Қосу амалының компоненттері
Математика • 1-сынып
Жаңа сабақ: Қосу амалының компоненттері
Ойын арқылы ұйымдастырылған, ұлттық мәдени мазмұнмен өрілген сабақ үлгісі: қосу амалының атауларын меңгерту, есеп шығаруға ынталандыру және қонақжайлық құндылықтарын дәріптеу.
Сабақтың мақсаттары
- Білімдік: өткен материалды қайталау, оқушылардың ойын жүйелі жеткізуіне және есеп шығару дағдысын қалыптастыруға жағдай жасау; қосу амалының компоненттерімен таныстыру.
- Тәрбиелік: ана тілін, ұлттық мәдениетті қадірлеуге, еңбекке құрметпен қарауға және еңбек адамдарының еңбегін бағалай білуге тәрбиелеу.
Көрнекіліктер
Киіз үй жабдықтары мен тұрмыстық бұйымдар бейнеленген карточкалар: сандық киіз, төсегіш, жастық, бесік, ыдыс-аяқ, сондай-ақ қарлығаш суреті.
Сабақтың құрылымы
-
I
Үйрену: назар аударту, сабаққа бағыт беру.
-
II
Үй тапсырмасын тексеру: дәптерлерді жинап, орындалуын бақылау.
-
III
Жаңа сабақ: сурет арқылы түсіндіру, қосу компоненттерін атау.
-
IV
Серігу сәті: «Айгөлек» өлеңімен қимылды жаттығулар.
-
V–VII
Бағалау, үй тапсырмасы, қорытынды: нәтижені бекіту және тапсырма беру.
Жаңа ұғымды меңгерту: қарлығаштар арқылы есеп құрастыру
Жаңа тақырып сурет арқылы түсіндірілді. Қосу амалына мысал құрастыру үшін қарлығаштар бейнесі қолданылып, қосу амалының компоненттері нақты жағдаймен байланыстырылды.
Сюжетті есеп
Алдымен 3 қарлығаш отыр еді. Оған тағы 2 қарлығаш келіп қосылды. Барлығы неше қарлығаш болды?
Шешуі
3 + 2 = 5
Жауабы: 5 қарлығаш.
Компоненттері
- 3 1-қосылғыш
- 2 2-қосылғыш
- 5 қосынды
Ойын желісі: «Қарлығаш хат әкелді»
Мұғалім балаларға: «Балалар, бізге қарай аузына тістеген хаты бар қарлығаш ұшып келе жатыр» — деп, қарлығаштың «хатын» оқиды.
Хат мәтіні
«Құрметті оқушылар! Біз сіздерге қонаққа барғалы жатырмыз. Күтіп алыңыздар. Сәлеммен, көрші мектеп оқушылары.»
Балалар қонақтарды қарсы алуға дайындалып, үсті-басын түзеп, сынып ішін ретке келтіреді. Аздан соң екі оқушы қонаққа келеді. Амандасу мәдениеті де сабақ мазмұнына кіріктіріледі: ер балалар «Ассалаумағалейкүм», қыз балалар «Сәлеметсіз бе?» дейді.
Дастархан арқылы бекіту: тапсырмалар тізбегі
Қонақжайлық дәстүрі сақталып, дастархан әзірлеу барысында әр кезең оқу тапсырмасымен байланыстырылды. Әр дұрыс орындалған тапсырма — дастарханға жаңа тағам қоюға мүмкіндік.
Нан: №1 тапсырма
Қосу компоненттерін атау арқылы бекіту.
Мысалдар
- 9 + 6 = 15
- 9 + 5 = 14
Оқушылар осы мысалдардағы қосылғыштар мен қосындыны атап көрсетеді.
Тәрбиелік кіріктіру
«Нан қиқымын шашпаңдар, жерде жатса баспаңдар. Теріп алып қастерлеп, торғайларға тастаңдар» — деген өлең жолдарымен нанды қадірлеу түсіндіріледі.
Құрт: №3 тапсырма
Қосуды орындап, жауапты түсіндіру.
Шешуі
10 + 8 = 18
Жауабы: барлығы 18 хат.
Қаймақ: №4 тапсырма
Қысқа есеп арқылы қорытынды жасау.
Шешуі
3 + 1 = 4
Жауабы: 2-ші отбасы 4 газетке жазылды.
Қаймақтың неден алынатыны сұралып, тұрмыстық білім де қысқаша кіріктіріледі.
Шұбат пен шай: карточкамен деңгейлік жұмыс
Түйе және шәйнек бейнесі бар карточкалар арқылы топтық жұмыс ұйымдастырылды: ер балаларға — түйе, қыз балаларға — шәйнек карточкалары берілді. Мақсат — мысалдарды дұрыс оқып, есептеуді дәл орындау және белсенді қатысу.
Ер балаларға (түйе)
- 8 + 7 = 15
- 9 + 5 = 14
- 7 + 4 = 11
Қыз балаларға (шәйнек)
- 6 + 5 = 11
- 9 + 3 = 12
- 8 − 6 = 2
Мысалдарды анық, ашық дауыспен оқыған және сабаққа белсенді қатысқан оқушылар мадақталды.
Бағалау, үй тапсырмасы және қорытынды
Бағалау
Сабаққа қатысқан: 12 оқушы.
Үй тапсырмасы
№2 мысалдарын орындау.
Қорытынды
Сабақ соңында Қ. Мырзағалиевтің өлеңі және «Дастархан» өлеңі айтылып, қазақ халқының қонақжайлығы мен жомарттығы туралы ой түйінделді.
Педагогикалық ескерту
Бұл — ойын элементтері қолданылған тәсілдердің шағын бөлігі ғана. Бұдан өзге де көптеген ойын түрлері қолданылды: «Кім шапшаң», «Өз орныңды тап», «Хан талапай» және т.б. Төменгі сынып оқушылары шығармашылыққа белсенді болғанымен, көп жағдайда тапсырманы ойын ретінде қабылдайтыны ескеріліп, ойын мақсаты әр қадамда нақты айқындалып отырды.