Сюжетті суреттермен жұмыс
Сабақ тақырыбы
Міржақып Дулатов: «Ешкімге жауыздық қылма»
Сабақтың мақсаттары
Тәрбиелік мақсат
Адамгершілікке баулу: әлсізге көмектесуге, жанашыр болуға үйрету; озбырлық, қиянат, жауыздық сияқты теріс қылықтардан аулақ болуға тәрбиелеу.
Дамытушылық мақсат
Ойлау мен есте сақтауды дамыту; топпен жұмыс істеуге дағдыландыру; еркін ойды жүйелі әрі байланыстырып жеткізе білуге үйрету.
Білімділік мақсат
М. Дулатов туралы түсінік беру; ізденіске жетелеу; әңгімені түсініп оқуға және мәтіндегі тәрбиелік тағылымды ұғынуға бағыттау.
Әдіс, түрі және көрнекіліктер
Қолданылатын құралдар
- Сюжетті суреттер
- М. Дулатовтың суреті
- Тірек сызбалар, Венн диаграммасы
- Кестелер, мақал-мәтелдер
Ескерту
Сабақтың өзегінде оқушылардың ой айтуы, дәлелдеуі, салыстыруы және мәтіндегі негізгі ойды ашуы тұр.
Сабақ барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
Оқушыларды сабаққа психологиялық тұрғыдан дайындау, назарын тақырыпқа аудару.
II. Үй тапсырмасын тексеру (топтық жұмыс)
Сынып үш топқа бөлініп, тапсырмаларды қорғайды.
I-топ
«А. Байтұрсынов кім?» тақырыбын ашу: туған жылы, қай өңірде туғаны, еңбектері және шығармаларының тәрбиелік мәні.
II-топ
«Ата насихаты» мәтінін сахналау: кейіпкерлерді сомдау, негізгі ойды анықтау.
III-топ
Мақал-мәтелдердің мағынасын талдау: «Бірлігі жоқ ел — тозады» «Бірлігі күшті ел — озады» «Тіршіліктің күші — бірлікте»
III. Жаңа сабақ
А) Сюжетті суреттермен жұмыс
Адамның табиғатқа қиянаты
- Суретте не бейнеленген?
- Ол не істеп жатыр?
- Оның ісіне қарап қандай ойға келдіңдер?
Адамның адамға қиянаты
- Суретте не бейнеленген?
- Ол не істеп жатыр?
- Оның ісіне қарап қандай ойға келдіңдер?
Бұл бөлімде оқушылардың пікірін тыңдап, ой қорытуға жетелеу маңызды. Сабақта қарастырылатын мәтіннің негізгі ойы — адам бойындағы жаман, жат мінез-құлықтарды танып, одан сақтану.
Ә) Міржақып Дулатов туралы қысқаша мәлімет
- Жастарды оқуға, өнерге, ғылымға шақырған.
- Туған өңірі: Торғай облысы, Сарыарқа өңірі.
- Өмір сүрген жылдары: 1885–1935.
- Ұстаз, ақын, жазушы.
- Адам бойындағы жақсы және жаман қасиеттерді айқын суреттеп көрсете білген; жазықсыз жазаға ұшыраған.
Б) Мәтінмен жұмыс: «Ешкімге жауыздық қылма»
Әңгіме оқиғасы бай мен кедей арасындағы қарым-қатынас төңірегінде өрбиді. Осы ұғымдарды салыстырып, ортақ және айырмашылық белгілерін анықтау ұсынылады.
Бай
- Сараң.
- Озбыр.
- Дүние-мүлкі көп.
- Уайымы аз, еркін өмір сүреді.
- Қызғаншақ.
Кедей
- Жарлы, тұрмысы төмен.
- Дүние-мүлкі жоқ.
- Жалданып күн көреді.
Талқылау сұрақтары
Ұқсастығы
Екеуі де тірі табиғаттың бір бөлшегі, қоғам мүшелері.
Сұрақтар
- Кедейлер еңбек етпеді ме?
- Олардың тұрмысы неге ауыр болды?
Қорытынды ой: кедейлер еңбек етті, алайда байлар оларды қанағандықтан, жақсы тұрмыс құруға мүмкіндік аз болды.
В) Қорытындылау
Мәтін мазмұнын қысқаша баяндату арқылы оқушылардың түсіну деңгейі тексеріледі. Оқиғаның түйіні адамгершілік ұстанымға келіп тіреледі: ешкімге қиянат жасамау, әлсізге қамқор болу.