Аруананың сөзі
Наурыз – жыл басы
Наурыз — халқымыздың ең қастерлі мерекелерінің бірі, жыл басы. Бұл күн табиғаттың жаңарып, күн мен түннің теңесетін шағы ретінде аталып өтеді. Шығыс күнтізбесі бойынша Жаңа жыл 22 наурыздан басталады.
Іс-шараның мақсаты
- Балаларға Ұлыстың ұлы күні туралы мағлұмат беру, Наурыздың мәні мен ерекшелігін түсіндіру.
- Елін, Отанын сүюге тәрбиелеу, салт-дәстүрді дәріптеу.
- Имандылық, инабаттылық, ізеттілік қасиеттерін қалыптастыру.
- Шығыс күнтізбесі туралы түсінікті жетілдіру, жыл атауларын таныту.
- Еңбексүйгіштікке, мәдениеттілікке баулу, дәстүрді сақтауға үйрету.
Негізгі ұғымдар
- Күн мен түн теңелуі
- Табиғаттың жаңаруы мен берекенің бастауы ретінде қабылданады.
- Шығыс күнтізбесі
- 12 жылдық айналымға негізделген жыл атаулары арқылы жыл саналады.
- Наурыздың ерекшелігі
- Тек мереке емес — татулықты, ізгілікті, жаңаруды насихаттайтын рухани күн.
Сахналық көрініс: әуен, қарсы алу, шақыру
Залда әсем әуен ойнап тұрады. Жүргізуші жұртты мерекемен құттықтап, Наурыз думаны басталғанын жариялайды:
Жер әлемді жайнатқан, әнші құстарды сайратқан, Наурыз тойын тойлатқан Ұлыстың ұлы күні келді, ағайын! Той құтты болсын! Ақ мол болсын!
Армысыздар, құрметті қонақтар! О, жараңдар, жараңдар! Бәрің бері қараңдар — Наурыз думан басталды, бір сәт зейін салыңдар.
Ұштасқан оймен мәңгілік біздерде бар сан ғұрып, ғасырлардан ғасырға жаңғырып келе жатқан.
Құрметті қонақтар, сіздерді «Жыл басына таласқан хайуанаттар» ертегісінің желісімен өтетін ертеңгілігімізді тамашалауға шақырамыз.
Кейіпкерлер
- Тышқан
- Сиыр
- Барыс
- Қоян
- Ұлу
- Жылан
- Жылқы
- Қой
- Мешін
- Тауық
- Ит
- Доңыз
Дау: «Жыл басы кім болады?»
Ит:
Неге жыл басы әрдайым тышқан болуы керек? Оның адам баласына пайдасынан гөрі зияны көп. Ал мен — адамның нағыз досымын.
Тауық:
Иә, біздің пайдамыз ұшан-теңіз. Неге жыл басы мен болмаймын?
Жылқы:
Бұл таластан ештеңе өнбейді. Тағы да шуылдаймыз ба? Одан да жыл басының кім болатынын Аруанадан сұрайық. Әділ төрелікті сол айтсын.
Барлығы келіседі. Аруана халыққа тілегін білдіріп, жылға таласқан хайуанаттардың әрқайсысы өз өнерін көрсетуін өтінеді.
Өнер көрсету: жыл атауларының таныстыруы
Тышқан
Мен тышқанмын, тышқанмын, көбейгенмін, өргенмін. Кішкене болсам да, жылды бұрын көргенмін.
Сиыр
Уа, халайық жиылған, бір сәлем келді сиырдан. Он екі жыл бойы жол жүріп, келдім алыс қиырдан.
Барыс
Шыңда жүрген барыспын, ертеден жылмен таныспын. Қарлы тауда жүремін, жердегіден алыспын.
Қоян
Мен қоянмын, қоянмын, бүгін ерте ояндым. Аппақ едім қыс бойы, қоңыр түске бояндым.
Ұлу
Мен ұлумын, ұлумын, теңізден келген сұлумын. Қамын ойлап келген ем, ойын-сауық құрудың.
Жылан
Армысыңдар, халайық, армысыңдар, балдырған. Қарды түгел кетіріп, жердің бетін жайнатам.
Жылқы
Мен жылқымын, желдім ғой, іздеп жүріп келдім ғой. Қолыңды соқ қарсы алып, жылды маған сендің ғой.
Қой
Қой едім елге ұнайтын, бірінен бірі сұрайтын. Мен боламын, білсеңіз, малдың басын құрайтын.
Мешін
Мен Мешінмін, мешінмін, көптен келмей кешіктім. Мың құбылып, түрленіп, жайнасын жылым, жайнасын!
Тауық
Мен де құспын — тауықпын, көркімін ойын-сауықтың. Күнделікті жемімді шоқып жүріп тауыппын.
Ит
Ит болғанда Құмаймын, бір орында тұрмаймын. Аңды алыстан көремін, қуып жетіп төнемін.
Доңыз
Доңызды білсең — майлымын, халыққа сондай жайлымын. Берекелі жыл болар, шаруаға сыйлымын.
Аруананың әділ шешімі
Барлығыңның да өнерлерің керемет екен. Мен сендерге өте ризамын. Бірақ бұрыннан келе жатқан жыл басын қалай өзгертпекпіз? Адамдар жыл атауларына үйреніп қалған. Сондықтан менің шешімім: бұрын қандай рет болса, сол қалпында қалады.
Бәріңнің де адам баласына пайдаң бар. Ендеше халыққа қызмет етіп, игіліктеріңді көрсете беріңдер.
Қыдыр атаның батасы
Азамат боп ержетіңдер, ақылды болып ержетіңдер.
Азамат болыңдар көрікті, ғұмырың болсын берікті.
Азамат болыңдар ардақты, мінездерің болсын салмақты.
Өнерлі болыңдар жан-жақты.
Осы айтқанның бәрі қабыл болып, Алла берсін сендерге зор бақты!
Әумин.
Қорытынды тілек
Наурыз құтты болсын! Дендеріміз сау, мықты болсын! Наурыз тойы келе берсін, барша халық бақытты болсын!
Қош, сау болыңыздар, халайық! Көріскенше күн жарық болсын!