Ешқандай нәрсе мұғжиза емес сияқты өмір сүру
Жүректен жылу таратқан тренинг
Бұл тренингтің негізгі мақсаты — оқушылардың қайырымдылық, мейірімділік, адамгершілік сияқты құндылықтар туралы түсінігін кеңейту, жүректен шығатын жылылықтың адам өміріндегі орнын терең ұғындыру.
Тренингтің барысы
- 1 Сәлемдесу
- 2 «Тамаша өмір сүрудің 10 кілті» (кеңестер)
- 3 «Қайырымды бала» мәтіні бойынша талдау және пікірталас
- 4 «Кемпірқосақ» — жүрекке жақын жақсы әдеттерді таңдау
Негізгі ой
Рухтың мекені — адамның жүрегі. Жүректен жылу, махаббат, ар-ұят, қайрат, мейірімділік, жақсылық туындайды.
Рух — материалдық зат емес; оның табиғаты — асыл нұр. Рухани бай адам ең алдымен әділ, шыншыл, кешірімді, қанағатшыл, ақылды болады. Осындай қасиеттер адамшылықты молайтады.
Ескерту: Адамгершілік ұғымына аяушылық, сүйіспеншілік, жан аямай еңбек ету сияқты көптеген сапалар да кіреді (Шәкәрім).
1) Танысу жаттығуы
Жүргізуші оқушыларды жартылай екіге бөліп, шеңбер құрып отыруды ұсынады. Қолындағы допты кезекпен бір оқушыға беріп, әрқайсысы өз есімін айтып, бойындағы үш жақсы қасиетін бөліседі.
Мысал: «Ризагүл — рақымды, гүлдей әдемі, мейірімді».
2) «Тамаша өмір сүрудің 10 кілті»
Әр халықтың ұрпаққа қалдырған ұлағатты сөздері — сол елдің асыл қазынасы. Психиатр, профессор Филип Е. Хумберт «Адамдарға бақытты ғұмыр кешудің кілті қандай болар еді?» деген сұрақ төңірегінде зерттеу жүргізіп, төмендегі ойларды жинақтаған.
1. Өзіңді таны (Сократ)
Өзіңе ішкі саяхат жаса: күнделік жүргіз, жүрегің мен ар-ұжданың не айтатынын тыңда. Әлемді терең түсінудің бастауы — ішкі жан-дүниені тану.
2. Өзің бол (Мәулана)
Шыншыл бол, әділ ойла. Жүрегіңнің даусын қорға. Өмірде құндылықты қорғай алмасаң, өз қадірің де төмендейді.
3. Ең жоғарыда — сүйіспеншілік (Азиз Паул)
Сүйіспеншіліксіз өмір тартымын жоғалтады. Махаббат бар жерде жан тірі, жүрек сергек болады.
4. Қиял ойды қозғалысқа келтіреді (Альберт Эйнштейн)
Әр іс алдымен қиялдан басталады. Кейбірі әлемге «Неге бұлай?» деп қарайды, ал кейбірі «Неге олай болмасын?» деп ойлайды (Бобби Кеннеди).
5. Өмірдің сұлулығын бөліс (Мэй Уэст)
Тамаша өмірді рахаттанып өткізуге болады. Бақытты бөлісу — көбейту. Тәкаппарлық емес, алға ұмтылу маңызды.
6. Мүмкіндік — әрекетпен көбейеді (Сун Цзы)
Жеңіс қайсарлықты қажет етеді. Қайсарлық сенімге, сенім мүмкіндіктің артуына жол ашады.
7. Істе немесе істеме. «Сынап көр» деген жоқ (Йода)
Өмір жылдамдық пен шешімділікті талап етеді. Күдіктенгендер көбіне кейін қалады: өмірдің үстімен жүрмесең, өмір өзіңді басып өтеді.
