Қазақша рефераттар

Құрама сабақтардың басты кезеңдері

Қызылқоға аграрлы-техникалық колледжі

Арнайы пән оқытушысы: Сүйеуова Балхаш Есжанқызы

Тақырып: Әртүрлі әдістер мен көрнекі құралдарды пайдаланып жүргізілетін аралас сабақтар (құрама сабақтар)

I. Кіріспе

Әртүрлі әдістер мен көрнекі құралдарды пайдаланып жүргізілетін аралас сабақтар (құрама сабақтар) — білім алушылар тек жаңа материалды меңгеріп қана қоймай, арнайы бөлінген уақытта оны бекітеді, жетілдіреді және алдыңғы сабақта алған білімдері мен іскерліктерін тексереді.

Аралас (құрама) сабақ құрылымы 4 бөлікке бөлінеді

  • Білім алушылардың білімі мен іскерлігін тексеру
  • Жаңа материалды оқып-үйрену және түсіндіру
  • Алған білім мен іскерлікті бекіту, жетілдіру
  • Үй тапсырмасын беру

II. Негізгі бөлім

1) Құрама сабақтардың ерекшеліктері

Құрама (комбинациялық) сабақ оқу үдерісінде бірнеше дидактикалық міндетті кешенді түрде шешу қажет болғанда қолданылады. Мысалы: үй тапсырмасын тексеру, өткен материалды қайталау, жаңа материалды түсіндіру, оны жүйелеу және басқа да әрекеттер.

Негізгі ерекшелік 1

Дидактикалық міндеттер қысқарып, бір сабақта ықшам түрде біріктіріледі.

Негізгі ерекшелік 2

Құрылымында әдетте 4 элемент болады: өткенді қайталау, жаңа материалды меңгеру, білімді жүйелеу/бекіту, үй тапсырмасы.

Бұрын құрама сабақтар оқу тәжірибесінде жетекші орын алып келді. Дегенмен, кейбір тақырыптарды меңгертуде немесе жекелеген дидактикалық міндеттерді тереңдетіп іске асыруда оның мүмкіндіктері шектеулі болуы мүмкін. Сондықтан құрама сабақ қажет болған жағдайда тиімді жоспарланып жүргізіледі.

2) Құрама сабақтардың басты кезеңдері

1-кезең

Үй тапсырмасын тексеру және жаңа материалды игеруге қажетті өткенді қайталау

2-кезең

Жаңа материалды оқып-үйрену

3-кезең

Жаттығулар орындау, қолдану арқылы бекіту

4-кезең

Үй тапсырмасын беру

Кей жағдайларда тиімділікті арттыру үшін үй тапсырмасын тексеруді сабақ соңында, жаңа материалды меңгертумен біріктіре ұйымдастыруға болады. Сабақтың барлық кезеңдерінде білім алушылар әртүрлі форматтағы өзіндік жұмыстар орындайды.

Сабақ түрлерінің вариативтілігі

Оқыту әдістері мен дидактикалық әрекеттердің алмасуы сабақтарды бір-біріне ұқсамайтын, қызықты етеді. Бір тип шегінде түрлі нұсқалар туындайды: кино/бейнесабақ, телесабақ, сынақ, конференция-сабақ және т.б. Барлық сабақтар тақырып немесе курс бойынша өзара байланысқан сабақтар жүйесін құрайды.

3) Құрама сабақтардың мақсаты мен құрылысы

Сабақтың мақсаты — сабақ соңында оқытушы жоспарлаған нәтижеге қол жеткізу. Мақсаттар бірлікте жүзеге асады: жалпы педагогикалық, дидактикалық және әдістемелік.

Жалпы педагогикалық мақсат

Тәрбиелік және дамытушылық міндеттерді іске асыру.

Дидактикалық мақсат

Оқу үдерісі кезеңдерінің бірізділігін анықтап, сабақтың негізгі бағытын айқындау.

Әдістемелік мақсат

Пән мазмұнына сай тәсілдер мен құралдарды таңдап, іскерліктерді қалыптастыру.

Сабақ элементтері

Міндетті элементтер

  • Кіріспе: топты жұмысқа ұйымдастыру, танымдық мақсат қою
  • Сабақты ұйымдасқан түрде аяқтау

Ауыспалы элементтер

  • Үй жұмысын тексеру
  • Жаңа білімді меңгерту, қорытындылау және жетілдіру
  • Үйге тапсырма беру

Қазіргі дидактикада сабақ құрылысы — күрделі әрі маңызды мәселе. Сабақ бірнеше компоненттен тұратын жүйе ретінде қарастырылады: мақсаттар жүйесі, оқу материалының мазмұнына сай қабылдау ерекшеліктері, оқыту әдістері, сондай-ақ білім алушылардың танымдық әрекетін ұжымдық, топтық және жеке форматта ұтымды ұйымдастыру.

