Қыс туралы өлең айту
Сабақтың бағыты мен мақсаттары
Сабақтың мақсаты
Өлең мен әңгіменің мазмұнын ашу, мәнерлеп оқуға үйрету, мәтінмен жұмыс жасауға дағдыландыру.
Дамытушылығы
Байланыстырып сөйлеуді дамыту, шығармашылыққа баулу.
Тәрбиелік бағыты
Табиғатты сүйе білуге және қорғауға тәрбиелеу.
Көрнекіліктер
- Қыс туралы сурет.
- Абай Құнанбаев пен Сафуан Шаймерденовтің суреттері.
- Аяз атаның «сәлемдемесі» және қар бейнесіндегі тапсырмалар.
Сабақтың жүрісі
1) Ұйымдастыру және психологиялық дайындық
Сабақ басында оқушылардың көңіл күйін көтеріп, жұмысқа бағыттайтын қысқа психологиялық дайындық жүргізіледі.
Кіріспе әңгіме (сұрақ-жауап)
- Қазір жылдың қай мезгілі?
- Қыс айларын кім атайды?
- Қысқы табиғаттың ерекшелігі неде?
2) Жаңа тақырыпқа кіріспе
«Қыс бейнесі» тарауын бастаймыз. Бүгін Абай Құнанбаевтың «Қыс» өлеңімен танысамыз.
Күзде аспан сұрланып, жер қарайып, ағаштар жалаңаштанып тұрса, қыс түскенде жер беті аппақ, ауа таза, аспан көбіне ашық болады. Дегенмен қыстың өзіне тән қытымыр, қатал мінезі де бар. Абай қысты кімге теңейді? Оны өлеңнен бірге байқаймыз.
3) Абайдың «Қыс» өлеңімен жұмыс
Мәнерлеп оқу
Мұғалім өлеңді мәнерлеп, жатқа оқиды.
Сөздік жұмысы
Түсініксіз сөздер мен тіркестер анықталып, мағынасы талданады.
Оқушылардың оқуы
Өлең 3 шумаққа бөлініп, оқушыларға кезекпен мәнерлеп оқытылады.
Талқылау сұрақтары
- Ақын қысты жандандыра отырып қалай суреттейді?
- Қар жамылған өзен, теңіз, тау-төбені ақын кімге ұқсатады?
- Қыстың қыраулы суығы қандай адам бейнесі арқылы беріледі?
- Қыс күнінің құбылмалы мінезі туралы өлеңде не делінген?
Сөзбен сурет салу (1-шумақ бойынша)
Оқушылар 1-шумақтың көрінісін көз алдына елестетіп, қыс бейнесін сөзбен сипаттайды.
Көзді жұмып елестету тапсырмасы
Бірер минут көзді жұмып, төмендегі сұрақтарға жауап беру ұсынылады:
- Шалдың киімі қандай?
- Денесі мен түр-тұлғасы қандай?
- Мінезі қандай?
- Үсті қандай күйде?
Кейін көз ашып, қандай бейне көргенін әңгімелейді: қай ақынның өлеңі, не туралы екені қорытындыланады.
Қыс мезгіліндегі табиғат құбылыстары
Оқушылар қыста болатын құбылыстарды атайды және нақтылайды:
Үй тапсырмасы
«Қыс» өлеңін жаттап келу.
4) Сафуан Шаймерденовтің «Қар» әңгімесі
Халықтық болжам оқылып, қыс туралы қысқаша пікір алмасу жүргізіледі. Одан кейін «Қыста не жауады?» деген сұрақ арқылы жаңа мәтінге өтеміз: қардың қалай жауатынын Сафуан Шаймерденовтің «Қар» әңгімесінен білеміз.
Әңгімеде Тұрар есімді бала терезе алдына келеді. Одан әрі не болғанын мәтін арқылы бірге анықтаймыз.
Мәнерлеп оқу
Мұғалім мәтінді мәнерлеп оқиды.
Оқушылардың оқуы
Мәтін бөліктерге бөлініп, оқушыларға оқытылады.
Көркемдік талдау
Қардың жауу сәтін суреттейтін тұстар табылып, дәлелмен оқылады.
Аяз атаның «сәлемдемесі»: тапсырмалар
1) Бақылау
Қар жауғаннан кейін айнала қалай өзгереді?
2) Мәтінмен жұмыс
Мәтіннен қар жауып тұрған кезді суреттейтін тұсты тауып, дауыстап оқы.
3) Жұмбақтар
Қыста айна, көктемде су.
Жауабы: Мұз
Бетті шымшып қызартып, әсем ою ояды.
Қанттай ұсақ, сүттей ақ — не екенін ойлап тап.
Жауабы: Қар
4) Шығармашылық
Қыс туралы білетін өлеңіңді оқып бер.
5) Қорытындылау, бағалау
Сабақ қорытындыланып, белсенді оқушылар мадақталады. Қыс туралы өлең айту арқылы сабақ аяқталады.
Үй тапсырмасы
- Мәтінді түсініп оқу.
- Тапсырмаларды жазып келу.