Қазақша рефераттар

Дидактикалық ойындар

Дидактикалық ойындар жинағы: «Ойындар еліне саяхат»

Бұл жинақ 3–6 жас аралығындағы балаларды тәрбиелеу мен оқытуға арналған. Мемлекеттік стандарт талаптарына сай, баланың жас ерекшелігі мен жеке мүмкіндіктерін ескере отырып, негізгі құзыреттіліктерін қалыптастыруға бағытталған ойын түрлері ұсынылады.

Ұсынылатын ойындар

  • Дидактикалық ойындар
  • Сюжетті-рөлдік ойындар
  • Драматизацияланған ойындар
  • Қимылды ойындар
  • Саусақпен ойын-жаттығулар

Негізгі бағыт

Ойындар көру, есту, қабылдау, есте сақтау, зейін және ойлау қабілеттерінің даму деңгейін байқап, баланың әлеуетін ашуға көмектеседі.

Ескерту: Ойындарды оқу-тәрбие үдерісінде жүйелі қолдану нәтиженің тұрақтылығын арттырады.

Түсінік хат

«Ойын бала үшін ойын емес, білім мен тәрбие негізін қалайтын басты құрал»

— Ыбырай Алтынсарин

Мектеп жасына дейінгі балалардың жан-жақты дамуы үшін ойынның рөлі ерекше. Ойын баланың тілін, ойлауын, қиялын дамытып, айнала әлем туралы түсінігін кеңейтеді және құрбыларымен қарым-қатынас орнатуына көмектеседі.

Ойын үстінде бала өзін еркін ұстайды. Еркіндік — дамудың маңызды баспалдағы: бала бастамашылдық танытады, тапқырлыққа үйренеді, жеке қасиеттерін қалыптастырады. Ойын барысында бала құбылыстарды өзінше түсініп, бейнелейді, өз сезімі мен күш-жігерін білдіруге мүмкіндік алады.

Сондықтан ойынды сабақтан тыс уақытта да орынды пайдалану — елеулі нәтиже береді. Ойынға мұқият қарап, мәнін түсінген сайын, одан мағыналы істер туындайтынын байқаймыз. Ойын — өнердің де, тәрбиенің де бастауы.

Жинақтың мақсаты

Дамытушылық бағыт

  • Ой-өрісін және тіл байлығын дамыту
  • Заттарды белгілері бойынша тану, түйсіну, зерттеп салыстыру
  • Сөздік қорын молайту

Тәрбиелік бағыт

  • Ізденімпаздық, тапқырлық, байқағыштық, шығармашылықты ояту
  • Қырағылық, зеректік, ептілікті арттыру
  • Сезімталдыққа, достыққа, ұйымшылдыққа тәрбиелеу

Жинаққа қойылатын міндеттер

  1. 1 Ойын түрлерімен таныстыру және балаларға түсінікті түрде жеткізу.
  2. 2 Балаларды ойын шартын бұзбай ойнауға дағдыландыру.
  3. 3 Ойын кезінде достық қарым-қатынасты қалыптастыру.
  4. 4 Ойындарды балалардың жас ерекшелігіне сай қолдану.
  5. 5 Жеңіске ұмтылысты ояту және ынталандыру.
  6. 6 Баланың өзіне ұнаған ойын мен рөлді таңдай алуына мүмкіндік беру.

Күтілетін нәтиже

Білу

Ойын түрлерін білуі, заттарды белгілері бойынша танып, салыстыра алуы.

Болу

Әр ойынның өз шарты болатынын түсінуі және оны қабылдауы.

Қолдану

Ойынды өз бетінше ұйымдастыруы, ойын шартын сақтауы, ойын барысында ойыншылармен дұрыс қарым-қатынас жасауы және ойын ойын жеткізе алуы.

Жинақ құрылымы: 5 бөлім

1) Дидактикалық ойындар

Мақсаты — баланы оқыту, ойлауын жаттықтыру, дамыту және игі қасиеттерді тәрбиелеу. Бұл ойындардың мазмұны ақыл-ой міндеттерін орындауға бағытталады. Ережені сақтау ойды, қиялды, есті дамытуға ықпал етеді.

Әр ойынға мазмұны, шарты, дидактикалық мақсаты және қажетті құралдары берілген.

2) Сюжетті-рөлдік ойындар

Мектепке дейінгі балаларға ең тән ойын түрі. Танымды кеңейтеді, тәжірибені толықтырады, әлеуметтік рөлдерді меңгеруге көмектеседі.

3) Драматизацияланған ойындар

Сөздер мен сөйлемдерді меңгеруге, интонацияны дұрыс қолдануға, мәнерлеп және көркем айтып жеткізуге үйретеді.

4) Қимылды ойындар

Дене күшін арттырады, қимыл-қозғалысты жетілдіреді, қырағылық пен тапқырлықты дамытады. Балалар ережені сақтауға үйреніп, ұжымдық қарым-қатынас мәдениетін меңгереді.

5) Саусақпен ойын-жаттығулар

Саусақ қимылдары мен өлең жолдарын бірге орындау арқылы ұсақ моторика дамиды. Бұл тек сөйлеуге әсер етіп қоймай, баланы бейнелеуге және жазуға дайындайды. Саусақты шынықтыру ойлау, қиял және есте сақтау үдерістерін де күшейтеді.

