ұзақ күттік, ұзақ шақырдық. Қызыл жазымыз келді, қанша бақыт, жылу мен жарық әкелді!»
2 бала: «Сен біздерге не сыйлайсың?»
Жаздың алғысы
Жаз балаларға алғыс айтып, сиқырдан құтқарғандары үшін ризашылық білдіреді және сыйлық әкелгенін хабарлайды: тәтті торт.
Жаздың көмекшілері: айлар таныстыруы
Жаз сыйлықты үлестірмес бұрын көмекшілерін таныстырады:
Маусым
Күн Шуағы — маусым айын таныстырады (4 шумақ).
Шілде
Түймедақ — шілде айын таныстырады (4 шумақ).
Тамыз
Саңырауқұлақ — тамыз айын таныстырады (4 шумақ).
Үшеуі де сахнаға шығып, өздерін таныстырады.
Сыйлық үлестіру және қорытынды
Жаздың көмекшілері тортты әкеліп, балаларға үлестіреді.
Қуанышты би
Балалар көңілді әуенмен билеп, мерекені шаттыққа бөлейді.
Жаз: «Рахмет, достарым! Менің әлі де баратын жерлерім бар. Қош болыңдар, бірақ мен сендерге тағы да келемін» дейді. Кейіпкерлер сахнадан шығады.
Қуыршақ: «Міне, мерекеміз аяқталды. Балалар, бәріміз Жазға “Қош сау бол!” деп айтайық» дейді. Балалар қол бұлғап қоштасады.
Ресми бөлім
Соңында балабақша меңгерушісіне құттықтау сөз беріледі.