Есепті теңдеу құру арқылы шығар
Сабақтың мақсаты
Білімдік
Есептерді теңдеу құру арқылы шешу жолын түсіндіру және сөз есептерге теңдеу құра білуді үйрету.
Дамытушылық
Шапшаң әрі сауатты орындау дағдыларын қалыптастырып, оқушылардың логикалық ойлау қабілетін дамыту.
Тәрбиелік
Ұқыптылыққа, қатесіз жазуға, теңдеуді дұрыс құра білуге дағдыландыру; топпен ұйымшыл жұмыс істеуге және еңбекке баулу.
Нәтиже
Оқушы есептің шартын талдап, белгісізді таңдап, теңдеу құрып, шешімін тексере алады.
Жаңа сабақ: есепті теңдеу құру арқылы шығару
Ой қозғау
Сұрақ: Теңдеудің неше түрі бар?
Жауап: Қарапайым және күрделі.
Салыстыру: Ұқсастығы мен айырмашылығы неде?
- Ұқсастығы: екеуі де теңдеу.
- Айырмашылығы: күрделі теңдеу екі немесе одан да көп амал арқылы орындалады, ал қарапайым теңдеу бір амалмен орындалады.
Ойлан, тап!
1 кг сары май 360 теңге тұрады. Жарты килограмм сары май қанша тұрады? Ал 200 г сары май ше?
Жарты кг (500 г)
360 : 2 = 180
Демек, жарты килограмм сары майдың бағасы — 180 теңге.
200 г
x : 5 = 18
x = 18 • 5
x = 90
Тексеру: 90 : 5 = 18
200 г сары майдың бағасы — 90 теңге.
Талқылау: Қайсысы ыңғайлы? Көп жағдайда теңдеу құру есептің құрылымын айқын көрсетіп, шешімді тез әрі жүйелі табуға көмектеседі.
Топпен жұмыс: есептерді теңдеу арқылы шығару
Әр топ есептің шартын оқып, белгісіз шаманы анықтап, теңдеу құрып шешеді және міндетті түрде тексеру жасайды.
I топ — №3
Бар еді — 1706 қап ұн. Қалды — 1009 қап ұн. Жөнелтілді — ? қап ұн.
1706 − x = 1009
x = 1706 − 1009
x = 697
Тексеру: 1706 − 697 = 1009
Жауабы: 697 қап ұн.
II топ — №4 (208-бет)
Болды — 548 т қызылша. Қалды — 399 т қызылша. Тиеп жіберді — ? т қызылша.
548 − x = 399
x = 548 − 399
x = 149
Тексеру: 548 − 149 = 399
Жауабы: 149 т қызылша.
III топ — №5 (208-бет)
Әр қатарына 8 көшеттен 5 қатар отырғызылды. Барлығы — 63 көшет. Жиектеу үшін қосымша — ? көшет қажет.
(8 • 5) + x = 63
40 + x = 63
x = 63 − 40
x = 23
Тексеру: (8 • 5) + 23 = 63
Жауабы: 23 көшет.
IV топ — №6
S = 18 км, t = 2 сағ, v1 = 4 км/сағ, v2 = ? км/сағ.
18 : 2 − x = 4
9 − x = 4
x = 9 − 4
x = 5
Тексеру: 18 : 2 − 5 = 4
Жауабы: v2 = 5 км/сағ.
Қорытынды сұрақтар
Сұрақ-жауап
Күрделі теңдеу мен қарапайым теңдеудің ұқсастығы мен айырмашылығы неде? Жауапты мысалмен дәлелдеңіз.
Негізгі ой
Есепті теңдеу құру арқылы шығару — шартты жүйелеудің, белгісізді дұрыс таңдаудың және нәтижені міндетті түрде тексерудің тиімді тәсілі.