Кімдерге арналған?

Жинақтағы ойындар 3–6 жастағы балаларға арналған. Тәрбиешілер ойындарды балалардың жас ерекшелігіне сай таңдап, оқу-тәрбие үдерісінде қолданады.

Дидактикалық ойындардың мәні

Дидактикалық ойын барысында баланың жеке қасиеттері қалыптасады. Ойын әрекетінде бала қоршаған ортаны өзінше түсініп, бейнелейді, сезімін білдіреді және күнделікті іс-әрекеттерді бақылап, соған араласады.

Әрекет — ойынның негізгі бөлігі. Әрекетсіз ойын мақсаты жүзеге аспайды. Дәл сол әрекет арқылы әр баланың мінез-құлқы байқалып, топтық жұмыс ұйымдасады.

Дидактикалық ойындар қоршаған ортамен таныстыру, математика, тіл дамыту, сауат ашу сабақтарында жиі қолданылады. Ойынның «орталығы» — ойыншықтар мен ойын құралдары. Оларды жүйелі қолдану ақыл-ойды жүйелеуге, логикалық ойлауды дамытуға, дәлдікке және шыншылдыққа тәрбиелеуге мүмкіндік береді.

Құрылым реті және жас топтары

Білім беру салалары бойынша дидактикалық ойын мақсаттары екі нұсқада ұсынылады: 1-нұсқа — 3–5 жас, 2-нұсқа — 5–6 жас.

Таным

Қарапайым математикалық түсініктер

Таным

Экология негіздері

Қатынас

Тіл дамыту

Әлеуметтік орта

Қоршаған ортамен таныстыру

Ойын үлгілері (математика бағыты)

«Ұқсас затты тап»

1-нұсқа (3–5 жас)

Ойын мақсаты: Қоршаған ортадан геометриялық пішіндерге (тіктөртбұрыш, сопақша, трапеция) ұқсас заттарды тауып, оларды тұрмыстағы заттармен (кірпіш, қияр, үй шатыры) сәйкестендіре білуге үйрету.

2-нұсқа (5–6 жас)

Ойын мақсаты: Геометриялық пішіндер мен денелерге ұқсас заттарды тауып, атауын дұрыс айтуға үйрету. Түстер мен пішіндерді ажыратудағы ой-қиялды дамыту.

Қажетті құралдар

  • Геометриялық пішіндер
  • Геометриялық денелер
  • Суреттер

Ойын барысы

Тәрбиеші үш түрлі пішінді көрсетіп, атауын және түстерін сұрайды. Содан кейін балаларға суреттер таратылады.

Тәрбиеші: «Суреттерге қараңдар. Мен үшбұрышты көрсетемін — соған ұқсас суретті тауып көрсетіңдер» (кейін тіктөртбұрыш, дөңгелек көрсетіледі).

Балалар ұқсас затты көрсеткенде, оның не екенін және түр-түсін сипаттап айтады (мысалы: үшбұрыш сызғыш, үйдің төбесі; тіктөртбұрыш — кітап, терезе, есік; дөңгелек — доп, алма, шар).

Кейін балаларды үш топқа бөліп, әр топқа пішіндер таратылады. «Өз орныңды тап» қимылды ойыны ұйымдастырылады: жиналатын жерде тұрған пішіндер балалардың қолындағыдан үлкен болады. Ойын соңында тәрбиеші әрекеттерді бекітіп, талдау жасайды.

«Қай қолымда көп?»

1-нұсқа (3–5 жас)

Ойын мақсаты: Заттарды сипап сезу және көру арқылы салыстырып-зерттеу іскерліктерін дамыту.

2-нұсқа (5–6 жас)

Ойын мақсаты: Екі жиынтықты салыстыруға үйрету, көз мөлшерін дамыту, ұқыптылыққа тәрбиелеу.

Қажетті құралдар

Ұсақ заттар (кубик, түйме, шарик және т.б.).

Ойын барысы

Топ екіге бөлінеді. Әр топ кезекпен үстелге бір топбасшы жібереді. Үстелге келген бала қолын артына ұстайды.

Тәрбиеші немесе балалардың бірі оның екі қолына әртүрлі ұсақ заттарды ұстатады: бір қолында — көп, екіншісінде — аз болуы керек.

Бала алдымен көз мөлшерімен қай қолында көп екенін айтады. Содан кейін заттарды қатарлап қойып, қай қатарда көп/аз екенін салыстырады. Тәрбиеші екі қатарды теңестіру үшін не істеу керегін екі тәсілмен көрсетеді.

«Кім алғыр?» (5–6 жас)

Мақсаты

Таңбалар арасындағы байланысты түсінуді тереңдету, сан құрамын анықтай білуге үйрету, жазбаша есептеуге дағдыландыру.

Көрнекіліктер

(+ − =) таңбалары және 10 көлеміндегі сандар.

Ойын барысы

Балаларға сандар мен таңбалар үлестіріледі. Нәтиже мен таңбаларды ескере отырып өрнек құрастырып, оны тақтада жазбаша орындайды.

Құрастырушылар туралы мәлімет

МКҚК Қостанай қаласы әкімдігінің білім бөлімінің
№8 бөбекжай-бақшасы

Құрастырушы: Есеналина Ә. Қ.