Көптік жалғаулары
Сабақ жоспарының қысқаша мазмұны
Бұл сабақ жоспары оқушыларды Қазақстанның бас қаласымен таныстыра отырып, тілдік дағдыларын дамытуға бағытталған. Негізгі өзек — елорда тақырыбы, ал тілдік мақсат — көптік жалғауларын меңгерту.
Негізгі екпін
Сөйлеу • Жазу • Оқылым • Грамматика
Сабақ мақсаттары
Білімділік
Өткен тақырыпқа сүйене отырып, еліміздің бас қаласы — Астанаға виртуалды саяхат жасау, көрнекті орындарымен танысу. Дауысты және дауыссыз дыбыстарды қайталау, грамматикалық тапсырмалар арқылы білімді бекіту.
Дамытушылық
Сөздік қорды байыту, үйренген сөздерді әртүрлі жағдаятта қолдану, ауызекі сөйлеуді дамыту, сауатты әрі таза жазуға дағдыландыру.
Тәрбиелік
Отансүйгіштікке, ел мен жерді қастерлеуге, туған жерді сүюге тәрбиелеу; елорда туралы мәліметтер арқылы Отанды қадірлеп, мақтан тұтуға баулу.
Көрнекіліктер мен оқыту тәсілдері
Көрнекіліктер
- Қима қағаздар
- Интерактивті тақта
- Суреттер, слайдтар
- Мәтіндер
Әдіс-тәсілдер
- Сұрақ-жауап
- Ойландыру
- Жаздыру
- Сөйлесу
- Суретпен жұмыс
Сабақ барысы: ұйымдастыру және ауызекі сөйлеу
Ұйымдастыру кезеңі
Оқушылармен сәлемдесу, сыныпты түгендеу. Оқушылардың ойын жинақтап, сөйлеу дағдысын қалыптастыру үшін сұрақ-жауап арқылы ауызекі сөйлеу белсендіріледі.
Жылыту сұрақтары
- Бүгін ауа райы қандай?
- Бүгін аптаның нешінші күні?
- Бір тәулікте неше сағат бар?
- Бір аптада неше күн бар?
Сабақ контексі
- Қазір қай мезгіл?
- Қазір нешінші сабақ?
- Қазір қай сабақ?
Үй тапсырмасын тексеру (айтылым)
Өткен тақырыптарды еске түсіру және жаңа сабаққа табиғи өту үшін оқушыларға еркін сөйлеуге мүмкіндік беріледі.
- Алматы — нешінші астана?
- Қазақстан Республикасы қандай мемлекет?
- Біздің мемлекеттік тіліміз қандай?
- Қазақстан Республикасының тұңғыш Президенті кім?
- Елбасы күні қай күн?
- Қазақстанның бас қаласы қай қала?
- Ол Қазақстанның қай жерінде орналасқан?
- Биыл Астанаға қанша жыл толады?
Жаңа сабақ: көптік жалғаулары
Негізгі ереже
Қазақ тіліндегі көптік жалғаулары: -лар, -лер, -дар, -дер, -тар, -тер. Оқушылар мысалдар арқылы жалғаулардың қолданылуын байқап, қорытынды ережені өздері құрастырады.
Жазылым тапсырмасы
Мына сөздерге көптік жалғауларын жалғаңдар.
Мысалдар
- Мысал астана → астаналар
- Мысал қала → қалалар
- Мысал көше → көшелер
- Мысал ғимарат → ғимараттар
- Мысал даңғыл → даңғылдар
Сөздікпен жұмыс
Жаңа сөздерді пысықтау үшін сөз тіркестері мен сөйлемдер құрату арқылы мағынасы бекітіледі.
Қазақша
- Президент сарайы
- Қонақүй
- Жастар сарайы
- Мәдени
- Даңғыл
Орысша
- Дворец Президента
- Гостиница
- Дворец молодёжи
- Культурный
- Проспект
Мәтінмен жұмыс және грамматикалық тапсырмалар
Оқылым
Берілген мәтінді мұқият оқып, сұрақтарға жауап табу. Қажет болған жағдайда қосымша сұрақтар қою арқылы ойды нақтылау.
- Астана қайда орналасқан?
- Астанада нелер бар?
- Астана мемлекеттің қандай орталығы?
- Астананың сол жақ жағалауында қандай ғимараттар бар?
- Астанада қандай театрлар мен кинотеатрлар бар?
- Астанада қандай ірі сауда орталықтары бар?
- Президент мұражайы қайда орналасқан?
Грамматикалық тапсырма
Берілген сөздерге фонетикалық талдау жасаңдар.
- 1. Ғимарат талдау
- 2. Мемлекет талдау
- 3. Мұражай талдау
- 4. Даңғыл талдау
Үлестірмелі қималармен жеке жұмыс
Сөздердің жуан-жіңішкелігін анықтау және көптік жалғаудың жалғану ережесін сақтай отырып, оқушылардың жеке жұмыс дағдысын тексеру.
Бекіту, бағалау және үй тапсырмасы
Суретпен жұмыс
Тақырыптық суреттер мен слайдтарды пайдаланып, елордамыздың көрікті жерлеріне «саяхат» жасап, сөйлеу дағдысын бекіту.
Бағалау
Оқушылардың сабаққа қатысу белсенділігіне, тапсырмаларды орындауына және жауаптарының сапасына қарай бағалау.
Үй тапсырмасы
Астана туралы тақпақ жаттап келу.
Қысқа қорытынды
Сабақ құрылымы оқушыларды тақырыпқа жұмылдырып, сұрақ-жауап арқылы сөйлеуге жетелейді, мәтінмен жұмыс арқылы түсіну қабілетін дамытады, ал грамматикалық тапсырмалар (көптік жалғаулары, фонетикалық талдау) білімді нақты бекітуге мүмкіндік береді.