Қазақша рефераттар

Баланың айласы

Сабақтың тақырыбы

«Баланың айласы» — Ыбырай Алтынсарин.

Сабақтың мақсаты

Білімділік

Ы. Алтынсариннің өмірі мен шығармашылығын тереңірек таныту; әңгіменің тақырыбы мен автордың идеялық мұратын мәтінге сүйене отырып ашу; шығарманың негізгі ойын анықтауға үйрету.

Дамытушылық

Бағыт-бағдар бере отырып, оқушыларды өздігінен жұмыс істеуге, шығармашылық тапсырмаларда шапшаңдық танытуға, қорытынды шығаруға машықтандыру; танымдық белсенділігін дамыту.

Тәрбиелік

Әңгіменің мазмұны арқылы жамандықтан аулақ болып, жақсылыққа жақын болуға, адамгершілікке тәрбиелеу.

Сабақ форматы

Сабақтың түрі

Жаңа сабақ.

Әдіс-тәсілдер

  • Сұрақ-жауап
  • Түсіндіру
  • Әңгімелеу
  • Іздену

Көрнекіліктер

Оқулық Суреттер Сызба Плакат

Сабақтың барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

  • Амандасу, түгендеу.
  • Оқушылардың зейінін сабаққа аудару.
  • «Алақан жаттығуы»: Көршіңе бұрылып, алақандарыңды біріктіріп, жүректеріңнің жылуын беріңдер.

II. Мақсат қою кезеңі

Сабақтың мақсаты мен тақырыбы хабарланады: бүгін біз жаңа тарауды бастаймыз. Тараудың атауы — «Жақсыдан үйрен».

Жаңа сабаққа даярлық тапсырмасы

Берілген сызбаның сол жағындағы мақал-мәтелдерге мән беріп, оң жағындағы негізгі ойды білдіретін сөз тіркестерін сәйкес тұсына жазыңдар.

III. Кіріспе

Бөлім атауына мән беріп, тақырыптың мазмұнын ашыңдар. Сызбаны өз сөздеріңмен толықтырыңдар:

мақтаншақ үлкенді сыйлау адал болу кішіпейіл болу әдептілік жамандықтан аулақ болу

IV. Жаңа сабақ (ой ашар)

Жаңа тақырып топтық талдау арқылы меңгеріледі. Төмендегі сұрақтар оқушылардың бастапқы білімін анықтауға бағытталған:

  • Ы. Алтынсарин кім? Қай жерде, қай жылы дүниеге келген?
  • Қандай шығармалары мен өлеңдерін білесіңдер?
  • Қандай оқулық жазған?

Негізгі деректер

  • Ақын, жазушы, ұстаз.
  • 1841–1889 жж.
  • Қостанай өңірінде дүниеге келген.

Мысал шығармалар

  • «Кел, балалар, оқылық!»
  • «Өнер-білім бар жұрттар»
  • «Қазақ хрестоматиясы» оқулығы

Оқулықпен бағыттау

Оқулықтың 161-бетін ашып, Ы. Алтынсариннің «Баланың айласы» әңгімесін оқимыз.

Түсінік сұрағы

«Айла» сөзін қалай түсінесіңдер?

V. Мәтінмен жұмыс

  • Мәтінді мәнерлеп оқу.
  • Плакаттағы суреттер арқылы мазмұнымен танысу.
  • «Түртіп алу» әдісі арқылы негізгі ойларды белгілеу.

Сөздікпен жұмыс

Төре (төрелік)
Даулы мәселені шешетін ақсақал не ақылды, беделді ер-азамат.
Әкім
Басқарушы, билік иесі.
Әйдік
Үлкен, әйгілі.
Ғалым
Білімді, зерттеу жасап, жаңалық ашатын адам.

VI. Оқулықпен жұмыс (талдау)

  • Оқушылар мәтінді мәнерлеп оқиды.
  • Рөлге бөліп оқиды.

Сұрақ-жауап

  • Әңгіменің авторы кім? Ол туралы не білесің?
  • Ғалым не істеді? Неліктен тасты көтерді?
  • Тастың астынан не шықты? Ол не деді? («Шағамын».)
  • Төрешіге жүгінейік деген ұсыныс қалай пайда болды?
  • Кімдерге (нелерге) барды? Төрешілер не деді? (түйе, жеміс ағашы, ит, бала)

VII. Дәптермен жұмыс

Үш қатар жоспар бойынша дәптерге мәтіннен негізгі ойды тірек етіп көшіріп, өз түсінгендерін қысқаша баяндайды:

  1. 1 Ғалым мен жыланның түйеге жолығуы.
  2. 2 Жеміс ағашына жолығуы.
  3. 3 Итке жолығуы.

VIII. Сергіту сәті

Қане, қанат жазайық,
Қарлығашқа ұқсайық.
Ұшып-ұшып алайық,
Орнымызға қонайық.
Білімде алда болайық.

Қорытынды

«Баланың айласы» әңгімесі арқылы оқушылар мәтіннің негізгі ойын табуға, кейіпкерлер әрекетіне баға беруге және адамгершілік құндылықтарды өмірмен байланыстыра түсінуге машықтанады.