4) Құрама сабақтарға қойылатын қазіргі талаптар

  • Тәрбиелік бағдар: адамгершілік, адалдық, өз күшіне сену құндылықтарын қалыптастыру; қоғам талабына сай мазмұн ұсыну.
  • Ғылыми деңгей: бағдарлама мен оқулық талаптарына сай, жаңалықтарды сабаққа үйлесімді енгізу.
  • Тәрбиелей оқыту: дүниетанымды қалыптастыру, қазақстандық патриотизмді және ұлтаралық қатынас мәдениетін дамыту.
  • Мақсаттардың нақтылығы: педагогикалық, дидактикалық және әдістемелік мақсаттарды дәл қою; әр кезең сол мақсатқа қызмет етуі.
  • Дамытушылық сипат: ойлау, есте сақтау, зерттеушілік қабілетті дамыту; проблемалық жағдаяттар туғызу.
  • Өзіндік жұмыс: қарапайымнан күрделіге дейін, зерттеу элементтері бар тапсырмаларға дейін кеңейту.
  • Оқыту құралдары: көрнекі және техникалық құралдарды, тәжірибе/сынақты кең қолдану.
  • Өмірмен байланыс: өндіріс пен практикаға жақындату, кәсіптік бағдар беру.
  • Пәнаралық байланыс: физика, биология, математика, химия және т.б. арқылы мазмұнды байыту.
  • Ұжымдық–топтық–жеке жұмыстың үйлесімі: білім алушылардың дайындығына қарай тиімді ауыстырып отыру.
  • Уақытты тиімді пайдалану: әр минуттың нәтижеге қызмет етуі, негізгі дидактикалық мақсатқа бағыну.
  • Жүйелі бақылау: білім мен практикалық дағдыны тұрақты қадағалау.
  • Оптимизация: құрал, әдіс, құрылым нұсқаларын тиімді таңдау арқылы белсенділікті арттыру.
  • Қолайлы орта: оқу материалы мен мақсатқа сай ұйымдастыру; ұжымдық, топтық және жеке оқытуды шебер үйлестіру.

Оқыту формаларын ұйымдастыру

Фронтальды жұмыс — оқытушы бүкіл топқа бірдей күрделіліктегі тапсырманы бір уақытта орындатады. Сонымен қатар білім алушыларды топтық немесе жеке оқыту арқылы саралау қажет.

Топтастырудың 1 формасы

Білім алушыларды технологиялық ерекшеліктеріне сәйкес топтарға бөлу; тиімділікті арттыру үшін өзіндік жұмыстарды ұйымдастыру.

Топтастырудың 2 формасы

Оқытушы білім алушыларды шағын топтарға бөліп, тапсырмалар береді; топ құрамы өзгеріп отырады, әр білім алушы белгілі бір бөлікті орындайды.

Жеке оқытуда әр білім алушы дербес тапсырма алып, оны орындағаны туралы есеп береді.

III. Қорытынды

Оқу материалының мазмұны мен ерекшеліктеріне, дидактикалық мақсаттарға, сабақтар жүйесіндегі орнына және білім алушылардың дайындық деңгейіне сәйкес оқытушы сабақ типін таңдайды. Мысалы, тақырыптың алғашқы сабағы жаңа білімді меңгертуге арналса, келесі сабақтарда оны бекіту мен жетілдіру басым болуы мүмкін.

Тақырып соңында оқытушы білімді қорытындылау және жүйелеу сабағын ұйымдастырады, ал тақырып бақылау-есепке алу сабағымен аяқталып, білім алушылардың білімі мен іскерлігі бағаланады.

Тиімділікке жеткізетін негізгі қағида

Сабақта оқытудың барлық формаларында жоғары нәтижеге жету үшін бір формадан екіншісіне орынды ауысып отыру қажет: жаңа материалды ұжыммен (әңгіме, түсіндіру, дәріс) меңгерту, ал жеке жұмысты бағдарламаланған құралдар мен өзіндік тапсырмалар арқылы ұйымдастыру. Бұл білім алушылардың белсенділігін, өз бетінше ізденуін және танымдық қабілетін арттырады.