8. Кемелдік — артықты азайтқанда (Антуан де Сент-Экзюпери)
Өмірді жеңілдет: арман-тілек тізімін қысқарт, қажетсізді алып таста. Сәулені жинақтай алмасаң, от жақпайсың.
9. Қабілет еңбекпен шыңдалады (Эмиль Золя)
Қабілет өздігінен нәтиже бермейді. Саналы еңбек пен ұқыпты әрекет қана үлкен жетістікке жеткізеді: алмасты жонбасаң, ол жай тас күйінде қалады.
10. Ғажайыпты көре білу (Альберт Эйнштейн)
Өмір сүрудің екі жолы бар: ештеңені ғажайып емес деп қарау немесе бәрін ғажайып деп қабылдау. Шүкір етуді ұмытпа.
3) «Қайырымды бала» мәтіні: талдау және пікірталас
Айдос мектептен үйіне келіп, әкесіне сабағын тыңдатты. Баласының жақсы дайындалғанына әкесі риза болып, балмұздақ алуға ақша берді. Айдос дүкенге бара жатқан жолда автобусқа төлейтін ақшасын жоғалтып алып, жылап тұрған баланы көрді. Оның екі беті албырап, қол-аяғы тоңып қалған еді.
Айдос қолындағы ақшасын әлгі балаға беріп, «Үйіңе тез қайт» деді. Бала қуанып, автобусқа мініп кетті. Ал Айдос үйіне қайта бұрылды.
Талқылауға сұрақтар
- Айдостың қайырымдылығы неден көрінді?
- Сен Айдостың орнында болсаң, не істер едің?
- Жақсылық жасауда қандай кедергілер болуы мүмкін және оны қалай жеңуге болады?
4) «Кемпірқосақ»: жақсы әдеттерді таңдау
Осы жарқыраған күндей мейірімді, жан шуақты, көңілі ақ, айналасына тек жақсылық жасай білетін азамат болыңдар. Бүгінгі кездесуде жақсылықтың нұрын, адамгершіліктің дәнін аз да болса бойға сіңірдік деп ойлай отырып, кемпірқосақтай түрлі түсті жақсы әдеттерге назар аударайық.
1-түс
Әр күніңді жақсы оймен баста.
2-түс
Күні бойы айналаңдағы адамдар туралы сүйіспеншілікпен әрі ізгілікпен ойла.
3-түс
Ұйықтар алдында бүгін қанша адамды қуантқаныңды, жұбатқаныңды бірнеше минут ой елегінен өткіз.
4-түс
Әнді жиірек тыңда: ол жанды жадыратып, көңілді сергітеді.
5-түс
Басқалардың қажетіне жарай білуге талпын.
6-түс
Тыныштық сақтауды үйрен. Нәзік үнмен, биязы сөйлеуге дағдылан.
7-түс
«Жақсылыққа жақсылық — әр кісінің ісі, жамандыққа жақсылық — ер кісінің ісі» деген нақыл сөзің жаныңда жүрсін.
Рефлексия
Өлең жолдары
Әдеп сақтап әманда,
Әрбір адал адамға.
Жасасаң бір жақсылық,
Қайтарады саған да.
Ынтымаққа қосыл да,
Ықылас қой досыңа.
Ар-мақсатың нақ болсын,
Ақылыңнан тосылма.
Жүрекке бағытталған тыныш сәт
- 1 Көзімізді жұмып, әдемі әуен ырғағымен жақындарымызға, достарымызға, жанымызға жақын жандарға іштей жақсы тілек тілейміз.
- 2 Көзімізді ашып, осы тілекті өзімізде сақтаймыз және оның орындалуын шын жүректен тілейміз.
- 3 Енді жүрек белгісін (қағаз жүрек не ойыншық) бір-бірімізге ұсынып, жылы сөз бен ақ тілек айтамыз.
Мысал тілек: «Сіз бүгін сондай сүйкімді болып тұрсыз. Жүзіңізден күлкі кетпесін. Достарыңыз көп болсын!»